Türkiýe bilen Saud Arabystany arasynda Energiýa Hyzmatdaşlygy: Sivas we Karaman'a 2 Miliard Dollarlyk GES Gurulýar

Türkiýe bilen Saud Arabystany, energiýa pudagynda möhüm hyzmatdaşlyga gol çekip, täze döwriň gapylaryny açdy.

Iki ýurduň arasynda gazanylan hökümetara ylalaşyga laýyklykda, Sivas we Karaman Taşeli'nde jemi 2 müň megawatlyk gün energiýasy stansiýasy taslamalary durmuşa geçiriler. Energiýa we Tebigy Çeşmeler ministri Alparslan Bayraktar gatnaşmagynda Stambulda geçirilen dabara, bu taslamalary anyklaşdyrýan iki ylalaşyk gol çekildi.

Gün we Şemalda Uly Maksatlar

Stambulda geçirilen Sivas we Taşeli Gün Energiýasy Stansiýasy Taslamalaryna gol çekiş dabarasynda çykyş eden ministr Bayraktar, Türkiýäniň soňky 23 ýylda täzelenip bilýän energiýa pudagynda uly öwrülişik geçirenini nygtady. Bayraktar, gün we şemal energiýasynda gurulan güýjüň noldan 40 müň megawatdan geçendigini belläp, "2035-nji ýyla çenli diňe gün we şemalda gurulan güýjümizi 120 müň megawata çykarmagy maksat edinýäris" diýdi.

Her ýyl 8 bilen 10 müň megawatlyk gün we şemal stansiýasy gurmalydygyny aýdyp, Bayraktar, "Her ýyl azyndan 2 müň megawatlyk YEKA bäsleşigini dowam etdireris" diýdi.

Uly göwrümli we bäsdeşlik bahalary bilen taslamalar ösdürýändiklerini belläp, Bayraktar, Saud Arabystany Energiýa ministri Abdulaziz bin Selman bilen Riýadda gol çekilen Täzelenip Bilýän Energiýa Stansiýasy Taslamalaryna degişli Hökümetara Ylalaşygy ýatladyp, "Bu ylalaşyk, iki ýurt üçin energiýa pudagynda ädilen strategik ädimdir. Saud Arabystany, Türkiýede jemi 5 müň megawatlyk gün we şemal stansiýasy gurar" diýdi.

Bu hyzmatdaşlygy ACWA kompaniýasy bilen durmuşa geçirýändiklerini belläp, Bayraktar, "Ylalaşygy durmuşa geçirip, meýdana çykýarys. ACWA, Sivas we Karaman Taşeli'nde müň megawatlyk gün energiýasy stansiýasy gurar. Sivasda her bir kilowat sagat elektrik üçin 2,35 euro/sent satuw bahasynda ylalaşdyk. Karaman Taşeli'nde bolsa öndürilen elektrigi Türkiýedäki iň pes bahadan, kilowat başyna 1,99 euro/sent'den alarys" maglumatyny paýlaşdy.

25 Ýyl Geçerli Bahalar we Höweslendirmeler

Ministr Bayraktar, degişli bahalaryň 25 ýyl dowam etjekdigini we jemi satyn alyş döwrüniň 30 ýyl boljakdygyny belledi. Ilkinji 5 ýyl üçin guruljak stansiýalarda YEKA'larda bolşy ýaly bir höweslendirmegiň boljakdygyny, emma bu höweslendirmegiň bazar bahasynyň aşagynda kesgitlenen kilowat sagat başyna 4,75 euro/sent arkaly amala aşyryljakdygyny aýtdy.

2 Miliard Dollarlyk Uly Maýa goýum

Bayraktar, "2 müň megawatlyk iki taslama, takmynan 2 miliard dollarlyk bir maýa goýum manysyna gelýär. Sivas we Taşeli taslamalary bilen jemi 2,1 million öýüň elektrik zerurlygyny üpjün ederis. Bu ýerde möhüm bolan başga bir mesele hem ýerliçilik derejesidir. Hem Sivasda hem-de Taşeli'nde azyndan ýüzde 50 ýerliçilik derejesi üpjün ediler" diýdi.

Ikinji Tapgyrda 3 Müň Megawatlyk Maýa goýum

Taslamanyň gurluşyk prosesi hakynda maglumat beren Bayraktar, "Bu ýyl içinde taslamalaryň düýbüni tutmagy maksat edinýäris. 2028-nji ýylyň başlarynda iki stansiýa hem täjirçilik işine geçer we doly kuwwat bilen işleýär. Jemi 5 müň megawatlyk ylalaşygyň ikinji tapgyrynda bolsa 3 müň megawatlyk goşmaça gün we şemal energiýasy stansiýalary maýa goýumy amala aşyrylar. Bu maýa goýumlary saklama we maglumat merkezi bilen birleşdirip bileris" diýdi.

