ABŞ-ın 10 illik istiqraz faizlərində tarixi rekord: Qlobal bazarlar həyəcan vericidir

Yaxın Şərqin sərhədlərində artan geosiyasi gərginliyin enerji bazarlarında əks olunması qlobal iqtisadiyyatda inflyasiya narahatlıqlarını yenidən alovlandırıb. Neft qiymətlərindəki sürətli yüksəliş, Hörmüz boğazında diqqət mərkəzində olan tədarük narahatlığı ilə birlikdə istiqraz gəlirlərinin yüksəlişində aparıcı rol oynayıb.

Enerji Böhranının Tətiklədiyi İnflyasiya və İstiqraz Müharibəsi

Səudiyyə Ərəbistanının Hörmüz boğazındakı risklərə alternativ olaraq istifadəyə verdiyi gündəlik 7 milyon barel neft daşıma gücü olan "Petroline" Şərq-Qərb Neft Boru Kəmərini İraqdan gələn hücumlar səbəbilə bağlaması neft tədarükü ilə bağlı narahatlıqları daha da dərinləşdirdi. Bu kritik inkişaf ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) inflyasiya ilə mübarizə çərçivəsində sərt pul siyasəti addımlarını daha uzun müddət qətiyyətlə davam etdirəcəyi gözləntilərini gücləndirdi. Bu gücləndirilmiş gözləntilər istiqraz bazarlarında güclü satış təzyiqi yaratdı.

İstiqrazlarda bu sərt satış dalğası ilə qlobal borclanma xərclərinin əsas göstəricisi hesab edilən ABŞ-ın 10 illik istiqraz faizi 2007-ci ilin iyul ayından bəri qeydə alınan ən yüksək səviyyə olan 5,04 faizə çatıb.

Qlobal Bazarlarda Risk Mükafatı və Borc Xərcləri Artır

İnkişafları qiymətləndirən Fyuçers və Əmtəə Bazarları Mütəxəssisi Zəfər Ergezen, ABŞ-ın 10 illik istiqraz faizlərinin 5 faizlik həddi aşmasının bütün dünya iqtisadiyyatları və maliyyə bazarları üçün ciddi risk yaratdığını bildirib. Qlobal maliyyə şərtlərinin sürətlə sərtləşdiyini bildirən Ergezen, ABŞ-ın 10 illik istiqrazlarının risksiz gəlir dərəcələri baxımından dünya səviyyəsində əsas istinad nöqtəsi olduğunu xatırladıb.

Risk mükafatlarının artmasının istiqraz faizlərini yüksəltdiyini və bunun qlobal bazarlardakı kövrəkliyi artırdığını qeyd edən Ergezen, borclanma xərclərinin və uçot dərəcələrinin əhəmiyyətli dərəcədə artdığını vurğuladı. Ergezen, ABŞ-ın 2025-ci ildə kredit reytinqinin aşağı salınma ehtimalının, ölkənin yüksək borc səviyyəsinin və neft qiymətlərini tetikleyen ABŞ/İsrail-İran gərginliyinin inflyasiya təzyiqini sürətləndirdiyini ifadə edərək, bu təhlili etdi:

"Bütün bu inkişaflar qlobal bazarlarda hökm sürən qeyri-müəyyənlik və risk mühitinin bir növ qiymətləşməsidir. İstiqraz faizlərindəki bu kəskin hərəkət bunu bizə açıq şəkildə göstərir. Yüksək istiqraz faizlərinin həm borclanma, həm də investisiya xərclərini artıraraq qlobal iqtisadi artımı yavaşlatması qaçılmazdır. Ona görə də qarşıdakı dövrdə qlobal iqtisadiyyatın yavaşlaması ilə bağlı narahatlıqların daha çox səsləndiyini görə bilərik".

Noyabrda ABŞ-da keçiriləcək prezident seçkilərinə də toxunan Ergezen, ABŞ prezidenti Donald Trampın yüksək faizlər və neft qiymətləri təzyiqi səbəbiylə xüsusilə oktyabr ayında daha yumşaq açıqlamalar verə biləcəyini və bölgədəki müharibəni bitirəcək addımlar ata biləcəyini proqnozlaşdırıb.

Gərgin maliyyə şərtləri inkişaf etməkdə olan ölkələri təhdid edir

Avstraliyalı KCM Ticarət Qlobal Baş Analitiki Tim Waterer də ABŞ-ın 10 illik istiqraz faizinin 5 faiz həddini keçərək 2007-ci ildən bəri ən yüksək səviyyəyə çatmasının riskli aktivlər üçün açıq təhlükə siqnalı olduğunu bildirib.

Waterer, "İstiqrazlarda görülən bu gəlir dərəcələri bazar qiymətləri inflyasiyasının və faiz dərəcələrinin daha uzun müddət yüksək səviyyədə qalacağını göstərir. Bu vəziyyət bütün iqtisadiyyatda borclanma xərclərinin artması ilə birlikdə böyüməyə ciddi təzyiq göstərəcək." O, neft qiymətlərinin bu böhranın tam mərkəzində olduğunu ifadə etdi. Waterer əlavə edib ki, istiqraz gəlirlərinin xam neft qiymətlərinin artması ilə paralel olaraq hərəkət etməsi təəccüblü deyil.