АКШ Европадан 120 миллион баррель дизель запастарын сурайт: Экспортту токтотуу коркунучу бар

АКШнын президенти Дональд Трамптын администрациясы Европа Биримдиги (ЕБ) өлкөлөрүнөн өлкөдө рекорддук деңгээлге жеткен күйүүчү майдын баасын төмөндөтүү үчүн алдыдагы 6 ай ичинде стратегиялык запастарынан жалпы 120 миллион баррель дизелдик отун кое беришин талап кылды. 3-ноябрдагы орто мөөнөттүү шайлоо алдында күчөгөн экономикалык жана саясий басымды жеңилдетүүнү каалаган Вашингтондун бул талап аткарылбаса Европага дизелдик экспортун токтотушу мүмкүн экени белгиленди.

Reuters жана Der Spiegel кабарларына караганда, АКШнын Энергетика министрлиги тарабынан Германиянын Экономика жана энергетика министрлигине жөнөтүлгөн катында айтылган бул өтүнүч, Эл аралык энергетика агенттигинин алкагында март айында макулдашылган глобалдык резервдик милдеттенмелерге кошумча талап кылынды. АКШ администрациясы Евробиримдиктин 39 миллион тонна стратегиялык дизель запастарынын 35 пайызына ээ болгон Германия менен Франциянын буга чейинки резервдик милдеттенмелерин жетиштүү деңгээлде аткара алган жок деп ойлогону билдирилди.

Европада экспорттун токтотулушуна тынчсыздануу

Вашингтондун талабы канааттандырылбаса, дизелдик отунду экспорттоону кыскартат деген билдирүүсү Брюсселде тынчсыздануу менен кабыл алынды. Евробиримдик комиссиясынын төрагасы Урсула фон дер Лейендин командасы окуяларды тынчсыздануу менен байкап жатканы жана АКШ менен жогорку деңгээлдеги сүйлөшүүлөр башталганы кабарланды. Трамп 30-сентябрдагы билдирүүсүндө да дизелдик отунду экспорттоого тыюу салуу вариантын баалоону улантканын билдирди. Евробиримдиктин энергетика боюнча комиссары Дэн Йоргенсен Эл аралык энергетика агенттигинин президенти Фатих Бирол менен дагы чукул запастарды бошотуу маселесин талкуулаганын, бирок азырынча чечим чыга электигин билдирди.

Глобалдык кризистер жана алардын Түркияга тийгизе турган таасирлери

АКШдагы дизелдик баанын бир галлон үчүн 6,53 долларга жетип, рекорддук деңгээлге жеткенинин себеби - дүйнөлүк базарлардагы тыгын. Ирандагы согуштан улам энергия менен камсыздоодогу үзгүлтүктөр, Ормуз кысыгындагы көйгөйлөр жана Украинанын орус мунай иштетүүчү заводдоруна кол салуулары дүйнөлүк дизель рыногун тарылтты. Айыл чарба жана транспорт тармагына түздөн-түз таасирин тийгизген бул абал алдыдагы шайлоолор алдында Трамптын администрациясына саясий басым жасоодо.

Божомолдор боюнча, АКШнын мүмкүн болгон экспорттук чектөөсү Европада, демек, Жер Ортолук деңиз рыногунда дизель майына бааны кескин жогорулатат. Түркиядагы күйүүчү майдын баасын аныктоодо эл аралык продукциянын баалары жана валюта курстары чечүүчү болгондуктан, Европадагы дизелдик шок Түркиянын импорттук чыгымдарын жогорулатып, дизелдик отундун баасына жогорулай турган басымды жаратышы мүмкүн.