Türkiýe ýer eýeçiligini etjek COP31, Rimdäki panelde ähli taraplaýyn ara alnyp maslahatlaşyldy

usunus Emre instituty (YEE) Rim Türk Medeniýet Merkezi tarapyndan ýer eýeçiliginde, Italiýada ýerleşýän CeSPI akyl merkezi we Halkara Ylym Assosiasiýasy (ISCASS) bilen bilelikde "COP31-e barýan ýolda: Dersara perspektiwaly durnuklylygy täzeden gözden geçirmek" atly panel guraldy. Hünärmenleriň gatnaşmagynda geçirilen çärä taýýarlyk prosesi, howa syýasaty we ýetip gelýän COP31 sammitiniň durnuklylyk maksatlary üç esasy mejlisde giňişleýin baha berildi.

COP31 sammitinde Türkiýäniň ileri tutýan ugurlary näme?

Türkiýanyň Rimdäki ilçisi Elif Çomoğlu Ülgen, paneliň açylyş dabarasynda eden çykyşynda Türkiýe myhman aljak COP31-iň ýurduň taryhynda iň uly guramalaryň biri boljakdygyny aýtdy. Ilçi Ülgen Türkiýanyň bu sammitde "gepleşiklere, ylalaşyga we durmuşa geçirilişe" ünsi jemlejekdigini aýtdy we Italiýanyň premýer-ministri Jorjia Meloniniň hem Antalýa geljekdigine umyt bildirdi. AK partiýasynyň daşary gatnaşyklar boýunça wise-prezidenti Dos. Doktor Şuaý Nilhan Açykalyn, Türkiýäniň howanyň üýtgemegi baradaky çekişmelerde esasy rol oýnandygyny aýtdy we prezident Rejep Taýyp Erdoganyň sammitde ýurtlaryň arasyndaky gyzyklanma gapma-garşylyklaryny ýeňip geçmek üçin tejribelere uly ähmiýet berjekdigini aýtdy.

Howanyň diplomatiýasynda bilimiň we ýaşlaryň roly nähili?

Haçettepe uniwersitetiniň bilim fakultetiniň dekany prof. Şefika Şule Erçetin durnuklylygyň endige we gymmatlyga öwrülmegi üçin bilimiň klimat syýasatynyň merkezinde bolmalydygyny aýtdy. Türkiýe Ýaşlar jemgyýetçilik guramalarynyň platformasy (TGPS) prezidenti Ali Haýdar Ustaosmanogly ýaşlaryň klimat krizisini çözmekde işjeň gyzyklanýan tarapdygyny aýtdy. Italiýanyň Daşary işler ministrliginiň köptaraplaýyn hyzmatdaşlyk bölüminiň başlygy Federiko Ciattaglia geosyýasy dartgynlygyň howanyň üýtgemeginiň derwaýyslygyny we umumy çözgütleri gözlemegiň dowam etmeginiň ähmiýetini kölege salmaly däldigini aýtdy.

Panel Türkiýanyň Rimdäki ilçihanasynyň howandarlygynda, Italiýadaky akyl merkezleriniň we alymlaryň gatnaşmagynda geçirildi. Çärede, Türkiýäniň howanyň üýtgemegine garşy göreşmek karary, daşary syýasaty we ýaşlaryň bu işdäki işjeň roly halkara hünärmenleri tarapyndan jikme-jik ara alnyp maslahatlaşyldy.

COP31 prosesi Birleşen Milletler Guramasynyň Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly konwensiýasynyň çäginde geçirilen global gepleşikleriň bir bölegidir. Türkiýe tarapyndan geçiriljek sammite taýýarlyk degişli ministrlikleriň we halkara gyzyklanýan taraplaryň utgaşdyrylmagy bilen dowam edýär we bu proses barada iň täze maglumatlary resmi edaralaryň habar beriş kanallary arkaly yzarlap bolýar.

Netije

Maslahatda Türkiýe howanyň diplomatiýasynda passiw synçy bolmakdan çözgütlere gönükdirilen syýasatlar bilen global liderlik roluna geçendigi görkezilýär. Hususan-da, "durmuşa geçirmäge" berlen ünsi, öňki sammitleriň teoretiki çekişmelerinden daşgary anyk netijelere ýetmäge gönükdirilendigini görkezýär.

Bilim we ýaşlaryň gatnaşmagyny klimat syýasatynyň aýrylmaz bölegi hökmünde kesgitlemek, Türkiýanyň bu ugurda uzak möhletli jemgyýetçilik özgerişlerini maksat edinýändigini görkezýär. Akademiki we diplomatik derejedäki bu hyzmatdaşlyk, Türkiýäniň halkara arenasyndaky "ygtybarly hyzmatdaş" hökmünde abraýyny güýçlendirýär.

Mümkin täsirler

Türkiýe COP31-ni kabul etmegi, ýurduň ýaşyl energiýa maýa goýumlaryna we durnukly ösüş taslamalaryna halkara maýadarlary tarapyndan has ýakyndan gözegçilik edilmegine mümkinçilik döredip biler. Bu ýagdaý, esasanam ekologiýa taýdan arassa tehnologiýalar we gaýtadan dikeldilýän energiýa pudagynda Türkiýä göni daşary ýurt maýa goýumlaryny artdyryp biler.

Sammitiň Antalýada geçiriljekdigi sebitiň durnukly syýahatçylyk we ýaşyl şäherleşme modelleri taýdan synag sebtine öwrülmegine goşant goşup biler. Mundan başga-da, bu işe ýaşlar platformalarynyň goşulmagy howanyň üýtgemegi baradaky sosial düşünjäni artdyryp biler we ýaş nesillere syýasat ýöretmek işlerine has netijeli gatnaşmaga mümkinçilik berer.