Türkiye emeli intellekt rewolýusiýasy: YÖK tarapyndan uniwersitetlerde taryhy sanly üýtgeşme

Türkiye, dünýä tehnologiýa ýaryşynda elini güýçlendirjek taryhy akademiki özgerişlikden geçýär. Soňky üç ýylda ädilen strategiki ädimler bilen Educationokary bilim geňeşi (YÖK) ýurduň emeli intellekt we informatika pudagynda ökde adam resurslaryna bolan islegini kanagatlandyrjak ägirt uly infrastrukturany döretdi. Bu nukdaýnazardan, ýokary bilim ulgamy geljekdäki hünärlere we sanly üýtgeşmeleriň dinamikasyna laýyklykda doly üýtgedildi.

Aýgytly tagallalaryň netijesinde soňky üç ýylda açylan täze emeli intellekt we informatika esasly programmalaryň sany 81-e ýetdi. Şeýlelik bilen, Türkiýäniň 171 uniwersitetinde bu ugurda bilim berýän maksatnamalaryň umumy sany 785 derejä ýetdi. Okuw dünýäsindäki bu üýtgeşiklik, Türkiýäniň sanly ykdysadyýetdäki global bäsdeşlik ukybyny gönüden-göni goldamagy maksat edinýär.

Geljekdäki tehnologiýalary gurjak ýaş akyllar üçin 2026-YKS çäginde bilim kuwwatynda çynlakaý giňeldi. Bu pudakdaky hünärmenleriň barha artýan islegini kanagatlandyrmak üçin emeli intellekt we informatika esasly assosiasiýa derejeleriniň kwotasy 1610-dan 6 müň 828-e çenli dört esse artdy. Esasanam emeli intellekt we kiberhowpsuzlyk ugurlarynda umumy okuw ukyby takmynan ýedi esse ýokarlandy.

Bakalawr programmalarynda şuňa meňzeş ösüş boldy. Emeli intellekt we informatika bakalawr kwotalary 2 müň 355-den 4 müň 420 -e çenli ýokarlandy. Aralyk işgärler we hünärmenler üçin pudagyň zerurlyklaryny gönüden-göni kanagatlandyrýan 25 dürli assosiasiýa derejeleriniň kwotasy 5 müň 280-den 7 müň 270-a çenli ýokarlandy. Okuw çuňlugyny ýokarlandyrmak üçin aspirantura derejesinde uly üstünlik gazanyldy we 33 dürli sözbaşy astynda 182 täze aspirantura goşuldy.

Emeli intellekt we maglumatlar mekdebiniň birinji ýylynda 30 müň diplomly uçurym

Educationokary bilim geňeşiniň howandarlygynda; Geçen ýyl Türkiýanyň Marmara uniwersiteti, Eastakyn Gündogar Tehniki Uniwersiteti (METU), Stambul Tehniki Uniwersiteti (İTÜ) we Boğaziçi uniwersiteti ýaly meşhur bilim edaralary bilen hyzmatdaşlykda açylan emeli intellekt we maglumat mekdebi taryhy üstünlik gazandy. Dünýädäki iň uly onlaýn we mugt emeli intellekt okuw taslamalarynyň biri bolan bu maksatnama, takmynan 30 müň gatnaşyjyny üstünlikli gutardy we ilkinji ýylynda şahadatnamalaryny gowşurdy. Köpçülikleýin ýagdaýda Türkiýäniň sanly başarnygyny ýokarlandyrýan bu öňdengörüjilikli taslama, täze döwürde kuwwatyny hasam artdyrmak arkaly ýoluny dowam etdirmek meýilleşdirilýär.

Uniwersitetlerde geljegiň hünärleri: Filosofiýadan in Engineeringenerlige emeli intellekt

educationokary bilimdäki bu üýtgeşiklik dersara çäkleri hem aradan aýyrýar. Assosiasiýa derejesinde ilkinji gezek talyplary kabul etjek “emeli intellekt bilen goldanýan web dizaýny we kodlaşdyryş”, “emeli intellekt bilen goldanýan dizaýn we animasiýa”, “sanly oýun tehnologiýalary” we “ykjam howpsuzlyk tehnologiýalary” programmalary ünsi özüne çekýär. Bakalawr derejesinde emeli intellekti jemgyýetçilik ylymlary bilen birleşdirýän "taryh we emeli intellekt", "pelsepe we emeli intellekt" we "iş dolandyryşy we emeli intellekt" programmalary ilkinji gezek talyplara gapylaryny açar.

Uniwersitet dalaşgärleriniň iň gyzyklandyrýan beýleki innowasiýa ugurlary tele-saglyk tehnigi, akylly teplisa tehnologiýalary, akylly oba hojalygy we azyk dolandyryşy, sanly saglyk ulgamy tehnigi, maglumat ulgamlary we tehnologiýalary, programma üpjünçiligini ösdürmek, maglumat howpsuzlygy tehnologiýasy, maglumat ylymlary we analitika, emeli intellekt we maşyn öwreniş, kiberhowpsuzlyk in engineeringenerçiligi, sanly öwrülişik elektronikasy, bulut hasaplaýyş operatory, oýun oýnamak we programmirlemek, robot, emeli intellekt we awtonom ulgam tehnigi

YÖK-nyň prezidenti Erol Özvar: "Global bäsdeşlik ukybymyzy artdyrarys"

YÖK-nyň prezidenti Erol Özvar bu meselä beren baha berişinde emeli intellektiň diňe bir tehnologiýa pudagyny däl, eýsem saglygy goraýyşdan oba hojalygyna, ykdysadyýetden senagata geçýän lokomotiw güýjidigini aýtdy. Özvar uniwersitetleri gelejek dünýäsine taýýarlamak isleýändiklerini aýtdy we:

"Soňky üç ýylda ädilen ädimlerimiz bilen, emeli intellekt ulgamynda zerur boljak adam resurslaryny taýýarlaýan we ilkinji uçurymlarymyzy öndürýän güýçli bilim infrastrukturasyny döretdik. Her ýyl täze maksatnamalary açýarys, kwotalarymyzy köpeldýäris we gözleg infrastrukturamyzy güýçlendirýäris. Bu üýtgeşmeleri degişli ministrliklerimiz, döwlet edaralary, pudak wekilleri we uniwersitetlerimiz bilen bilelikde meýilnamalaşdyrmak meýilnamamyzy durmuşa geçirýäris. countryurt Higherokary bilim ulgamymyz indi üýtgemeleri dowam etdirýän gurluş däl-de, üýtgemeleri ugrukdyrýan gurluşdyr. " Esasy maksadymyz, emeli intellekt pudagynda Türkiýäniň dünýädäki bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrjak ökde adam resurslaryny taýýarlamakdyr. "