Ysraýylda taryhy demografiki arakesme: fromurtdan göçüp gelenleriň sany gelenlerden köp boldy

Ysraýylda demografiki deňagramlylyk düýpgöter üýtgeýär. "Iýerusalim Post" gazetiniň beren maglumatlaryna görä, Ysraýylyň Merkezi Statistika Býurosy (CBS) Roş Haşanahdan öň Täze ýyl baýramçylygy, ýewreý senenamasyna laýyklykda bellenilip geçilen ýyllyk hasabatda ýurduň ilatynyň ösüşi we migrasiýa hereketleri barada ajaýyp faktlar ýüze çykaryldy. Maglumat berlen maglumatlar, ilatyň ýyllyk ösüş depgininiň 1,2 göterimde galandygyny we halkara migrasiýa balansynda takmynan 8 müň adamyň arassa ýitgisiniň bardygyny mälim etdi.

Ilat 10,3 milliona ýetdi, emma immigrasiýa balansy duýduryş berýär

Ysraýylyň Merkezi statistika býurosy tarapyndan paýlaşylýan häzirki maglumatlara görä, geçen ýyl Ysraýylyň ilaty takmynan 124 müň adam köpelip, takmynan 10,3 million derejesine ýetdi. Inurduň içinde ilatyň paýlanyşy gözden geçirilende; Ilatyň takmynan 7,82 milliony ýewreýlerden we beýleki etnik toparlardan durýar (umumy ilatyň 78,3 göterimi), arap ilaty, şol sanda “1948 arap” diýlip atlandyrylýan palestinaly Ysraýyl raýatlary takmynan 2,17 million (21,7 göterim) hasaba alyndy. Bu toparlardan başga-da ýurtda kanuny taýdan 304 müň daşary ýurt raýaty ýaşaýar.

Dogluş we ölüm statistikasy gözden geçirilende, geçen ýyl ýurtda takmynan 182 müň bäbek dünýä inendigi, takmynan 50 müň adamyň ölendigi aýdylýar. Annualyllyk jikme-jik maglumatlarda 183 müň 678 diri dogluş hasaba alnan Ysraýylda her aýal başyna ortaça dogluş derejesi 2,88 çaga hasaplandy.

Ters migrasiýa tolkuny: gidenler yzda galanlary galdyrdy

Soňky döwürde Ysraýylda iň köp ara alnyp maslahatlaşylýan meseleleriň biri bolan immigrasiýa balansynda ep-esli pese gaçma boldy. Bellenen döwürde ýurda 24 müň täze immigrant gelen bolsa, Ysraýylda jemi 49 müň adam mesgen tutdy, şol sanda 4 müň maşgala birleşmesi we öz ýurduna gaýdyp gelen 21 müň raýat. Şeýle-de bolsa, şol döwürde takmynan 57 müň ysraýylly daşary ýurda hemişelik göçüp barýarka, ýurtdan çykýanlaryň sany täze gelenleriň sanyndan köpdi. Bu, migrasiýa balansynda 8 müň adamyň arassa azalmagyny aňladýar.

Soňky üç ýylda uly gaçmak: Migrantlaryň sany üç esse artdy

Ysraýyldan daşarky migrasiýa tolkuny, esasanam 2023-nji ýyldan bäri ep-esli güýçlendi. Tel Awiw uniwersiteti tarapyndan GIS maglumatlaryna esaslanan giňişleýin gözlegiň netijesine görä, soňky üç ýylda ýurtdan çykýan ysraýyllylaryň sany rekord derejä ýetdi. Gözlegleriň netijelerine görä; Soňky üç ýylda jemi 268 müň 930 ysraýylly ýurtdan hemişelik gitdi, şol sanda 2023-nji ýylda 86 müň 509, 2024-nji ýylda 91 müň 499 we 2025-nji ýylda 90 müň 922.

Bu gorkunç surat, on ýyl mundan ozal şuňa meňzeş döwür bilen 2013-2015-nji ýyllar aralygyndaky maglumatlar bilen deňeşdirilende ýagdaýyň agyrlygyny has açyk görkezýär. Şol döwürde hasaba alnan 83 müň 219 adamyň migrasiýa görkezijisi bilen deňeşdirilende, soňky üç ýylda ýurtdan çykýanlaryň sanynyň üç esse artandygy hasaba alyndy. Bu maglumatlar, ýurtdaky sosial-ykdysady we howpsuzlyk dinamikasynyň raýatlary daşary ýurda gönükdirmekde güýçli faktordygyny görkezýär.