TURKSTAT 2026-njy ýylyň maý aýynda yglan edildi Daşary söwda görkezijileri: mukdar görkezijileriniň düýpgöter azalmagy

Türk statistika instituty (TUIK), 2026-njy ýylyň maý aýy üçin köp garaşylýan Daşary söwda görkezijilerini halka paýlaşdy. Maglumatlara görä, global we ýerli ykdysady ösüşleriň kölegesinde emele gelen daşary söwda mukdary ep-esli pese gaçdy. Eksport we import birlikleriniň görkezijileriniň maý aýynda geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 14,2 göterim ýokarlanandygyna garamazdan, mukdar görkezijileriniň iki sanly azalmagy ünsi özüne çekdi. Eksport mukdary görkezijisi 20,8 göterim azaldy we import mukdary görkezijisi 21,8 göterim azaldy we daşary söwdadaky göwrümiň gysylmagyny görkezdi.

Eksport bölüminiň bahalary ýokarlananda, mukdaryň azalmagy

Maý aýynda eksport birliginiň bahasy indeks her ýyl 14,2 göterim ýokarlandy. Bölümler jikme-jik gözden geçirilende, ýangyç pudagy eksportyň bahasynyň ýokarlanmagynyň lokomotiwidi. Iýmit, içgi we temmäki toparynda birligiň bahasy 8,8 göterim, çig malda 11,3 göterim (ýangyçdan başga), ýangyçda 52,5 göterim we önümçilik pudagynda (azyk, içgiler we temmäki hasaba alynmazdan) 12 göterim ýokarlandy.

Beýleki tarapdan, bahanyň bu ýokarlanmagy mukdarda görkezilmedi. Eksportyň mukdary 2026-njy ýylyň maý aýynda geçen ýylyň degişli aýy bilen deňeşdirilende 20,8 göterim azaldy. Bu döwürde mukdar taýdan iň uly ýitgi önümçilik pudagynda boldy. Kiçi pudaklara seredeniňde; Azyk, içgiler we temmäki önümlerinde 16 göterim, çig malda 19,9 göterim (ýangyçdan başga), ýangyçda 20,6 göterim we önümçilik pudagynda (azyk, içgiler we temmäki hasaba alynmazdan) 21,4 göterim azaldy.

Import göwrüminde görnükli şertnama: mukdar görkezijisi 21,8 göterim azaldy

Import frontunda we eksportda şuňa meňzeş surat peýda boldy. Import birliginiň gymmaty 2026-njy ýylyň maý aýynda her ýylda 14,2 göterim ýokarlandy. Import önümleri gözden geçirilende azyk, içgiler we temmäki toparynda 2,4 göterim pese gaçma ýüze çykýar; 49 göterim ösüş ýangyçda, 4,3 göterim çig mal (ýangyçdan başga) we önümçilik pudagynda (azyk, içgiler we temmäki hasaba alynmazdan) 6,4 göterim ýokarlandy.

Maglumatlary mukdarda import etmek içerki islegiň peselmegini we önümçiligiň asudalygyny tassyklady. Import mukdary görkezijisi maý aýynda geçen ýylyň degişli aýy bilen deňeşdirilende 21,8 göterim azaldy. Bu döwürde azyk, içgiler we temmäki importynyň mukdary 6,2 göterim, çig mal (ýangyçdan başga) 6,9 göterim, ýangyç 3,8 göterim, önümçilik senagaty importy (azyk, içgiler we temmäki hasaba alynmazdan) 23,1 göterim azaldy.

Arassalanan maglumatlar we daşary söwdanyň şertleri hakda näme?

Möwsümleýin we senenama effektleri üçin düzülen maglumatlar gözden geçirilende, mukdar taýdan eksportda çäkli dikeldiş tendensiýasy tapawutlanýar. Aprel aýynda 146 bolan möwsümleýin we senenama effektleri üçin düzülen eksport mukdary görkezijisi maý aýynda 1,2 göterim ýokarlandy we 147,7-e ýetdi. Şeýle-de bolsa, senenama effektleri üçin düzülen eksport mukdary görkezijisi, geçen ýylyň maý aýy bilen deňeşdirilende 5,5 göterim azalmak bilen 154.1 derejesinde galdy.

Import tarapynda, düzedilen maglumatlar pese gaçmagyň dowam edýändigini görkezdi. Möwsümleýin we senenama effektleri üçin düzülen import mukdary görkezijisi maý aýynda 6 göterim azaldy we aprel aýynda 123,4-den 116-a çenli azaldy. Senenama bilen sazlanan import mukdary görkezijisi ýylda 10 göterim azalýan 120,3 hökmünde hasaba alyndy.

Daşary söwdada import edilýän önümler bilen deňeşdirilende eksport edilýän önümleriň bahasynyň üýtgemegini görkezýän we eksport birliginiň bahasy indeksini import birliginiň bahasy indeksine bölmek bilen hasaplanýan daşary söwdanyň şertleri, çäkli gowulaşma görkezdi. 2025-nji ýylyň maý aýynda 89.5 bolan daşary söwdanyň şertleri, 2026-njy ýylyň şol aýynda 0,1 bal ýokarlanyp, 89,6 çenli ýokarlandy.