Türkiye-iň galyndy galyndylary görnüşi, COP31-de global howa syýasaty merkezine geçýär

Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň aýaly Emine Erdoganyň howandarlygynda 2017-nji ýylda başlanan we dünýä markasyna öwrülen Zol galyndylary hereketi, Türki tarapyndan geçiriljek COP31 (Birleşen Milletler Guramasynyň Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly Konwensiýasynyň 31-nji konferensiýasy) döwründe dünýä klimat diplomatiýasynyň merkezinde otyr. Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri we COP31 prezidenti Murat Kurumyň ýolbaşçylygynda 9-20-nji noýabrda Antalýada geçiriljek ägirt sammit durnukly daşky gurşaw syýasaty we aýlaw ykdysadyýeti üçin taryhy öwrülişik nokadyna taýynlanýar.

Zol galyndylar indi tehniki termin däl, bu global howa syýasaty

Zol galyndylar gaznasynyň prezidenti we COP31 ýokary derejeli howa çempiony Samed Aırbaş Anadolu gullugyna beren bahalarynda nol galyndy filosofiýasynyň ýönekeý zibil dolandyryşyndan has möhümdigini aýtdy. Aırbaş, Türkiye 2017-nji ýyldan bäri toplan ägirt uly tejribäniň global klimatyň gün tertibini emele getirjekdigini aýtdy we: "Nol galyndylar diňe galyndylary azaltmak bilen çäklenmän, global klimat syýasatynyň daýanjyny emele getirýän elemente öwrüldi" -diýdi. Öňki COP sammitlerinde galyndylar meselesiniň fonda galdyrylandygyny bellän Aırbaş, Antalýadaky sammit bilen bu ýagdaýyň düýpgöter üýtgejekdigini aýtdy.

"Iň oňat çözgüt, çeşmesindäki galyndylaryň öňüni almak"

Samed Aırbaş, howanyň krizisiniň sebäplerinden biri bolan metanyň zyňyndylaryny azaltmakda we tegelek ykdysadyýet modellerini durmuşa geçirmekde COP31-iň möhüm rol oýnajakdygyny, şeýle hem plastmassa hapalanmagyna garşy göreşiň üstünde durandygyny aýtdy. Gadagan ediji mentalitetiň ýerine sosial ylalaşygy we habarlylygy goldaýandyklaryny mälim eden Aırbaş, "Plastmassa öndürijilerinden başlap, maliýe guramalaryna, ýerli dolandyryş edaralaryndan raýat jemgyýetine çenli ähli gyzyklanýan taraplar umumy pikir bilen hereket etmeli. Türkiýe tebigatda aňsatlyk bilen zaýalanyp bilýän alternatiw önümleriň ösmeginde öňdebaryjy rol oýnap biler." Galyndylary dolandyrmak däl-de, zibil öndürmek däl. Elbetde, galyndylary duruzmakdyr. Elbetde, özgertmeler hökmany, ýöne ilkinji nobatda galyndy öndürmek däl. " Ol sözüniň üstüni ýetirdi:

Gaýtadan işlemegiň derejesi 10 göterimden 30 göterime çenli ýokarlandy

Türkiye, galyndylaryň nol görnüşi sebäpli milli derejede uly özgerişliklere ýetendigini bellän Aırbaş, 2017-nji ýylda 10 göterim bolan gaýtadan işlemegiň derejesiniň Emine Erdoganyň ýolbaşçylygynda kesgitlenen ädimler bilen 30 göterime ýetendigini habar berdi. Bu üstünligiň, COP31 üçin gaty güýçli salgylanma bolup durýandygyny aýdan Aırbaş, Türkiýanyň bu tejribäni beýleki ýurtlara eksport edendigini aýtdy. Efiopiýanyň paýtagty Addis Abebada geçiriljek COP32-den öň bu ýurt bilen strategiki hyzmatdaşlyk şertnamalarynyň baglaşylandygyny we bu ýerde işleýän işgärlere giňişleýin okuwyň geçiriljekdigini habar berdi.

COP31 meýdançasyndaky kararlary terjime etmek üçin sanly utgaşdyryş merkezi döredildi

Agibas, kabul edilen kararlaryň diňe kagyz ýüzünde galmazlygy we sosial esas tapmazlygy üçin innowasion ädimler ädendiklerini mälim etdi we 1000-den gowrak edaranyň döredilen COP31 Sanly utgaşdyryş merkezine eýýäm ýüz tutandygyny habar berdi. Aırbaş merkezdäki toparlaryň dalaşgärler bilen ýekelikde ýygnak geçirmek arkaly anyk çözgütleri taýýarlandyklaryny aýtdy we "Soňky 31 ýylda geçirilen sammitlerde 70-den gowrak kararyň kabul edilendigini, emma bu ugurda durmuşa geçirilişiniň derejesiniň pesdigini aýtdy. Bu kararlary halk köpçüligi bilen bilelikde kabul etsek we ýerli hökümetler bilen birleşeris. Aırbaş, daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri Murat Kurumyň ýolbaşçylygynda häkimler bilen global galyndylary dolandyrmak we täze aýlaw modellerini ara alyp maslahatlaşjakdyklaryny habar berdi.