Bayraktar, "Sivas we Taşeli taslamalarynyň durmuşa geçirilmeginde Prezidentimiz we Saud Arabystany Mirasdüşeri Muhammed bin Selman'ın hyzmatdaşlygy we gözýetimi örän möhümdi. Ýurtlarymyzyň arasyndaky söwda göwrümini we özara maýa goýumlary artdyrmak baradaky güýçli islegleri, çalt öňe gitmegimizi üpjün etdi" diýdi.

Dabarada "Energiýa we Tebigy Çeşmeler ministrligi bilen ACWA arasynda maýa goýum ylalaşygy" we "Elektrik Üretim A.Ş Baş Müdürligi bilen ACWA Arasynda Elektrik Satyn Alyş Ylalaşygy" gol çekildi. Ilkinji ylalaşyga Ministriň orunbasary Zafer Demircan bilen ACWA Geňeşiniň Başlygynyň orunbasary we Dolandyryjy Direktory Raad Al Saady, ikinji ylalaşyga bolsa EÜAŞ Baş Müdiri Zafer Benli bilen ACWA Türkiýe-Azerbaýjan Ýurt Baş Müdiri Mehmet Selim Güven gol çekdi.

ACWA Geňeşiniň Başlygynyň orunbasary Raad Al-Saady, dabaranyň çäginde şulary aýtdy: "Maýa goýum Ylalaşygy we Energiýa Satyn Alyş Ylalaşygynyň Esasy Şertleriniň gol çekilmegi, ACWA'nın Türkiýe bilen bolan hyzmatdaşlygynda bir öwrüm nokadydyr. Bu ädim, Türkiýäniň arassa energiýa lideri we bir önümçilik merkezi bolmak ýolundaky potensialyny görkezýär. 5 GW'lyk täzelenip bilýän energiýa programmamyz, Türkiýäniň uglerod zyňyndylaryny 2030'a çenli ýüzde 41 derejede azaltmak, 2053'de arassa nola ýetmek we täzelenip bilýän energiýa kuwwatyny 2035'e çenli 120 GW'a çykarmak maksatlaryny goldar. 2017'de işe girizilen 927 MW'lyk Kırıkkale stansiýamyz bilen başlanan Türkiýe hekaýamyz, bu täze ädim bilen hyzmatdaşlygymyzy düýbünden başga bir derejä çykarýar.

Energiýa we Tebigy Çeşmeler ministri Bayraktar, gol çekiş dabarasyndan soň žurnalistleriň soraglaryna jogap berdi. Saud Arabystany bilen ylalaşyk çäginde işe giriziljek beýleki 3 müň megawatlyk taslamalar bilen baglanyşykly çykyş eden Bayraktar, Türkiýäniň COP31'e Antalýada öý eýeçilik etjekdigini ýatladyp, "Maksadymyz, gepleşikleri tamamlamak we Antalýada bu ylalaşygyň galan bölegini tamamlamak. 3 müň megawat bilen baglanyşykly gol çekişikleri Antalýada geçirmegi" diýdi.

Ýerliçilikden El Çekmeýäris

Ministr Bayraktar, taslamalardaky ýüzde 50'lik ýerliçilik derejesini ýatladyp "Maksadymyz, 2 miliard dollar çemesi bir maýa goýumyň ýüzde 50'siniň Türkiýede amala aşyrylmagydyr. Ýerliçilik maksadymyzdan el çekmeýäris. Belki has amatly bahalar bilen elektrik alyp bileris, emma bu maksady taşlamaýarys" diýdi.

Türkiýede hem ýerli hem-de daşary ýurt maýa goýujylaryň täzelenip bilýän energiýa gyzyklanmasynyň ulydygyny belläp, Bayraktar, "Tapawutly gymmat goşup biljekdigine ynanýan iki taraplaýyn ylalaşyklary edip bileris. Bu ýyl içinde hem täze meýilnamalar edýäris" diýdi.

Hakan Taşyýandan "Gowy" Habary

Geçen aý ýürek krizi şübhesi bilen hassahana ýerleşdirilen Hakan Taşyýan, yzyna düşýänlerine "gowy" habaryny berdi.