ABŞ Avropadan 120 milyon barrel dizel ehtiyatı tələb edir: İxracını dayandırmaqla hədələyir

ABŞ prezidenti Donald Tramp administrasiyası ölkədə rekord həddə çatan yanacağın qiymətlərini aşağı salmaq üçün Avropa İttifaqı (Aİ) ölkələrindən qarşıdakı 6 ay ərzində strateji ehtiyatlarından cəmi 120 milyon barel dizel yanacağının buraxılmasını tələb edib. Bildirilib ki, noyabrın 3-də keçiriləcək ara seçkiləri öncəsi artan iqtisadi və siyasi təzyiqləri aradan qaldırmaq istəyən Vaşinqton bu tələbin qarşılanmadığı təqdirdə Avropaya dizel ixracını dayandıra bilər.

Reuters və Der Spiegel-in xəbərlərinə görə, ABŞ Energetika Nazirliyi tərəfindən Almaniya İqtisadiyyat və Enerji Nazirliyinə göndərilən məktubda çatdırılan bu tələb, Beynəlxalq Enerji Agentliyi çərçivəsində mart ayında razılaşdırılmış qlobal ehtiyat öhdəliklərinə əlavə olaraq tələb edilib. Bildirilib ki, ABŞ administrasiyası Aİ-nin 39 milyon ton strateji dizel ehtiyatının 35 faizinə sahib olan Almaniya və Fransanın əvvəlki ehtiyat öhdəliklərini kifayət qədər yerinə yetirmədiyini düşünür.

Avropada ixracın dayandırılması ilə bağlı narahatlıq

Vaşinqtonun tələbinin ödənilmədiyi təqdirdə dizel ixracını kəsə biləcəyi ilə bağlı mesajı Brüsseldə narahatlıqla qarşılanıb. AB Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyenin komandasının hadisələri narahatlıqla izlədiyi və ABŞ ilə yüksək səviyyəli danışıqlara başlanıldığı bildirilib. Tramp həmçinin sentyabrın 30-da verdiyi açıqlamada dizel ixracına qadağa qoyulması variantını qiymətləndirməyə davam etdiyini bildirib. Aİ-nin enerji komissarı Dan Yorgensen Beynəlxalq Enerji Agentliyinin prezidenti Fatih Birol ilə daha çox fövqəladə ehtiyatların buraxılması məsələsini müzakirə etdiklərini, lakin hələlik heç bir qərar verilmədiyini açıqlayıb.

Qlobal Böhranlar və Onların Türkiyəyə Mümkün Təsirləri

ABŞ dizelinin qiymətinin gallon üçün 6,53 dollara qədər rekord həddə çatmasının səbəbi qlobal bazarlardakı tıxacdır. İranda müharibə nəticəsində enerji təchizatında yaranan fasilələr, Hörmüz boğazındakı problemlər və Ukraynanın Rusiya neftayırma zavodlarına hücumları qlobal dizel bazarını daraldıb. Kənd təsərrüfatı və nəqliyyat sektorlarına birbaşa təsir edən bu vəziyyət qarşıdan gələn seçkilər öncəsi Tramp administrasiyasına siyasi təzyiq göstərir.

Ehtimal edilir ki, ABŞ-ın mümkün ixrac məhdudiyyəti Avropada və buna görə də Aralıq dənizi bazarında dizel qiymətlərini kəskin artıra bilər. Türkiyədə yanacaq qiymətlərinin müəyyən edilməsində beynəlxalq məhsul qiymətləri və valyuta məzənnələri həlledici rol oynadığından, Avropada dizel şokunun Türkiyənin idxal xərclərini artıraraq dizel qiymətlərində yuxarı təzyiq yarada biləcəyi düşünülür.