Türkiýeden energiýa özgerişinde ägirt ädim: 2035-nji ýyla çenli yglan edilen 200 milliard dollarlyk maýa goýum kartasy

Türkiye, energiýa pudagynda global aktýor bolmak we durnukly energiýa öwrülişigini üpjün etmek üçin taryhy öwrülişik nokadyna girýär. Prezidentiň maýa goýum we maliýe bölümi we APLUS energiýa geňeşi bilen hyzmatdaşlykda taýýarlanan "Energetika pudagy hasabaty 2026" ýurduň 2035-nji ýyla çenli energiýa pudagynda durmuşa geçirjek strategiki ädimlerini we ägirt uly maýa goýum çaklamalaryny mälim etdi. Energetika we tebigy baýlyklar ministrliginiň geljekki gözýetimini görkezýän hasabat halkara maýadarlar üçin hem giňişleýin gollanma bolup hyzmat edýär.

120 Gigawatt nyşany we täzelenýän energiýada infrastrukturany döwrebaplaşdyrmak

Çap edilen habara görä, Türkiye täzelenip bilýän energiýa çeşmelerinde, esasanam ýel we gün energiýasynda gurlan kuwwatyny 2035-nji ýyla çenli 120 gigawata çenli ýokarlandyrmagy maksat edinýär. Bu ägirt uly maksada ýetmek üçin indiki döwürde her ýylda ortaça 8-den 9 gigawat täze kuwwat girizilmelidir. Nuclearadro energiýasy maýa goýumlaryny hem öz içine alýan bu toplumlaýyn energiýa öwrülişiginiň umumy maliýeleşdiriş zerurlygy 200 milliard dollar hasaplanýar.

Bu ägirt uly býudjetiň möhüm bölegi, takmynan 80 milliard dollar, energiýa ulgamynyň döwrebaplaşdyrylmagyna, ulgamyň çeýeligini ýokarlandyrmaga we geçiriş we paýlaýyş infrastrukturasyny güýçlendirer. Üznüksiz energiýa üpjünçiliginiň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin tor infrastrukturasyna goýlan bu maýa goýumlar, özgeriş prosesiniň iň möhüm ädimini emele getirýär. Bu uly maliýe mukdary, Türkiýäniň global maýa we halkara maýadarlar üçin hödürleýän uly we ygtybarly bazaryny ýene bir gezek subut edýär.

Täze nesil tehnologiýalary we elektrik ulaglarynyň çaklamalary

Hasabatda diňe bir adaty energiýa öndürýän ýerler däl, eýsem geljegiň tehnologiýalary hasaplanýan batareýa saklaýyş ulgamlary we elektrik ulagy zarýad beriş infrastrukturasy ýaly täze nesil sebitleri hem jikme-jik seljerilýär. Energetika bazaryny kadalaşdyryjy edara (EPDK) maglumatlaryna esaslanýan çaklamalar, ýokary ssenariýada 2035-nji ýyla çenli Türkiýede elektrik ulaglarynyň sanynyň 7 million -a ýetjekdigini görkezýär.

Bu çalt ýokarlanmak bilen, Türkiýanyň batareýany saklamak tehnologiýalary bilen birleşdirilen täzelenip bilýän energiýa taslamalary bilen ilkinji deňiz ýel energiýasy hereketi bolan täzelenýän energiýa çeşmesi sebiti (YEKA) DÜRES-2026 bu pudagyň iň özüne çekiji maýa goýum mümkinçiliklerinden biri bolup durýar. Bu täze nesil tehnologiýalary, töwekgelçiligi azaltmak we ýokary netijeliligi gazanmak nukdaýnazaryndan maýa goýujylar üçin möhüm ähmiýete eýe.

Maýa goýujylar üçin 7 möhüm tehnologiýada mümkinçilik we töwekgelçilik derňewi

Energetika pudagy hasabaty 2026; Sevenedi esasy tehnologiýa ugruna ünsi jemleýär: ýel, gün, batareýany saklamak, gidroelektrik, geotermiki, biomassa we ýaşyl wodorod. Tehnologiýanyň her bir pudagy, bazar şertleriniň, girdeji modelleriniň we bolup biljek töwekgelçilikleriň çäginde maýa goýujylaryň nukdaýnazaryndan jikme-jik öwrenilýär. Elektrik bazarynyň häzirki gurluşy, teklip-isleg balansy we kanunçylyk üýtgemeleri hasabatyň birinji bölümlerinde ara alnyp maslahatlaşylsa-da, YEKDEM we YEKA ýaly goldaw mehanizmleriniň orta we uzak möhletleýin perspektiwasy we ygtyýarnamasyz we gibrid taslamalar indiki bölümlerde seljerilýär.

Pudagyň häzirki düzgünleri hasabatda giňişleýin maglumat alýar. 2026-njy ýylyň aprelinde täzelenen bazaryň iň ýokary nyrh çäkleri, 2026-njy ýylyň maý aýynda güýje giren ygtyýarnamasyz nesilde sagatlyk ofset amallary, uglerod bazary boýunça milli gözlegler we elektrik energiýasyny satyn almak baradaky ikitaraplaýyn şertnamalar (PPA) ýaly täsirler deňeşdirme çarçuwasynda görkezilýär.

"2053 Net Zero Emission Maksatnamamyza tarap öňe barýarys"

Prezidentiň maýa goýum we maliýe edarasynyň başlygy Ahmet Burak Dağlyogly hasabatyň Türkiýanyň energiýa ekosistemasynyň dünýä arenasynda özüne çekijiligini ýokarlandyrjakdygyny aýtdy. Dağlıogly bu meselä baha bermekde aşakdaky sözleri ulandy:

"Energetika howpsuzlygy global ykdysady ösüşiň we durnuklylygyň iň möhüm elementleriniň birine öwrülen döwri başdan geçirýäris. Türkiýe güýçli senagat infrastrukturasy, strategiki geografiki ýerleşişi, sebit energiýa koridorlarynda esasy orny we prezidentimiziň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan özgertmeler mümkinçiliklerini çaltlaşdyrýan içerki energiýa mümkinçiliklerimizi güýçlendirýäris. 2053 Net Zero Emission maksadymyza laýyk gelýär "Energetika pudagy hasabatynyň 2026-njy ýylda ähli içerki we daşary ýurt maýadarlary üçin ygtybarly çeşme boljakdygyna ynanýaryn."