Türkiýede ýagyşyň taryhy rekordy: Soňky 66 ýylyň iň ýokary derejesinde 10 aýlyk suw ýyly

Türkiye howa taýdan taryhy döwri başdan geçirýär. Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministrliginiň Meteorologiýa müdirligi tarapyndan taýýarlanan 2026 Suw ýyly 10 aýlyk ýagyş hasabaty maglumatlaryna görä, ýurdumyz soňky 66 ýylyň iň agyr ýagyş döwrüni yzda galdyrdy. 2025-nji ýylyň 1-nji oktýabryndan 2026-njy ýylyň 31-nji iýuly aralygyndaky 10 aýlyk suw ýylynda, Türkiýede her inedördül metre ortaça ýagyş adaty bahalardan we öňki ýyl statistikasyndan ýokary boldy.

Alnan maglumatlara görä, bu döwürde Türkiýede her inedördül metre ortaça 693 kilogram ýagyş düşüpdir. 1991-nji we 2020-nji ýyllar aralygyndaky maglumatlara görä hasaplanan suw ýyly adaty inedördül metr üçin 533,7 kilogram bolsa-da, bu mukdar geçen ýylyň degişli döwründe 393,2 kilogram boldy. Bu maglumatlara laýyklykda, 2026-njy ýylyň suw ýylynyň ilkinji 10 aýynda ýagyş möwsümleýin kadalardan 30 göterim, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 76 göterim ýokary bolup, taryhy rekordy täzeledi.

Sebitdäki ýagyşlarda Ortaýer deňzi we günorta-gündogar Anadoly şemaly

Ygalyň bu ajaýyp ýokarlanmagy Türkiýanyň 7 geografiki sebitinde özüni duýdy. Regionshli sebitlerde ygalyň mukdary möwsümleýin kadalardan ýokary we geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende ýokarydy. Möwsümleýin kadalar bilen deňeşdirilende iň ýokary ösüş depgini Günorta-gündogar Anadoly sebitinde 47 göterim bilen hasaba alyndy. Bu sebitde 45 göterim bilen Ortaýer deňzi, 33 göterim bilen Gündogar Anadoly, 29 göterim Egeý, 28 göterim bilen Merkezi Anadoly, 18 göterim bilen Gara deňiz we 11 göterim Marmara bar.

Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende Ortaýer deňzinde, Merkezi Anadolyda we Günorta-Gündogar Anadoly sebitlerinde ygalyň 100 göterimden gowrak ýokarlanandygy, ýagny iki esse köpelendigi syn edildi. Beýleki sebitlerde ösüş depgini Egeýde 79 göterim, Gündogar Anadolyda 74 göterim, Marmarada 62 göterim we Gara deňizde 22 göterim boldy. Rainagyşyň jemleýji bahasyna görä, Ortaýer deňzi sebiti soňky 66 ýylda iň ýokary ýagyş derejesine ýetdi, Gündogar Anadoly sebiti soňky 38 ýylda iň ýokary ýagyş derejesine ýetdi, Merkezi Anadoly sebiti soňky 15 ýylda iň ýokary ýagyş derejesine ýetdi, Egeý sebiti soňky 11 ýylyň iň ýokary ýagyş derejesine ýetdi we Gara deňiz sebiti iň soňky 10 ýylda iň ýokary ýagyş derejesine ýetdi.

Şäherler tarapyndan ýagyş kartasy: Ölçeg iň ýokarda, Iğdyr iň sürüji

Welaýat boýunça geçirilen ölçeglerde Türkiýede iň az we iň az ýagýan nokatlar hem aýdyň boldy. 10 aýyň dowamynda iň ýokary ýagyş Rize inedördül metr üçin 1347,7 kilograma, iň az ýagyş bolan welaýat bolsa inedördül metre 370,4 kilogram bolan Idyr boldy. Suw ýylynyň ygaly Bursa we Sinop welaýatlarynda möwsümleýin kadalaryň töwereginde galsa-da, Tekirdağ we Artwinde kadaly derejede galdy. Bu dört welaýatdan başga ähli şäherlerde ýagyş kadadan ýokarydy.

aerli esasda käbir sebitlerde guraklyk tendensiýasy ýüze çyksa-da, käbir sebitlerde aşa ýagyş bellendi. Adaty bilen deňeşdirilende Tekirdağ, Bursa, ovalowa, Kastamonu, Malatýa, Gümüşhane, Baýburt, Trabzon, Rize, Artwin, Ardahan we Erzurumda ygalyň mukdary 20 göterime çenli azaldy. Beýleki tarapdan, Siirt, Şyrnak we Wan sebitlerinde ýagyşyň käbir ýerlerde 80 göterimden gowrak ýokarlanandygy kesgitlenildi.

Taryhy rekord goýýan welaýatlar we retrospektiv derňew

2026-njy suw ýylynyň ilkinji 10 aýynyň jemleýji maglumatlaryna görä, köp welaýatda köp ýyl bäri görünmeýän ýagyş ýazgylary bozuldy. Soňky 66 ýylda iň ýokary 10 ýyllyk suw ýyly Adana, Düzce, Hatay, Isparta, İzmir, Kahramanmaraş, Osmaniye, Tokat, Manisa we Niğde hasaba alyndy. Şonuň ýaly-da, soňky 38 ýylda Bingöl, Bitlis, Kaýseri, Siwas we Tunçeli, soňky 32 ýylda Wanda, soňky 31 ýylda Bartyn we Zonguldak we soňky 30 ýylda Gaziantepde iň ýokary ýagyş derejesi gazanyldy.

Her inedördül metre jemlenen ýagyş mukdary sebitleýin gözden geçirilende, Ortaýer deňzi sebiti 924,9 kilogram bilen birinji ýeri eýeledi. Ortaýer deňzi, 769,6 kilograma bilen Günorta-gündogar Anadoly, 740,4 kilogram agyrlykdaky Egeý, 709,9 kilograma bilen Gara deňiz, 678,9 kilograma bilen Gündogar Anadoly, 673,6 kilogram Marmara we 480 kilograma bilen Merkezi Anadoly sebiti boldy. Bu taryhy ýagyşlar, ýerasty suw baýlyklary we bentleriň ýaşaýyş derejesi boýunça geljegi uly suraty ýüze çykardy.