ABŞ administrasiyası İran və Kubada yerləşən banklara qarşı yeni sanksiyalar elan edib

ABŞ administrasiyası İranın beynəlxalq maliyyə sisteminə çıxışını məhdudlaşdırmaq üçün “İqtisadi İstisna Əməliyyatı” çərçivəsində yeni sanksiya qərarları qəbul etdiyini açıqlayıb. Bu çərçivədə İrana maliyyə vasitəçiliyi xidmətləri və ABŞ dollarına çıxış təmin edəcəyi bildirilən İraqda yerləşən Beynəlxalq İnvestisiya və Maliyyə İnkişaf Bankı (İİB) sanksiyalar siyahısına daxil edilib.

İİB bankı niyə sanksiyalar siyahısına daxil edilib?

ABŞ Maliyyə Nazirliyi İİB-nin İran iqtisadiyyatının maliyyə sektorundakı fəaliyyətinə görə sanksiyaların əhatə dairəsinə daxil olduğunu açıqlayıb. Tehran administrasiyasının ABŞ-ın sanksiyalarına baxmayaraq neft satışından əldə olunan gəlirləri ölkəyə köçürmək üçün birdən çox ölkədə fəaliyyət göstərən kölgə bank şəbəkələrindən istifadə etdiyi və bu prosesdə İİB-in də rol oynadığı bildirilib.

BICSA və FinCEN hansı sanksiyaları tətbiq etdi?

ABŞ Dövlət Departamenti eyni vaxtda sanksiyalar siyahısına əlavə edilən Kubada yerləşən Banco Internacional de Comercio S.A. (BICSA) bankı ilə əlaqə saxlayıb. Bildirilib ki, BICSA ən azı 2022-ci ildən sanksiyaya məruz qalan İranda yerləşən Karafarin Bankına xidmət göstərir. Bundan əlavə, ABŞ Maliyyə Nazirliyinə bağlı Maliyyə Cinayətlərinin Mübarizə Şəbəkəsi (FinCEN) maliyyə qurumlarını İran rejiminin dini yardım şəbəkələrindən sui-istifadə hallarına qarşı xəbərdar edib və onlardan şübhəli əməliyyatlar barədə məlumat vermələrini istəyib.

ABŞ administrasiyası İranın beynəlxalq maliyyə sisteminə təsirini qırmaq üçün İraqda yerləşən İİB və Kubada yerləşən BICSA banklarına qarşı sanksiyalar tətbiq edib. FinCEN isə maliyyə qurumlarına xəbərdarlıq edib və İranın dini yardım şəbəkələri vasitəsilə həyata keçirə biləcəyi mümkün qeyri-qanuni əməliyyatlara qarşı yoxlamaların artırılmasını tələb edib.

Beynəlxalq sanksiya prosesləri ABŞ Maliyyə Nazirliyi və Dövlət Departamenti tərəfindən koordinasiya edilən inzibati qərarlar vasitəsilə həyata keçirilir. Sanksiya siyahısına daxil edilmiş qurumlar ABŞ-ın maliyyə sistemindən çıxarılıb və bu qurumlarla əməkdaşlıq edən üçüncü tərəf təşkilatları da ikinci dərəcəli sanksiyalarla üzləşə bilər. Müvafiq qurumlar və maliyyə institutları uyğunluq prosesləri çərçivəsində bu cür sanksiya qərarlarına əməl etməyə borcludurlar.

Nəticə

ABŞ-ın atdığı bu addımlar İranın neft gəlirlərini yumaq üçün istifadə etdiyi beynəlxalq maliyyə kanallarını daraltmaq məqsədi daşıdığını göstərir. Xüsusilə İraq və Kuba mərkəzli bankların hədəfə alınması Tehran administrasiyasının sanksiyalardan yan keçmək üçün istifadə etdiyi “kölgə bankçılıq” üsullarının ABŞ tərəfindən yaxından izləndiyini göstərir.

Bu sanksiyalar İranın iqtisadi təcridini dərinləşdirsə də, bu ölkə ilə maliyyə əlaqələri quran üçüncü ölkə banklarının ciddi uyğunluq riski ilə üzləşdiyini sübut edir. FinCEN-in xəbərdarlığı göstərir ki, maliyyə institutları humanitar məqsədlər daşıyan, lakin rejim tərəfindən istismar edilə bilən kanallara, məsələn, dini yardım şəbəkələrinə qarşı daha diqqətli olmalıdır.

Mümkün təsirlər

Sanksiya qərarları İİB və BICSA ilə işləyən beynəlxalq şirkətlərin maliyyə əməliyyatlarında fasilələrə səbəb ola bilər. Bu vəziyyət həmin bankların beynəlxalq bazarlarda nüfuzuna və əməliyyatların həcminə mənfi təsir göstərə bilər. Bundan əlavə, digər maliyyə qurumlarının İranla bağlı əməliyyatlarda daha ehtiyatlı davranacağını və bu bölgələrdə kommersiya fəaliyyətinin yavaşlayacağını gözləmək olar.

Regional səviyyədə İraq və Kubanın ABŞ-la maliyyə münasibətlərində yeni gərginlik dövrü baş verə bilər. Sanksiyaların əhatə dairəsinin genişləndirilməsi İranın xarici ticarətini saxlamaq üçün daha mürəkkəb və bahalı üsullara əl atmasına səbəb ola bilər.

Fikirləriniz

ABŞ-ın üçüncü ölkə banklarını hədəf alan bu sanksiya strategiyası beynəlxalq maliyyə sisteminin təhlükəsizliyi və ölkələrin iqtisadi müstəqilliyi baxımından necə qiymətləndirilməlidir? Bu cür sanksiyaların regional ticarətə təsiri barədə nə düşünürsünüz? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.