Ysraýylda harby senzura: 1 ýylda 5000-den gowrak habar petiklendi

Ysraýylda metbugat azatlygy, esasanam harby howpsuzlyk sebäpli çynlakaý çäklendirmelere sezewar edilýär. Ysraýylda ýerleşýän +972 Magazineurnaly tarapyndan berlen maglumatlar, halkara metbugat azatlygy indeksinde ýurduň 180 ýurduň arasynda 116-njy orna düşendigini görkezýär. Ysraýylda harby aňtaw bölümleri, ylaýta-da Eýran bilen bolan çaknyşyklar wagtynda günde ortaça 15 gezek halka habar berilmeginiň öňüni alýar. Bu etapda raketa hüjümleriniň nyşany, gizlin ýarag söwdasy we aňtaw operasiýalary ýaly meselelerde giňden senzura bar. 2024-nji ýylda senzuranyň iň ýokary döwründe goşuna barlag üçin jemi 20,770 habar iberildi we 1635-si düýbünden gadagan edilen wagtynda 6265 mazmuny üýtgedildi. Bu ýyl, bütinleý petiklenen habarlaryň sany 753, mazmunyň üýtgemegi bilen täzelikleriň sany 4974 hökmünde hasaba alyndy. Sanlar 2024-nji ýyl bilen deňeşdirilende azalandygyny görkezýän hem bolsa, 2025-nji ýyl soňky 15 ýylyň iň güýçli senzura tejribesine şaýat boldy.

Harby howpsuzlyk we metbugat azatlygy

Ysraýylda harby ýa-da milli howpsuzlyk bilen baglanyşykly her bir habar çap edilmezden ozal senzura edarasyna berilmelidir. Harbylaryň diňe döwlet howpsuzlygyna "belli we anyk zyýan" getirjek habarlary petiklemek hukugy bar. Şeýle-de bolsa, "howpsuzlyk" kesgitlemesi gaty giň saklanýar we islendik habar diýen ýaly senzura sezewar edilip bilner. Senzura düzgünlerini berjaý etmeýän istsurnalistler we metbugat guramalary agyr sanksiýalar bilen ýüzbe-ýüz bolup bilerler. Netanel Kula 2025-nji ýylyň apreline çenli işinde bolan Ysraýyl goşunynyň öňki senzura baş brigada generaly Kobi Mandelblitiň ornuny tutdy. Kula işe girişenden soň premýer-ministr Benýamin Netanýahunyň oglunyň gizlinlikde jaý satyn alandygy baradaky habar senzura edildi.

Netijede Ysraýylyň metbugat azatlygyna edilýän basyş artýar. Geljekki döwürde halkara syýasatlary we içerki syýasatda bolup geçýän wakalar bu senzura amallarynyň gidişini kesgitlän ýaly.