Yemenemendäki möhüm öwrülişik: Hutileriň öňe gitmegi bilen Babulmandeb liniýasyndaky deňagramlylyk üýtgedi, 122 müň adam göçdi

ençeme ýyl bäri dowam edip gelýän Yemenemendäki raýat urşy soňky aýlarda strategiki sebitlerde çaknyşyklaryň güýçlenmegi bilen täze ölçege ýetdi. Sentýabr aýynyň birinji ýarymynda ýurduň günbatar we günorta böleginde güýçlenýän harby işjeňlik uly gumanitar betbagtçylyk getirdi. Yemenemen bosgun lagerlerini dolandyrmak bölüminiň ýerine ýetiren resmi beýanyna görä, 1-15-nji sentýabr aralygynda 17 müň 852 maşgaladan ybarat jemi 122 müň 297 raýat konflikt zonalaryndan gaçyp, has howpsuz ýerlerde gaçybatalga tapmaly boldy. Hutileriň strategiki pozisiýalary ele geçirmegi, dünýä söwdasynyň ömri bolan Gyzyl deňziň we Babulmandeb bogazynyň töweregindäki ähli deňagramlylygy düýpgöter üýtgetdi.

Migrasiýa tolkuny Taiz we Lahij welaýatlarynda iň kyn

Yemenemendäki gumanitar krizisiň ölçeglerini açýan hasabatda migrasiýa hereketiniň iň güýçli sebitleri jikme-jik görkezilýär. Southurduň günorta-günbatarynda ýerleşýän Taiz welaýaty, 9 müň 562 maşgala degişli 66 müň 972 adam bilen iň köp göçüp gelen sebitdir. Taiz, günortada 4 müň 511 maşgala (31 müň 577 adam) we 1180 maşgala (5 müň 555 adam) bilen Aden yzarlandy. Günbatar bölegindäki Hudaydah welaýatynyň Haýs we al-Huha etraplarynda göçürilen 1471 maşgala, konfliktler bu sebitlere ýaýransoň, ikinji gezek Aden şäherine göçmeli boldy. Bosgunlara başpena, gyssagly iýmit, arassa agyz suwy, arassaçylyk materiallary, saglygy goraýyş hyzmatlary we pul kömegi ýaly möhüm zerurlyklar bar. Häkimiýetler aýal-gyzlary, çagalary we maýyplary ileri tutmak bilen halkara kömek guramalaryndan, esasanam Birleşen Milletler Guramasyndan (BMG) gyssagly kömek sorady.

Hutileriň strategiki ösüşi we Babulmandebdäki güýç deňagramlylygy

Iýul aýyndan bäri ýene-de möwjeýän konfliktler meýdandaky harby kartany hutileriň peýdasyna üýtgetdi. Tutuş Hudaydah welaýatyna doly gözegçilik eden Hutiler harby operasiýalaryny Taiziň günbataryna çenli giňeltdi. Gyzyl deňziň kenaryndaky möhüm port şäheri Muha (Mocha) we Babulmandeb bogazyna girmegi üpjün edýän strategiki üstaşyr liniýalary hutileriň eline geçdi. Bu öňegidişlik diňe bir Yemenemendäki deňagramlylyga däl, eýsem global deňiz söwda ýollaryna-da gönüden-göni täsir edýän harby ädim hasaplanýar.

Gyzyl deňziň geçiş nokatlary we adalary Huti gözegçiliginde

Konflikt sebitindäki iň düýpli üýtgeşiklik, Hutiler Babulmandeb bogazynyň töweregindäki möhüm adalary basyp alanda bolup geçdi. Muha şäheriniň gözegçiliginden soň, Bosforyň howpsuzlygynda strategiki ähmiýete eýe bolan Haniş arhipelagy , Maýýun adasy we Zubab sebitleri hem hutileriň gözegçiliginde boldy. Hökümet güýçleriniň yza çekilmegine sebäp bolan bu harby ýitgiler, Gyzyl deňiz we Babulmandeb liniýasyndaky gözegçilik çäklerini düýpgöter üýtgetdi. Halkara jemgyýetçiligi, nawigasiýa howpsuzlygynyň we sebitdäki gumanitar krizisiň hasam çuňlaşmagy barada alada edýär.