Türkiýede ölümiň sebäpleri: Geň galdyryjy statistika we jikme-jiklikler

Türk statistika instituty (TUIK) 2025-nji ýylda ölüm statistikasynyň ölümini we sebäplerini neşir etdi. Bu maglumatlar ýurtda ölenleriň sanyny we sebäplerini jikme-jik görkezýär. 2024-nji ýylda 489 müň 734 adam ölenleriň sany 2025-nji ýylda 491 müň 684-e ýetdi. {IMG_0} p

Ölüm derejesi we jyns paýlanyşy

Ölümleriň jyns paýlanyşyna seredenimizde, 55,1 göteriminiň erkeklerdigini we 44,9 göteriminiň aýallardygyny görýäris. Ölüm derejesi müň adama 5,7 derejesinde galdy.

Welaýat boýunça ölüm derejesi

Welaýatlaryň arasynda düýpli tapawutlar bar. Sinop iň ýokary ölüm derejesi müňe 10,8 bolan bolsa, Şyrnak iň pes derejäni müňe 2,3 bilen hasaba aldy. Bu ýagdaý welaýatlaryň sosial-ykdysady we geografiki şertleri bilen baglanyşykly bolup biler. {{IMG_1}}

Aýlanyş ulgamynyň keselleri birinji orunda durýar

Ölüm sebäpleriniň paýlanyşynda gan aýlanyş ulgamynyň keselleri 34,7 göterim bilen birinji ýerde durýar. Bu kesellerden soň 16,1 göterimli çişler we 15,1 göterim bilen dem alyş ulgamy keselleri bar.

Heartürek keselleriniň täsiri

Aýlanyş ulgamynyň keselleriniň arasynda işemiki ýürek keselleriniň 42,3 göterimi bar. Beýleki ýürek keselleri 24,6 göterim, serebro-damar keselleri 18,2 göterim derejesinde ýüze çykýar.

Welaýat tarapyndan gan aýlanyş ulgamynyň keselleri

Çanakkale gan aýlanyş ulgamy keselleri sebäpli ölenleriň sanyny iň ýokary hasaplaýan welaýat bolup, 47,7 göterim. Balykesir, Hatay we Burdur hem ýokary nyrhlar bilen ünsi özüne çekýär. Iň pes görkeziji 25,4 göterim bilen Kilis -de göründi. Içegäniň we lenfoid / gematopoietiki çişler beýleki möhüm sebäplerden biridir.

Agri we Kilis çişiniň statistikasy

Çiş bilen baglanyşykly ölümler Ayride iň ýokary derejede 22,4 göterim, iň pes derejesi Kilisde 9,7 göterim hasaba alyndy. Bu tapawutlar sebit saglygy goraýyş hyzmatlary we ýaşaýyş durmuşy bilen baglanyşykly bolup biler.

Çaga we 5 ýaşa çenli ölüm derejesiniň gowulaşmagy

2025-nji ýylda bäbekleriň sany 6 müň 988-e çenli azalsa, bäbekleriň ölüm derejesi müňe 7,8 hökmünde kesgitlenildi. Bäş ýaşa ýetmedikleriň ölüm derejesi müňe 9,5-e çenli azaldy we bu görkezijiler 2024-nji ýylda has ýokarydy.

Saglygy goraýyş hyzmatlaryny we jemgyýetiň habardarlygyny ýokarlandyrmak bu oňyn üýtgemäni goldaýan faktorlaryň biridir. Esasanam gan aýlanyş ulgamynyň keselleri we rak keselleri barada has köp gözleg we saglygy goraýyş işlerini geçirmek möhümdir. Geljekde bu ugurlardaky ösüşler ölüm derejesiniň has oňyn üýtgemegine sebäp bolup biler.