Türkiýäniň 2030-njy ýyl üçin tehnologiýa maksatlary: 100,000 başlangyç kompaniýa

Senagat we tehnologiýa ministri Mehmet Fatih Kaçyr Türkiýäniň tehnologiýa we telekeçilik ulgamlarynda öňde goýýan uly maksatlaryny yglan etdi. Ol ýurduň 2030-njy ýyla çenli umumy bahasy 100 milliard dollara ýetjek 100 müň tehnologiýa startapyny kabul etmegi maksat edinýändigini aýtdy. Bu beýanatlar Stambulda geçirilen "Terminal Istanbul x SSCI, Innowasiýa we Maýa goýum forumynda" edildi.

Innowasiýa we Maýa Goýum Forumy

Çäräniň dowamynda çykyş eden ministr Kajyr Türkiýäniň tehnologiýa, innowasiýa we senagat pudaklarynda dünýäde uly orna çykandygyny nygtady. Türkiýäniň tehnologiýa ekosistemasynda güýçli infrastruktura döredendigini aýdan ministr bu ugurda gazanylan öňegidişligiň ýurduň ykdysady ösüşine goşant goşýandygyny belledi. Forumda döredilen hyzmatdaşlygyň we aragatnaşyk ulgamlarynyň Türkiýäniň tehnologiýa ekosistemasyna oňyn täsir etmegine garaşylýandygy nygtaldy.

Telekeçilik ekosistemasyny güýçlendirmek

Ministr Kaçyr Türkiýäniň telekeçilik ekosistemasyny güýçlendirmek üçin edilýän tagallalary aýratyn belläp geçdi. Ol tehnoparklar, ylmy-barlag we işläp düzmek merkezleri we maýa goýum gaznalary ýaly gurluşlaryň telekeçilere öz işlerini giňeltmäge mümkinçilik berýändigini aýratyn belledi. Ol Türkiýäniň senagat eksportynda möhüm orun eýeleýändigini, bu eksportyň uly böleginiň senagat önümlerinden ybaratdygyny aýtdy. Ol soňky 23 ýylyň dowamynda meýilnamalaşdyrylan senagatlaşdyrma we ylmy-barlag we işläp düzmek syýasaty arkaly ädilen ädimleriň ykdysady ösüşe goşant goşandygyny sözüne goşdy.

Senagatda we tehnologiýada gazanylan üstünlikler

Ministr Kajyr Türkiýäniň senagat eksportyndaky üstünliklerine salgylanyp, ýurduň 276 milliard dollarlyk haryt eksport edendigini we senagat goşmaça gymmatynyň 250 milliard dollara golaýlandygyny aýtdy. Awtomobil, himiýa we maşyn senagaty ýaly pudaklardaky eksport üstünliklerini nygtap, ministr bu üstünlikleriň ylmy-barlag we innowasiýa taýdan zerur taslamalar bilen goldanylýandygyny aýtdy. Ol Türkiýäniň tehnologiýa telekeçiliginde möhüm ädimler ädip, global oýunça öwrülendigini sözüne goşdy.

Ylmy-barlag we işläp düzmede we innowasiýalarda ösüş

Soňky ýyllarda ylmy-barlag we innowasiýa ulgamynda uly ädimler äden Türkiýe, adam resurslaryny 29 müňden 310 müňe çenli artdyrdy. Ylmy-barlag we işläp taýýarlama çykdajylary 20 milliard dollara ýetdi, milli girdejiniň ylmy-barlag we işläp taýýarlamalara bölünip berilýän paýy bolsa 1,5 göterime golaýlady. Ministr Kaçyr Türkiýäniň bu ugurda Ýewropada öňdebaryjy senagat ýurtlarynyň birine öwrülendigini aýtdy we tehnoparklaryň innowasiýalaryň esasyny düzýändigini nygtady. Ýurt boýunça 114 tehnoparkda takmynan 13 müň tehnologiýa startapy işleýär.

