Tuwalu Awstraliýa howa migrantlaryny iberýär

uwaş ummanda ýerleşýän Tuwalu howanyň üýtgemegi howpy bilen territoriýasynyň köp bölegini ýitirmek howpy astyndadyr. Bu howpdan goranmak üçin ýurt Awstraliýa bilen öz raýatlaryna täze ýaşaýyş meýdany hödürlemek üçin möhüm şertnama baglaşdy.

Howanyň üýtgemeginiň howplary

Dokuz merjen adasyndan ybarat we takmynan 11 müň ilaty bolan Tuwalu, 2100-nji ýyla çenli ýerleriniň 95% -ini suwa ýitirip biler. Bu ýagdaý diňe bir fiziki taýdan ýitirilmegi däl, eýsem döwlet statusynyň howp astyndadygyny aňladýar.

Howanyň üýtgemegi bu ada ýurdunyň özygtyýarlylygyna howp salýan bolsa-da, Tuwalu hökümeti Awstraliýa bilen 2023-nji ýylyň noýabr aýynda öz raýatlaryna alternatiw ýaşaýyş jaýy döretmek barada şertnama baglaşdy. Bu şertnama bilen her ýyl 280 tuwally Awstraliýa göçmek hukugyna eýe bolýar. Bu şertnama Tuwalunyň raýatlaryna Awstraliýada hemişelik ýaşamak, bilim almak we işlemek hukugyny berýär. Şeýle-de bolsa, şertnamanyň jikme-jikliklerinde 'klimat bosgunlary' termini ulanylmaýar we bu ýagdaý 1951-nji ýyldaky bosgunlar konwensiýasyna laýyk gelmeýär.

Tuwalu hökümeti immigrasiýa kwotasyny ýokarlandyrmak talaplaryna seresaplylyk bilen çemeleşýär. Immigrasiýany çäklendirmek ýurduň beýnisiniň gaçmagyna we işçi güýjüniň ýitmegine ýol açar diýip pikir edilýär. Bu ýörite wiza programmasy üçin ilkinji anketa 2025 -de başlandy.

Howa migrantlarynyň ilkinji tolkuny

Geçen ýylyň ahyrynda Tuwaludan immigrantlaryň ilkinji topary Awstraliýa geldi. Bu toparyň hataryndaky Manuella maşgalasy Tuwaludan Melburona göçüp täze başlangyç etdi. Maşgala Tuwalunyň hemişe ýüreginde galjakdygyny, ýöne Awstraliýada täze sahypa açandygyny aýtdy.

Ene Telieta we kakasy Kaumaile Manuella çagalary bilen Awstraliýadaky garyndaşlary bilen mesgen tutdular. Bu maşgala Tuwalunyň ýok bolmak howpuna garşy göreşmeklerini dowam etdirýändiklerini nygtaýar.

Geljekde bolup biläýjek ösüşler

Bu amal dünýäniň beýleki ýurtlary üçin hem görelde bolup durýar. Awstraliýa Milli Uniwersitetiniň lukmany Stýuart Firth bu migrasiýanyň üstünlikli durmuşa geçirilip bilinjekdigine ynanýar. Tuwalunyň ilatynyň köpüsi bu immigrasiýa oňyn garaýar we Awstraliýa has köp immigranty kabul etmek üçin basyş edip biler öýdülýär.

Tuwalu medeni we kanuny hukuklaryny goramak üçin hemme zady sanly gurşawa geçirýär. Howa howpy bilen ýüzbe-ýüz bolýan Marşal adalary, Kiribati we Maldiwler ýaly ýurtlar hem bu ýagdaýa ýakyndan gözegçilik edýärler. Global howanyň üýtgemegi bu ýurtlary howp astynda goýýarka, täze çözgüt gözlemekde öňdebaryjy bolmaga mejbur bolýarlar.