13-cü TDT Liderlər Zirvə toplantısında 163 maddədən ibarət Ankara Bəyannaməsi imzalanıb

Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın ev sahibliyi ilə Ankarada keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) 13-cü Dövlət Başçıları Zirvə Toplantısından sonra 163 maddədən ibarət Ankara Bəyannaməsi imzalanıb. Bəyannamədə Kipr məsələsindən Qəzzada humanitar vəziyyətə, terrorla mübarizədən regional nəqliyyat dəhlizlərinə qədər geniş bir mövzuda qərarlar qəbul edilib.

Ankara Bəyannaməsində hansı regional məsələlər ön plana çıxdı?

Ankara Bəyannaməsində Kipr türk xalqının təbii bərabər hüquqlarının təmin edilməsi dəstəklənməklə yanaşı, Kipr məsələsinin Adadakı reallıqlar əsasında davamlı həllinə nail olunmasının vacibliyi vurğulanıb. Bildirilib ki, Qəzzada humanitar böhrana son qoymaq üçün BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2803 (2025) saylı qətnaməsi yerinə yetirilməli və iki dövlət həlli həyata keçirilməlidir. Bundan əlavə, Suriyanın ərazi bütövlüyü və sabitliyinə dəstək və terrorizm, kibercinayətkarlıq və mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizədə ortaq qətiyyət bir daha vurğulanıb.

Nəqliyyat və mədəni əməkdaşlıq necə inkişaf etdiriləcək?

Xəzər Beynəlxalq Şərq-Qərb Mərkəzi Dəhlizinin inkişafı və Zəngəzur Dəhlizinin inteqrasiyası üçün strateji addımların atılması qərara alınıb. Mədəniyyət sahəsində Ortaq Muzey Kartı layihəsi, Türk Dünyası Kosmos Günləri və Ortaq Türk Əlifbasının yayılması kimi layihələr ön plana çıxdı. Daşkənd 2027-ci il üçün Türk Dünyasının Turizm Paytaxtı elan edilərkən, Özbəkistan Respublikasının təklifi ilə 2027-ci il “Təbiəti Mühafizə İli” olaraq qəbul edilib və növbəti sammitin Özbəkistanda keçirilməsi qərara alınıb.

Ankarada keçirilən sammitdə üzv dövlətlər arasında təhlükəsizlik, iqtisadiyyat, nəqliyyat, təhsil və mədəniyyət sahələrində əməkdaşlığı dərinləşdirən 163 maddədən ibarət geniş yol xəritəsi müəyyən edilib. Terrorla mübarizədən tutmuş Mərkəzi Dəhlizin səmərəliliyinin artırılmasına qədər bir çox mövzuda ortaq strategiyaların hazırlanması hədəflənir.

Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində qəbul edilən bu qərarların təqibi təşkilatın katibliyi və üzv ölkələrin müvafiq nazirlikləri tərəfindən həyata keçiriləcək. İmzalanmış sazişlərin və yaradılmış şuraların həyata keçirilməsi prosesi üzv ölkələrin milli qanunvericiliyinə riayət olunmaqla və qarşılıqlı anlaşma memorandumlarının imzalanması ilə davam edəcək.

Nəticə

Ankara Bəyannaməsi Türkiyə dövlətlərinin təkcə iqtisadi deyil, həm də təhlükəsizlik və strateji nəqliyyat şəbəkələrində inteqrasiya iradəsini ortaya qoyur. Xüsusilə Mərkəzi Dəhliz və Zəngəzur Dəhlizi kimi layihələrin vurğulanması regionun qlobal ticarət şəbəkələrində öz mövqeyini gücləndirmək səyinin göstəricisidir.

Mədəni və sosial sahələrdə əməkdaşlıq addımları sübut edir ki, təşkilat üzv ölkələr arasında sosial əlaqələri gücləndirmək məqsədi daşıyır. Birgə əlifba və təhsil layihələri uzunmüddətli perspektivdə Türk dünyasında intellektual və akademik tərəfdaşlıq zəminini yaratmaq potensialına malikdir.

Mümkün təsirlər

Mərkəzi Dəhlizin inkişafı üçün qəbul edilən qərarlar üzv ölkələr arasında ticarət həcminin artırılmasına və logistika xərclərinin azaldılmasına töhfə verə bilər. Bu, beynəlxalq təchizat zəncirlərində regional ölkələrin rolunu gücləndirə bilər.

Kibertəhlükəsizlik və cinayətlə mübarizə sahəsində yaradılması planlaşdırılan şuralar üzv ölkələr arasında kəşfiyyat və texnologiya mübadiləsini artıra bilər. Bundan əlavə, gənclər üçün təhsil proqramları və mədəniyyət layihələri gələcək nəsillər arasında ortaq türk dünyası şüurunun güclənməsinə şərait yarada bilər.

Fikirləriniz

Sizcə, Türk Dövlətləri Təşkilatının qəbul etdiyi bu qərarlar regionun iqtisadi və siyasi gələcəyinə necə töhfə verəcək? Xüsusilə nəqliyyat dəhlizlərinin və birgə mədəniyyət layihələrinin həyata keçirilməsi ilə bağlı prioritet addım nə olmalıdır? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.