Tehnologiýa startaplarynyň ösüşi

Türkiýede tehnologiýa startaplaryna goýlan maýa goýumlarynyň artmagy bilen, wençura maýa goýumlarynyň gaznalary hem artdy. Soňky bäş ýylda tehnologiýa startaplaryna goýlan umumy maýa goýumlary 5,5 milliard dollara ýetdi. Ministr Türkiýäniň ekoulgamynyň bahasy bir milliard dollardan geçen startaplary döredendigini aýtdy we türk tehnologiýasynyň ýeke şahlylarynyň dünýäde ösmegini dowam etdirýändigini nygtady. Şeýle hem, ol Türkiýäniň uniwersitetlerinde bilim alan telekeçileriň ýurduň ylmy-barlag we işläp düzmek we innowasiýa ekoulgamyna uly goşant goşýandygyny belledi.

Wençur maýa goýumlary we düzgünler

Ministr Kaçyr, başlangyç maýa goýumlaryny ösdürmek üçin tagallalaryň möhümdigini nygtap, bu gaznalar üçin mehanizmleriň kämilleşdirilýändigini aýtdy. Ministrlik döwlet serişdelerinden tehnologiýa startaplaryna goşmaça 300 million dollar bölüp bermegi maksat edinýär we umumy maýa goýumy azyndan 750 million dollara ýetirmegi maksat edinýär. Ol Türkiýäniň innowasiýa dostlukly çemeleşmäni kabul edendigini we täze nesil düzgünleri bilen startaplaryň ösüşini goldaýandygyny aýtdy.

Sanly kompaniýanyň kesgitlemesi we Stambul terminaly

Ministr Türkiýäniň global tehnologiýa merkezine öwrülmegi üçin täze syýasatlaryň işlenip düzülýändigini we "Sanly kompaniýanyň kesgitlemesiniň" kadalaşdyryjy kanunçylykda giriziljekdigini aýtdy. Bu bolsa dünýäniň islendik ýerinden täze başlan kompaniýalara sanly serişdeler arkaly Türkiýede aňsatlyk bilen orun almaga mümkinçilik berer. Stambulda dörediljek dünýäniň iň uly telekeçilik merkeziniň bu ösüşleriň merkezi boljakdygy yglan edildi.

Tehnologiýa telekeçilikde ýaşlaryň roly

Türkiýäniň ýaş we dinamiki ilaty tehnologiýa telekeçilik babatda uly artykmaçlyk hödürleýär. Ministr Kaçyr Türkiýede ortaça ýaşyň 34 ýaşdygyny aýdyp, tehnologiýa telekeçilikde ýaş ilatyň öňdebaryjy roluny nygtady. Ol ýaşlaryň sanly başarnyklaryny ýokarlandyrmagy we tehnologiýa ulgamynda has öňe gitmäge mümkinçilik bermegi maksat edinýändigini aýtdy. Ol Türkiýede geçirilýän Teknofest çäreleriniň ýaşlara tehnologik taslamalary işläp düzmek üçin mümkinçilik döredýändigini belledi.

Teknofest çäreleri

2018-nji ýyldan bäri Türkiýede geçirilýän Teknofest dünýäniň iň uly tehnologiýa festiwaly hökmünde tanalýar. Bu çärelerde ýaşlar öz taslamalaryny görkezýärler, ylmy-barlag we işläp düzmek taslamalaryny başlangyçlara öwürýärler. Türkiýäniň tehnologiýa ekosistemasynyň ösüşine goşant goşýan Teknofest ýaşlara tehnologiýa ulgamynda öz başarnyklaryny ösdürmek üçin mümkinçilikler döredýär.

2030-njy ýyl maksatlary we Türkiýäniň geljegi

Ministrlik 2030-njy ýyla çenli Türkiýede 100 müň tehnologiýa startapynyň döremegini, "Turcorns" (türk ýeke şahlylary) atlarynyň umumy bahasynyň 100 milliard dollara ýetmegini maksat edinýär. Ministr Kaçyr bu maksatlara ýetmek üçin Stambul Informatika jülgesinde alnyp barylýan işleriň möhümdigini nygtap, telekeçileriň ähli zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin infrastrukturanyň döredilendigini aýtdy. Şeýle hem, "Terminal Istanbul"-yň bu ösüşleriň merkezi boljakdygy aýdyldy.