Türkiýede öý howpsuzlygy ýokarlanýar: maragly gapylar ilkinji saýlaw

Türkiýedäki öý howpsuzlygy çäreleri babatynda ileri tutýanlar, 2025-nji ýyla çenli düýpli üýtgeşmeleri görkezer. Türk statistika instituty (TUIK) tarapyndan geçirilen "Türkiýe jenaýat pidalaryna garşy gözleg" netijelerine görä, sowutly polat gapylar 70,7% bilen öýde görülýän esasy howpsuzlyk çäreleri. Bu çäre 35.5% derejesinde howpsuzlyk kameralary tarapyndan ýerine ýetirilýär. {{IMG_0}}

Howpsuzlyk çäreleriniň dürlüligi

Howpsuzlyk çäreleriniň dürlüligi jemgyýetiň jenaýatdan goramak üçin dürli gurallara ýüz tutýandygyny görkezýär. Oredaragly gapylardan soň, penjirelere ýapyk ýa-da rels gurmak 28% ileri tutulýar. Has pes nyrhlarda ogry duýduryşlarynyň (4,7%), garawul itleriň (4,8%) we burç gazynyň ýa-da elektroşok enjamlarynyň (5.5%) ulanylmagy bellärliklidir. Bu çäreler, adamlaryň jenaýat gorkusy we howpsuzlyk zerurlyklarynyň dürlüligini görkezýär.

Şäher we oba ýerlerinde howpsuzlyk tapawudy

TUIK gözlegleri şäher we oba ýerlerinde howpsuzlyk çäreleriniň tapawutlanýandygyny görkezýär. Oba ýerlerinde ýarag we garawul itlerini ulanmak has giňden ýaýran hem bolsa, sowutly gapylar, howpsuzlyk kameralary we ýörite gapy gulplary ýaly çäreler şäherlerde has giňden kabul edilýär. Bu, howpsuzlyk strategiýalarynyň ilatly punktlaryň jenaýat düşünjesine laýyklykda düzülendigini görkezýär.

Jenaýatyň pidalarynyň ölçegleri

Gözleg, jenaýat pidalarynyň haýsy ugurlarda jemlenendigini hem görkezýär. Jynsy taýdan azar berilmegi 15 we ondan ýokary ýaşly adamlaryň pidasy 4,6% bilen iň köp ýaýran jenaýat görnüşi bolup durýar, kiber jenaýatlar 3,5%, sarp edijiler galplygy 2,8%. Başga bir tarapdan, talamak we ulag ogurlamak ýaly jenaýatlar has pes nyrhlarda ýüze çykýar.

Zyýan çekmegiň ykdysady ölçegi

Ogurlanan zatlaryň görnüşi we bu zatlaryň ykdysady gymmaty gözlegiň ýene bir möhüm netijesidir. 2025-nji ýyla çenli jenaýatyň pidasy bolmagy netijesinde ýüze çykan maliýe ýitgileriniň iň köp ýaýran gymmaty "24 müň 999 lira we ondan aşakda" kesgitlenildi. Öý ogurlygynda elektroniki zatlar we şaý-sepler iň köp ogurlanan harytlaryň hataryndadyr. Awtoulag ogurlygy iň ýokary hasabat derejesi 81,3% bolsa-da, motosiklli ogurlyk 68,4%, hüjümde 53,3% habar berildi. Beýleki tarapdan, para we jynsy zorluk ýaly jenaýatlar gaty pes derejede habar berilýär.

Türkiýede jenaýat pidalarynyň gözleginiň maksady

Ilkinji gezek geçirilen bu giňişleýin gözleg, şahsyýetleriň we öý hojalygynyň jenaýat pidasy, pidadan soňky özüni alyp barşy we howpsuzlyk çäreleri baradaky düşünjelerine baha bermek üçin geçirildi. Gözleg, şeýle hem jenaýatyň ýaýramagynyň derejesini kesgitlemek, kazyýet edaralaryna arzalary gözden geçirmek we howpsuzlygyň umumy düşünjesini ölçemek üçin möhüm maglumatlary berýär.

Meýdana ýüz tutmak we nusga almak

Gözlegleriň meýdan gözlegleri 2025-nji ýylyň 6-njy oktýabryndan 19-njy dekabry aralygynda Türkiýäniň hemme ýerinde geçirildi we bu işde 15 we ondan ýokary ýaşly 21 müň 500 maşgala nusga hökmünde kesgitlenildi. Maglumatlar TÜİK tarapyndan häzirki zerurlyklara laýyklykda täzeden seredilen şäher-oba klassifikasiýasyna esaslanyp ýygnaldy we her bir öýden tötänleýin adam bilen ýüzbe-ýüz söhbetdeşlikler geçirildi. Öňümizdäki ýyllarda şeýle gözlegleriň sanynyň köpelmegine we has çuňňur seljermeleriň geçirilmegine garaşylýar. Bu jenaýatçylyga garşy syýasatlaryň we howpsuzlyk strategiýalarynyň has netijeli ösmegine goşant goşar. {{IMG_1}}