Wengriýanyň täze prezidenti hökmünde Andras Baka saýlandy

2026-njy ýylyň 12-nji awgustynda Wengriýanyň Milli mejlisinde geçirilen ses berişligiň netijesinde Courtokary Kazyýetiň öňki prezidenti Andras Baka ýurduň täze prezidenti saýlandy. Jemi 199 orun bilen mejlisdäki 140 deputatyň sesini alan Baka, eýelemäge taýynlanýar.

Ses berişlikde Andras Baka nädip saýlandy?

Häkimiýet başyndaky Hormat we azatlyk partiýasynyň (Tisza) dalaşgäri Andras Baka, parlamentdäki ses berişlikde 140 deputatyň goldawyny alyp, saýlawda ýeňiş gazandy. 6 deputat ses berişlige garşy ses beren bolsa, öňki premýer-ministr Wiktor Orbanyň Wengriýanyň raýatlar agzybirligi (Fidesz) partiýasynyň we Hristian Demokratik Halk Partiýasynyň (KDNP) deputatlary bu prosesi boýkot etdiler we ses berişlige gatnaşmadylar.

Täze prezident haýsy habarlary berdi?

Saýlawdan soň parlamentde eden çykyşynda Andras Baka jemgyýetçilik we syýasy polýarlaşmagyň ýurtdaky iň möhüm meseledigini aýtdy. Baka: "Bu ýurt raýatlary birek-biregi duşman hökmünde görýänçä umumy geljegi gurup bilmez. Syýasy üýtgeşmeler adamlaryň gorkmalydygyny, dymmalydygyny ýa-da mundan beýläk özlerini daşlaşdyrmalydygyny aňlatmaly däldir" -diýdi.

2026-njy ýylyň 12-nji aprelinde Wengriýada premýer-ministr Piter Magýaryň ýeňiş gazanmagyndan soň başlanan öňki prezident Tamas Sulyokyň ygtyýarlyk möhleti 2026-njy ýylyň 13-nji iýulynda kabul edilen we 2026-njy ýylyň 18-nji iýulynda gol çekilen konstitusiýa üýtgetmesi bilen tamamlandy. 2026.

Wengriýanyň konstitusiýasyna laýyklykda, prezident saýlawy parlament köplüginiň karary bilen kesgitlenýär. Iş möhleti gutaran ýa-da işinden aýrylýan prezidentlerden soň, parlament täze dalaşgäre ses berýär we olary wezipä belleýär. Wezipeleriň geçirilmegi saýlanan prezidentiň kasam dabarasy bilen tamamlanýar.

Netije

Andras Bakanyň saýlanmagy Wengriýada köpden bäri dowam edip gelýän syýasy dartgynlygyň we Fidesz administrasiýasy bilen täze hökümetiň arasyndaky konfliktiň beýany hasaplanýar. Bakanyň ozal Orban hökümeti tarapyndan işden aýrylandygy we AHHG tarapyndan dogry tapylmagy saýlawyň kanuny we syýasy çaknyşykdygyny görkezýär.

Täze prezidentiň, sosial polýarizasiýany nygtap, ýaraşyk dilini ulanmak baradaky tagallasy, ýurduň geljekdäki syýasy howasynda aýgytly rol oýnap biler. Şeýle-de bolsa, oppozisiýanyň ses bermegi boýkot etmegi syýasy bölünişigiň gysga möhletde dowam etjekdigini görkezýär.

Mümkin täsirler

Andras Bakanyň bellenmegi Wengriýanyň kazyýet we hukuk ulgamynda retrospektiv derňewleriň tizlenmegine sebäp bolup biler. Hususan-da, Baka tarapyndan görkezilen bidüzgünçilik derňewleri syýasy arenada täze diskussiýalara sebäp bolup biler.

Bu amal, hökümetiň hereketlerine gözegçilik etmekde has işjeň prezident edarasynyň garaşyşyny artdyryp biler. Mundan başga-da, Bakanyň halkara hukuk toparlarynda geçmişi sebäpli Wengriýanyň demokratik proseslerine bolan garaýşyň üýtgemegine we Europeanewropa Bileleşigi bilen gatnaşyklarda täze döwrüň başlanmagyna garaşyp bolar.