Türkiýeden äpet howa hereketi: COP31-den öň arassa tehnologiýa we ýaşyl başlangyçlar üçin uly goldaw

Türkiýe global klimat diplomatiýasynyň iň möhüm ýygnaklaryndan biri bolan COP31 Howa sammitini geçirmäge taýynlyk görüp, içerki arassa tehnologiýa taslamalaryny we ýaşyl başlangyçlary goldamak üçin ägirt ädim ätdi. 9-20-nji noýabr aralygynda Antalýada geçiriljek sammitde global hyzmatdaşlyk, zyňyndylary azaltmak, arassa energiýa geçiş we howanyň maliýeleşdirilmegi ýaly möhüm meseleler ara alnyp maslahatlaşylar. Bu taryhy sammitden öň Türkiýäniň Ylmy we Tehnologiki Gözleg Geňeşi (TÜBİTAK) ekologiýa taýdan arassa tehnologiýalaryň täjirleşdirilmegini çaltlaşdyrjak täze goldaw maksatnamalaryny işe girizdi.

Arassa tehnologiýalaryň ikinji tapgyry, TÜBİTAK we UNIDO

Senagatda ýaşyl öwrülişik, SAYEM ýaşyl öwrülişik we arassa energiýa geçiş hyzmatdaşlygy 2026 ýaly strategiki ädimleri ätýän TÜBİTAK, ýaňy-ýakynda Birleşen Milletler Guramasynyň Senagat Ösüş Guramasy (UNIDO) bilen bilelikde amala aşyrylan Global Arassa Tehnologiýalar Telekeçilik Maksatnamasynyň (GCIP) ikinji tapgyryna ünsi jemledi. Esasanam Senagat we Tehnologiýa ministrligi; Maşgala we durmuş hyzmatlary, daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi, energiýa we tebigy baýlyklar, oba hojalygy we tokaý ministrlikleri bilen bilelikde amala aşyrylan bu maksatnama halkara bazarlaryna innowasiýa ýaşyl başlangyçlary açmagy maksat edinýär.

Şu nukdaýnazardan, "GCIP Türkiye Accelerator 2026" we "Inclusive Green Transition Accelerator 2026" jaňlary üçin ýüz tutmagyň möhleti 3-nji awgust hökmünde kesgitlenildi. Energiýa tygşytlylygy, gaýtadan dikeldilýän energiýa, galyndylary baýlaşdyrmak, suw tygşytlylygy, ekologiýa taýdan arassa binalar, ulag we öňdebaryjy materiallar we himiki maddalar ýaly kategoriýalarda arzalary kabul etjek programmada birinji topara 700 müň lira , ikinji orna 500 müň lira , üçünji orna 400 müň lira

Zenan telekeçiler üçin ýörite 300 müň lira tematiki goldaw bukjasy

Taslamanyň çäginde, ýaşyl ykdysadyýetde aýallaryň güýjüni ýokarlandyrmak üçin ýörite höweslendiriş mehanizmi hem durmuşa geçirilýär. Zenan telekeçileriň arassa tehnologiýa pudagynda gazanan üstünlikleri Maşgala we durmuş hyzmatlary ministrligi we TÜBİTAK bilen hyzmatdaşlykda amala aşyryljak ýörite tizlendiriji çäreler bilen sylaglanar. Dört dürli kategoriýada kesgitlenjek üstünlikli telekeçilere 300 müň lira nagt goldaw berler: "Sosial täsirde öňdebaryjy zenan telekeçi", "Täzeçillikli zenan telekeçi", "Iň oňat ösýän zenan telekeçi" we "Femaleaş zenan telekeçi".

Mundan başga-da, "Arassa tehnologiýa pudagyndaky zenan telekeçiler üçin maýa goýumlaryny taýýarlamak we globallaşma moduly" esaslandyryjylar ýa-da ýokary derejeli ýolbaşçylar aýal-gyzlar bolan kärhanalar üçin durmuşa geçiriler we şeýlelik bilen bu taslamalaryň dünýä bazarlaryna goşulmagyna kömek eder. Modulyň çäginde başlangyç üçin önümlerini täjirçilik taýdan güýçlendirmek we halkara bazarlaryna taýýarlamak üçin gözlegler geçiriler.

Öz içine alýan ýaşyl geçiş we global terbiýeçilik mümkinçilikleri

Köp gyzyklanýan taraplar gaznasy tarapyndan maliýeleşdirilýär we "Türkiýanyň ýaşyl ykdysadyýete geçişine immigrantlaryň goşulmagyny goldamak taslamasy", "Greenaşyl geçiş tizleşdiriji 2026 çagyryşy" adalatly ýaşyl öwrülişigi goldamagy maksat edinýär. Bu çagyryşda ilkinji üç taslama degişlilikde 700 müň , 500 müň we 400 müň lira baýraklary gowşurylar.

Bahalandyrmalary üstünlikli tabşyran toparlar 2026-njy ýylyň sentýabr aýynda geçiriljek GCIP Türkiye 2026 milli akademiýasyna gatnaşyp, abraýly okuw prosesine gadam basarlar. Telekeçiler awgust-dekabr aýlarynda global gyzyklanýan taraplar tarapyndan berilýän onlaýn innowasiýa tory (NGIN) tarapyndan beriljek hünärmenleriň kömegi bilen öz iş modellerini kämilleşdirmäge mümkinçilik alarlar.