Türmelerdäki adam hukuklaryna syn: 12 müňden gowrak ýüz tutma

Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasy Adam hukuklaryny derňemek boýunça komissiýa Iş kesilen we tussag edilenleriň hukuklaryny derňemek boýunça kiçi komissiýasy Adyýamanyň orunbasary Mustafa Alkaýyş -yň ýolbaşçylygynda möhüm ýygnak geçirdi. Duşuşykda komissiýa ýüz tutanlaryň sanynyň 12 müň 264-e ýetendigi mälim edildi. 2026-njy ýylyň 9-njy iýunyna çenli kabul edilen bu arzalaryň köpüsi türmelerdäki tussaglaryň we tussaglaryň meselelerinden ybarat. Alkaýyş alnan arzalaryň, türmelerdäki derňewleriň diňe bir howpsuzlyk nukdaýnazaryndan däl, eýsem önümçilik we dikeldiş nukdaýnazaryndan hem baha berilmelidigini mälim etdi. Esasanam Izmir, Eskişehir we Niğde türmelerinde geçirilen synaglarda edaralaryň mümkinçilikleri we tussaglaryň ýüzbe-ýüz bolýan fiziki ýagdaýy jikme-jik ara alnyp maslahatlaşyldy. CHP Stambulyň orunbasary Kadri Enis Berberoğlu Izmirdäki jeza edarasynda açlyk yglan eden bir tussagyň wakasyny agzasa-da, MHP Ordunyň orunbasary Naci Şanlytürk jenaýatçylaryň bolýan otaglarynyň dykyzlygyna ünsi çekdi. 30 adamdan 45 adamyň 14 adamlyk kamerada bolmagy türmelerdäki ýaşaýyş şertlerini kynlaşdyrýar. Geçirişleriň türme ukybyna laýyklykda geçirilmelidigini mälim eden Dal, uzak aralyklara iberilen tussaglaryň maşgalalaryna bu ýagdaýa ýaramaz täsir edýändigini aýtdy. Şeýle hem, umumy ýaşaýyş jaýlarynyň giňeldilmelidigini we tussaglary jemgyýete birleşdirmek üçin okuw maksatnamalarynyň başlamalydygyny aýtdy. Şeýle dikeldiş maksatnamalary tussaglaryň hökümi gutarandan soň jemgyýete goşulmagyna kömek eder öýdülýär.

Jeza ýerine ýetiriş ulgamyndaky özgertmeler

Türmeler we tussaghanalaryň baş müdiri Çelebi ılmylmaz soňky ýigrimi ýylda türk jeza ulgamynda geçirilen özgertmeler barada maglumat berdi. Bu amalda, fiziki durmuşyny tamamlan 410 jeza edarasy ýapyldy, olaryň ýerine has döwrebap desgalar guruldy. Özgertmeleriň ýene bir möhüm sütüni adam resurslarynyň güýçlendirilmegi. Häzirki wagtda nobatçyda 86 müň 99 işgär bar we bu işgärleri taýýarlamak üçin bäş dürli merkezde meýilnamalar gurnalýar. Mundan başga-da, sanly üýtgeşmeleriň çäginde elektron lukmanlaryň ýüz tutmagy bilen saglyk hyzmatlaryna elýeterlilik aňsatlaşdyryldy.

Türmeler baradaky hasabatlar we netijeler

Duşuşykda Niğde, İzmir we Eskişehir jeza edaralarynyň hasabatlaryna hem baha berildi. Bu hasabatlar, tussaglaryň saglygy goraýyşy, işgärleriň özüni alyp barşyny we sütem edilendigi baradaky aýyplamalary derňemek ýaly meselelere gönükdirilýär. Jemi 423 müň adamyň türmededigi mälim edilse-de, edaradan daşary saglyk ugrukdyrmalarynyň sanynyň 1 million 817 müň 394 diýlip yglan edilendigi mälim edildi. Mundan başga-da, 21 müň 529 tussagyň beýleki türmelere iberilmegi baradaky haýyşlar ýerine ýetirildi.