TURKSTAT 2025-nji ýyl üçin jemi içerki önümiň maglumatyny yglan etdi: Türk ykdysadyýeti 3,7 göterim ýokarlady

Türk statistika instituty (TUIK) 2025-nji ýyl üçin garaşsyz ýyllyk jemi içerki önümiň (JIÖ) maglumatlaryny halk bilen paýlaşdy. Zynjyrlanan göwrüm görkezijisine görä, 2025-nji ýylda türk ykdysadyýeti öňki ýyl bilen deňeşdirilende 3,7 göterim ösüş gazandy. Häzirki bahalarda hasaplanan jemi içerki önüm 41,6 göterim ýokarlandy we 63 trillion 240 milliard 524 million TL boldy. Bu döwürde adam başyna düşýän jemi içerki önüm häzirki bahalarda 714 müň 682 TL, 18 müň 103 dollar ABŞ dollarynda hasaba alyndy.

Önümçilik pudagy öňdebaryjylygyny saklasa-da, Gurluşyk pudagy ösüşde iň ýokary derejä ýetdi

2025-nji ýyl üçin jemi içerki önümiň maglumatlary pudaklaýyn gözden geçirilende, ykdysadyýetiň hereketlendiriji güýjüniň önümçilik pudagydygy görünýär. Önümçilik pudagy jemi içerki önümiň iň uly paýy, 15,6 göterim paýy bolan pudak boldy. Bu pudak degişlilikde 12,9 göterim lomaý we bölek söwda; Ondan soň awtoulag serişdeleriniň we motosiklleriň abatlaýyş pudagy we 9,2 göterim bilen gozgalmaýan emläk işleri boldy. JIÖ-de iň pes paý öý hojalygynyň iş berijiler hökmünde alyp barýan işlerinde amala aşyryldy.

Pudaklaýyn ösüş görkezijileri taýdan gurluşyk pudagy ajaýyp tizlige ýetdi we 11 göterim ösüş depgini bilen ýokary derejä çykdy. Gurluşyk 8,5 göterim bilen medeniýet, sungat, güýmenje, dynç alyş we sport çäreleri, 7,9 göterim bilen maglumat we aragatnaşyk pudagy boldy. Munuň tersine, oba hojalygy, tokaý hojalygy we balykçylyk pudagy 8,5 göterim, suw üpjünçiligi; Lagym, galyndylary dolandyrmak we abadanlaşdyryş işleri 5 göterim azaldy we iş berijileriň 4,2 göterim azalmagy sebäpli öý hojalygynyň işi azaldy.

Iýmit we ýaşaýyş çykdajylary öý sarp edişinde tapawutlanýar

residentaşaýjy maşgalalaryň soňky sarp ediş çykdajylary, geçen ýylyň zynjyrlanan göwrüm görkezijisi bilen deňeşdirilende 2025-nji ýylda 4,2 göterim ýokarlanar. Öý hojalygynyň soňky sarp ediş çykdajylarynyň jemi içerki önümdäki paýy 54,4 göterim hökmünde hasaplandy. Sarp ediş elementleri jikme-jik edilende, 21,4 göterim bilen azyk we alkogolsyz içgiler iň köp paý aldy. Ondan soň ýaşaýyş jaý, suw, elektrik, gaz we beýleki ýangyç çykdajylary 18 göterim, transport çykdajylary 15 göterim boldy. Jemgyýetçilikde döwletiň soňky sarp ediş çykdajylarynyň jemi içerki önümdäki paýy 13,9 göterim, esasy kapitalyň emele gelmeginiň paýy 30,7 göterim boldy. Zynjyrlanan göwrüm görkezijisine görä hökümetiň soňky sarp ediş çykdajylary 1 göterim ýokarlanan bolsa, esasy kapitalyň emele gelmegi 7,3 göterim ýokarlandy.

Daşary söwda balansy we işçi güýjüniň tölegleriniň üýtgemegi

Türkiýanyň daşary söwda balansynda harytlary we hyzmatlary eksport etmegi, zynjyrly göwrüm görkezijisi esasynda 2025-nji ýylda 0,6 göterim pese gaçdy. Beýleki tarapdan, importda 4,6 göterim ösüş boldy. Häzirki JIÖ bölekleri çykdajy usuly boýunça gözden geçirilende, harytlaryň we hyzmatlaryň umumy eksportynyň paýy 24,7 göterim, importyň paýy 25 göterim boldy.

Girdeji usuly bilen geçirilen hasaplamalara görä, 2025-nji ýylda işçi güýjüniň tölegleri öňki ýyl bilen deňeşdirilende 40 göterim ýokarlandy, jemi amal artyklygy / garyşyk girdeji bolsa 41,3 göterim ýokarlandy. Häzirki jemi goşulan gymmaty boýunça işçi güýjüne edilen tölegleriň paýy 2024-nji ýylda 36,9 göterimden 2025-nji ýylda 36,6 göterime çenli azaldy. Beýleki tarapdan, arassa amal artykmaç / garyşyk girdejiniň paýy 2024-nji ýylda 43,3 göterimden 2025-nji ýylda 44,3 göterime çenli ýokarlandy.