Wise-prezident Yyllmaz yglan etdi: Adam başyna düşýän girdeji we bir sanly inflýasiýa maksady 25 müň dollar

Şişlidäki myhmanhanada Türk Iş berijiler Assosiasiýalary Konfederasiýasy (TİSK) tarapyndan gurnalan "Güýçli geljegiň bilelikde 4-nji sammiti" wise-prezident Cevdet ılmazyň gatnaşmagynda geçirildi. Söwda ministri Ömer Bolat, Senagat we Tehnologiýa ministri Mehmet Fatih Kaçyr, Zähmet we Durmuş üpjünçiligi ministri Wedat Işıhan, TİSK Dolandyryş Geňeşiniň başlygy Özgür Burak Akkol we kärdeşler arkalaşygynyň köp sanly prezidenti we agzalary ykdysady dünýä we ministrler kabinetine gatnaşdy. Döwlet gimnini okamak we TİSK-nyň işini beýan edýän mahabat filminiň görkezilmegi bilen başlanan bu gurama, ykdysadyýetiň geljegi barada möhüm habarlaryň berlen baha beriş ýygnagyny dowam etdirdi.

Global ykdysady deňagramlyklar we Türkiýäniň eksporta gönükdirilen ösüşi

Wise-prezident Cevdet ılmaz sammitde eden çykyşynda dünýä ykdysadyýetiniň häzirki ýagdaýyny we gidişini seljermegiň möhümdigine ünsi çekdi we dünýädäki geosyýasy dartgynlyklaryň we ykdysady üýtgeşmeleriň dogry okalmalydygyny aýtdy. Global ösüşiň şu ýyl 3 göterimde galmagyna garaşylýandygyny mälim eden Yylmaz, Türkiýanyň şu ýyl iň möhüm söwda hyzmatdaşlarynyň ösüş depgininiň 1,6 göterimdigini aýtdy. Yylmaz, halkara guramalarynyň geljek döwürler baradaky optimistik çaklamalaryna salgylanyp, global ösüşiň 2027-nji ýylda 3 göterimden 3,4 göterime çenli ýokarlanjakdygyny we dünýä söwdasynyň ösüşiniň 4,3 göterime ýetjekdigini aýtdy. Türkiýäniň esasy söwda hyzmatdaşlarynyň ösüş çaklamasynyň geljek ýyl 2,8 göterime çenli ýokarlanjakdygyny, bu bolsa türk eksportçylary üçin möhüm pursat açar.

Makroykdysady görkezijiler: Ösüş, milli girdeji we inflýasiýa garşy göreş

Yylmaz, energiýa we haryt bahalarynyň üýtgemeginiň we dünýä bazarlarynyň haýallamagynyň Türkiýäniň ykdysadyýetine edýän täsirine baha berip, energiýa importy baradaky kanunyň şu ýyl 63 milliard dollardan 71 milliard dollara çenli ýokarlanjakdygyny çaklaýandygyny aýtdy. Bu ýokarlanmanyň, daşary söwda defisitiniň takmynan 96 milliard dollardan 105 milliard dollara çenli ýokarlanandygyny we syýahatçylyk girdejilerinden takmynan 3 milliard dollar ýitginiň daşarky balanslara-da täsir edendigini aýtdy. Orta möhletli maksatnama (MTP) maksatlaryna laýyklykda şu ýyl 3,3 göterim ösüşi göz öňünde tutýandyklaryny mälim eden Yyllmaz, ýylyň birinji ýarymynda 2,5 göterim ösüşden soň ýylyň ortaça has gowy nokada ýetjekdigini, esasanam üçünji çärýegiň tizlenmegi bilen.

Türkiýeniň milli girdejisiniň şu ýyl ilkinji gezek 1.8 trillion dollar çäginden geçmegine garaşýandyklary üçin hoş habar, Yyllmaz adam başyna düşýän milli girdejiniň şu ýyl ilkinji gezek 20 müň dollardan geçjekdigini aýtdy. Harytlaryň ýyllyk eksportynyň 280 milliard dollara ýetendigini we hyzmat pudagy goşulanda harytlaryň we hyzmatlaryň umumy eksportynyň ilkinji gezek 400 milliard dollardan geçjekdigini mälim etdi. Eksportda ýokary tehnologiýa geçmegiň dowam edýändigini mälim eden Yylmaz, orta ýokary tehnologiýa önümleriniň eksportdaky paýynyň soňky üç ýylda 40 göterimden 44,1 göterime çenli ýokarlandygyny aýtdy. Ylmylmaz, inflýasiýanyň ykdysady dolandyryşyň ilkinji ileri tutulýan ugurdygyny belläp, 2024-nji ýylyň maý aýynda 75,5 göterime çenli ýokarlanan inflýasiýanyň 2026-njy ýylyň awgust aýyna çenli 31.5 göterime çenli azalandygyny aýtdy. Uruş we geosyýasy krizisleriň inflýasiýa takmynan 7 nokada ýaramaz täsirini ýetirendigini mälim eden ıylmaz, sosial ýaşaýyş jaý kömek pullaryny býudjetde 150 göterim azaldyp, 21 milliard dollara çenli ýokarlandyrjakdygyny aýtdy. üpjünçilik tarapy çäreleri.

Maliýe durnuklylygy, ätiýaçlyklary güýçlendirmek we 2029 görnüşi

Maliýe bazarlaryndaky durnuklylygy we türk lirasyna bolan ynamyň artandygyny bellän wise-prezident Çewdet ılmaz, soňky 3-4 ýylda türk lirasynyň umumy goýumlardaky paýynyň 31,6 göterimden 61,5 göterime çenli ýokarlandygyny habar berdi. Bir döwür üçin wagtlaýyn zerur bolan Walýuta hümmeti bilen goralýan goýum (KKM) mehanizminiň, maliýe bazarlaryna zyýan ýetirmezden, rahat geçiş bilen doly täzelenendigini aýtdy. Merkezi Bankyň ätiýaçlyklarynyň öňküsinden has güýçli pozisiýa ýetendigini we 184,2 milliard dollar derejesine ýetendigini mälim eden Yyllmaz, arassa ätiýaçlyklaryň daşarky zarbalara garşy durnuklylygyny ýokarlandyrýandygyny aýtdy. Ylmylmaz ýer titremesi zolagynda gaýtadan dikeldiş işlerine ünsi çekip, sebitde soňky 3 ýylda 455 müň hünärli ýaşaýyş jaýynyň, hassahananyň we mekdebiň gurlandygyny we ýer titremesiniň çykdajylarynyň şu ýylyň ahyryna çenli jemi 104 milliard dollara ýetjekdigini aýtdy.

Türkiye orta we uzak möhletli ykdysady maksatlaryny yglan edip, 2027-nji ýylda ösüş depgininiň 4,2 göterime, 2028-nji ýylda 4,6 göterime we 2029-njy ýylda 5 göterime ýetjekdigine garaşýandyklaryny mälim etdi. MTP döwrüniň ahyrynda, ýagny 2029-njy ýylda Türkiýanyň ykdysady ululygynyň adam başyna 2,2 trillion dollara ýetmegini maksat edinýändigini aýtdy. Harytlaryň we hyzmatlaryň eksportyny 450 milliard dollara çenli ýokarlandyrmagy we inflýasiýany ýene bir san bilen azaltmagy meýilleşdirýändiklerini mälim eden ılmaz, 3 ýyllyk iş bazarynda 2,1 million goşmaça iş üpjünçiligi bilen häzirki döwürde işsizlik derejesini 8,1 göterime çenli azaltmagy maksat edinýändigini aýtdy.