Türkiye eksport hereketi Shook G20: OECD-iň hasabatynda görnetin ösüş
OECD-iň 2026-njy ýylyň ikinji çärýegindäki maglumatlaryna görä, Türkiye haryt eksportyny 8,5 göterim ýokarlandyryp, G20-den ýokary bolup, birinji orna çykdy.
Ykdysady hyzmatdaşlyk we ösüş guramasy (OECD) tarapyndan yglan edilen 2026-njy ýylyň ikinji çärýeginde daşary söwda maglumatlary dünýä ykdysadyýetindäki dinamikany ýüze çykardy. G20 ýurtlarynda haryt söwdasy güýçlenen bu döwürde Türkiye eksport öndürijiligi bilen ünsi özüne çekdi. Möwsümleýin düzedilen we dollara esaslanýan häzirki maglumatlara görä, G20 boýunça haryt eksporty öňki çärýek bilen deňeşdirilende 5,9 göterim, haryt importy 6,7 göterim ýokarlandy.
Türkiýäniň eksport görkezijileri G20 ortaça görkezijisinden ýokary boldy
firstylyň birinji çärýeginde 1,8 göterim pese gaçmagy başdan geçiren Türkiýanyň haryt eksporty, ikinji çärýekde güýçli gaýdyp geldi we 8,5 göterim ösüş gazandy. Bu çalt depginde ösmek bilen Türkiye G20 ýurtlarynyň ortaça eksport ösüş depginini 2,6 baldan geçmegi başardy. Pul bahalary gözden geçirilende, Türkiye möwsümleýin düzedilen haryt eksporty birinji çärýekde 67,3 milliard dollardan ikinji çärýekde 73 milliard dollara çenli ýokarlandy. Şol döwürde import töleginde azalma boldy; Goodsurduň haryt importy birinji çärýekde 95,7 milliard dollardan ikinji çärýekde 95,2 milliard dollara çenli azaldy.
G20 ligasynda ikinji çärýegiň eksport çempiony 20,4 göterim ösüş bilen Hindistan, ondan soň Günorta Koreýa 19,3 göterim, Kanada 13,5 göterim we Meksika 12,2 göterim ösüş gazandy. 8,5 göterim ösüş depgini bilen Türkiye bu ýurtlaryň aňyrsynda iň ýokarky orunda durýar. Türkiye; Awstraliýa (8,4 göterim), Angliýa (6,6 göterim), Hytaý (4,7 göterim), ABŞ (3,9 göterim), Europeanewropa Bileleşigi (3,9 göterim), Braziliýa (3,7 göterim), Germaniýa (2,1 göterim), Fransiýa (1.8 göterim) we Italiýa (1.8 göterim) ýaly ägirt ykdysadyýetleri yzda galdyryp, dünýä söwdasyndaky bäsdeşlik güýjüni subut etdi.
Hyzmatlar pudagynda iki sanly ýakyn wagtda dikeldiş
Türkiýanyň daşary söwdadaky oňyn dünýägaraýşy haryt söwdasy bilen çäklenmän, hyzmat eksportynda gönüden-göni öz beýanyny tapdy. OECD-iň öňdebaryjy hasaplamalaryna görä, ikinji çärýekde G20 boýunça hyzmat eksporty 3,4 göterim, hyzmat importy bolsa 2,5 göterim ýokarlandy. Türkiýanyň hyzmat eksporty, birinji çärýekde 7,3 göterim gysyşdan soň ikinji çärýekde 7,6 göterim güýçli ösüş gazandy. Bu nyrh G20 ortaça iki esse köp ösüşi görkezdi. Türkiýäniň hyzmat importynyň ösüşi gaty çäkli derejede 0,3 göterim bolup galdy.
Global söwdada geosyýasy töwekgelçilikler we täze proteksionizm meýilleri
Marmara uniwersitetiniň halkara syýasy ykdysadyýet bölüminiň mugallymy Prof. Doktor Arzu Al maglumatlara baha berende, G20 boýunça importyň we eksportyň ýokarlanmagynyň global islegdäki garşylygyň dowam edýändigini görkezýändigini aýtdy. Al, kompýuterde, ýarymgeçirijilerde, elektronikada we tehnika pudagynda alnyp barylýan işleriň önümçilik islegini görkezýändigini aýtdy; Ulag, syýahat we sanly hyzmatlaryň hyzmat söwdasyny hem iýmitlendirýändigini mälim etdi.
Beýleki tarapdan, Russiýa-Ukraina söweşi, Eastakyn Gündogardaky konfliktler, energiýa bahalarynyň üýtgemegi we söwda syýasatynda näbellilikler dünýägaraýşyň gowşakdygyny aýtdy. Doktor Arzu Al aşakdaky derňewleri etdi:
"Häzirki wagtda söwdany doly bes etmegiň deregine proteksionizm ugruny, bahasyny we gurluşyny üýtgedýär. ABŞ, EUB, Hytaý we Hindistan ýaly ägirtler nyrhlar we subsidiýalar bilen strategiki pudaklary goraýarlar. Beýleki tarapdan kompaniýalar üpjünçilik ulgamlaryny diwersifikasiýa edýärler we önümçiligi alternatiw bazarlara geçirýärler. Bu ýagdaý geo-ykdysady bölünişigiň ösmegine sebäp bolýar. aladalary. "
Türkiýe üçin strategiki mümkinçilikler we bazary diwersifikasiýa etmek
Prof. Doktor Arzu Al, global güýçleriň arasyndaky bäsdeşlik Türkiýe tarap saýlamak däl-de, eýsem täze ykdysady ugurlary açmak üçin mümkinçilik döredýär diýdi. Gümrük bileleşigini theB bilen täzelemegiň möhümdigine ünsi çeken Al, Türkiýäniň Europeanewropa Bileleşiginiň bäşinji uly söwda söwda hyzmatdaşydygyny we haryt eksportynyň 42,7 göteriminiň 2025-nji ýylda EUB ýurtlaryna iberiljekdigini ýatlatdy.
Al ABŞ, Aýlag, Afrika we Aziýa bazarlarynda, şeýle hem Europeanewropa bazarynda diwersifikasiýa edilmelidigini aýtdy we "Geosyýasy döwükler Orta Koridoryň ähmiýetini ýokarlandyrýar. Türkiýanyň logistika infrastrukturasyny we strategiki önümçilik kuwwatyny güýçlendirmek ykdysady howpsuzlygy üçin möhüm çäkdir" -diýdi. Şeýle hem, käbir ykdysadyýetlerde importyň ýokary ýokarlanmagynyň geljekde täze nyrhlara we çäklendirmelere garaşmak bilen edilen "öňden ýüklenen" aksiýa satyn alyşlary sebäpli bolup biljekdigini aýtdy.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!