Türkiye we ABŞ söwdasynyň maksady 2028-nji ýylyň ahyryna çenli 50 milliard dollara ýetmek

Söwda ministri Ömer Bolat, Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) 81-nji Baş Assambleýasynyň hatyrasyna ABŞ-nyň Nýu-Yorkork şäherinde eden çykyşynda şu ýyl Türkiýe bilen ABŞ-nyň arasyndaky söwda mukdarynyň 43 milliard dollara ýetmeginiň mümkindigini we bu görkezijiniň 2028-nji ýylyň ahyryna çenli 50 milliard dollara çenli ýokarlandyrylmagyny maksat edinýändigini aýtdy. ABŞ we iki ýurduň arasyndaky ykdysady gatnaşyklara baha berdi.

Bolat Nýu-Yorkorkuň sentýabr aýynda dünýä syýasatynyň merkezine öwrülendigini aýtdy; Ykdysadyýet, maliýe, daşary söwda, energiýa, senagat we daşky gurşaw ýaly ugurlardaky kärdeşleri we Amerikan işewür toparlary bilen duşuşyklar geçirendiklerini aýtdy. Daşary ykdysady gatnaşyklar geňeşi (DEİK), Türkiýe-ABŞ işewür geňeşi (TAİK), türk-amerikan telekeçiler birleşigi (TABA-AmCham), Anadoly arslan telekeçiler birleşigi (ASKON) we Global Türk gaznasy tarapyndan gurnalan çärelere gatnaşandyklaryny mälim eden Bolat, "Türkiýäniň ykdysady üstünliklerini, maýa goýumlaryny we söwda mümkinçiliklerini we daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmek üçin ulanylýan höweslendiriş ulgamyny düşündirýäris" diýdi.

Soňky iki ýylda türk-amerikan ykdysady gatnaşyklarynda tizlenmäniň bolandygyny bellän Bolat, ilkinji 8 aýlyk maglumatlara görä, şu ýyl 10 göterimden gowrak ösüş bilen umumy söwdanyň 42-43 milliard dollara ýetmeginiň mümkindigini aýtdy. ABŞ-nyň takmynan 2300 kompaniýasynyň Türkiýada 16,5 milliard dollarlyk maýasy bilen işleýändigini we bu kompaniýalaryň Türkiýa onýyllyklaryň dowamynda getiren umumy maýasynyň 60 milliard dollara golaýdygyny habar berdi. Bolat, türk kompaniýalarynyň ABŞ-da takmynan 14,5 milliard dollar maýa goýumynyň bardygyny aýtdy.

Türkiýe bilen ABŞ-nyň arasyndaky maýa goýum we söwda gatnaşyklary

Türkiýanyň eksportynda ABŞ-nyň ikinji, importda dördünji we ýurda gelýän maýa goýumlary boýunça ikinji orunda durýandygyny mälim eden Bolat, iki ýurduň goranyş senagaty, bilelikdäki maýa goýumlary, energiýa, transport we syýahatçylyk ýaly ugurlarda ýokary derejede hyzmatdaşlyk edýändigini aýtdy. Bolat: "Biz prezidentimiz we jenap (ABŞ-nyň prezidenti Donald) Trumpyň 100 milliard dollarlyk maksadyna tarap berk ädim ädýäris. Bu ýyl 43 milliard dollara ýetip boljakdygyny aýtdyk, 2028-nji ýylyň ahyryna çenli 50 milliard dollara ýeteris diýip umyt edýäris." Prezident Erdoganyň TAİK tarapyndan gurnalan 19-njy Türkiýe maýa goýum konferensiýasyna ýolbaşçylyk edendigini we Amerikan kompaniýalaryny Türkiýä maýa goýmaga çagyrandygyny aýtdy.

Ykdysadyýetleriň we pudaklaryň yzygiderli üýtgeýändigini belläp, Bolat ozal maýa goýumlarynyň esasan önümçilik pudaklarynda jemlenendigini, soňky 10-15 ýylda bolsa energiýa, howa gatnawy, hyzmatlar, üpjünçilik, logistika, sanly ykdysadyýet we sosial media ykdysadyýetiniň birinji orunda durandygyny aýtdy. Maslahata gatnaşyjylaryň köpüsiniň maliýe, howa gatnawy, awiasiýa, sanly pudak, hyzmatlar, elektronika we informatika ugurlarynda işleýändigini mälim eden Bolat, bu pudaklaryň Türkiýe üçin möhüm maýa goýum mümkinçiliklerini hödürleýändigini aýtdy.

Gümrük nyrhlary we G20 ýygnak gün tertibi

ABŞ tarapyndan 2025-nji ýylyň 2-nji aprelinde başlanan gümrük nyrhlary barada aýdyp, Bolat: "ABŞ-nyň Courtokary kazyýeti tarapyndan gümrük paçlary ýatyryldy. Goşmaça gümrük paçlary başga bir mehanizm arkaly girizildi. Mundan başga-da, käbir pudaklarda milli howpsuzlyk sebäpli goşmaça kwotalar ýa-da goşmaça gümrük paçlary girizildi. Bolat: "Türkiýe ABŞ bilen söwdasynda defisit bar ýurt. Başgaça aýdylanda, ABŞ bilen söwdasynda uly artykmaç ýurt däl. ABŞ-nyň bu proteksionizmde esasy defisiti bolan ýurtlardyr. Bu nukdaýnazardan, pudaklarymyzyň, söwda we umumy ykdysady bähbitlerimizi göz öňünde tutup, özara gepleşiklerimizi dowam etdirýäris."

Geljek hepde ABŞ-nyň Wiskonsin ştatynyň Milwaukide geçiriljek G20 Söwda ministrleriniň ýygnagyna salgylanyp, Bolat: "Biz ol ýerde öz ýurdumyzyň sesi bolarys, ýurdumyzyň argumentlerini aýdarys" -diýdi.