Ysraýyl-Liwan atyşygy: Dartgynlylyk we syýasy çatryklar

ABŞ-nyň töwellaçylygy we şertnamanyň şertleri

ABŞ-nyň araçylygyndaky gepleşikleriň netijesinde 3-nji iýunda yglan edilen bu täze atyşyk, Hizbullah güýçleriniň hüjümlerini bes etmegi we Litani derýasynyň günortasyndan çykmagy şertini öz içine alýar. Mundan başga-da, Liwan goşunynyň sebitde ýeke-täk ygtyýarly güýç boljak "synag zolaklaryny" döretmek göz öňünde tutulýar.

Bu synag zolaklarynda Liwan goşunyndan başga ýaragly güýçleriň bolmagyna ýol berilmejekdigi aýdylýar. Ylalaşykda Hizbullanyň hüjümleri yza çekmelidigi we bes edilmelidigi göz öňünde tutulsa-da, Ysraýyl goşunynyň serhetdäki hereketi barada hiç hili düzgün ýok. Gepleşik etabynyň dowam etjekdigi hem nygtalýar. Hizbullah, hökümet we şaýy wekilleriniň arasynda dürli pikirler aýdylýar. Hizbullahyň Baş sekretary Naim Kasym ýaraşyk şertnamasyny kabul etmeýändiklerini mälim etdi we Ysraýyl Liwan territoriýasyndan doly çekilmese söweşi dowam etdirjekdigini aýtdy.

Kasim Hizbullahyň atyşygyň bes edilmegini we güýçleriniň günortadan çykarylmagyny, Ysraýylyň hüjümleriniň dowam etjekdigini aýtdy. Bu beýannama, Hizbullahyň şertnama garşy berk pozisiýasynyň bardygyny görkezýär.

Prezidentiň we Mejlisiň başlygynyň çemeleşmeleri

Liwanyň prezidenti Jozef Aoun bu şertli ýaraşygyň gutarnykly we hemmetaraplaýyn parahatçylyk şertnamasyny baglaşmak üçin iň soňky pursatdygyny mälim etdi. Otherwiseogsam, iki tarapyň hem jogapkärçilik çekmelidigini aýtdy.

Şaýy jemgyýetine wekilçilik edýän Mejlisiň başlygy Nebih Berri ýaraşygyň gury ýerde, deňizde we howada şertler bolmazdan durmuşa geçirilmelidigini öňe sürdi. Şeýle-de bolsa, şertnamada Ysraýylyň basyp alnan ýerlerden çekilmegi bilen baglanyşykly ýeterlik düzgünleriň ýokdugy sebäpli öz aladalaryny mälim etdi. Rabi, parahatçylyk üçin amatly şertleriň ýokdugyna garamazdan, Liwanyň Ysraýyl bilen parahatçylykly ýoluna girip biljekdigini aýtdy.

Beýleki tarapdan, syýasy analitik we journalisturnalist Gassan Rifi Ysraýylyň hüjümleri dowam edýärkä Hizbullanyň bu şertnamany ret edendigini we gepleşik stolunda oturmakdan ýüz öwürendigini aýtdy. Rifi, Hizbullahyň bu şertnamany adam we maddy ýitgileri äsgermezlik edýän düzgün hökmünde görýändigini aýtdy.

Ylalaşygyň geljekdäki täsirleri we garaşmalary

Rifi bu şertnamanyň Ysraýyla serhetýaka sebitlerde Liwan goşunynyň işine gözegçilik etmek roluny bermek arkaly Ysraýylyň goşulyşmak mümkinçiliklerini artdyryp biljekdigine alada bildirdi. Bu ýagdaý "Hizbullah" we beýleki toparlar tarapyndan kabul edilmeýän ýagdaý hasaplanýar.

Hizbullah bu şertnamanyň heniz täze bir ylalaşykdygyny we garşylyga hiç hili täsir etmejekdigini öňe sürdi we harby dartgynlygyň ýene-de güýçlenip biljekdigini duýdurdy. Ylalaşyk durmuşa geçirilmezden öň taraplaryň arasynda bar bolan bu çuňňur düşünişmezlikler geljekde has köp syýasy we harby dartgynlyga sebäp bolup biler.

Gysgaça aýtsak, Ysraýyl bilen Liwanyň arasyndaky bu şertli atyşyk sebitdäki parahatçylyga bolan umytlary artdyrýar, şeýle hem dartgynlygy güýçlendirmek mümkinçiligine eýe. Ylalaşygyň geljekdäki netijeleri taraplaryň garaýyşlarynyň we sebit dinamikasynyň çäginde emele gelen ýaly.