ABŞ-nyň 10 ýyllyk obligasiýa nyrhlaryndaky taryhy rekord: Global bazarlar duýduryş berýär

Eastakyn Gündogaryň serhetlerinde güýçlenýän geosyýasy dartgynlygyň energiýa bazarlarynda şöhlelenmegi dünýä ykdysadyýetinde inflýasiýa aladalaryny güýçlendirdi. Nebitiň bahasynyň çalt ýokarlanmagy, Hormuz bogazyna gönükdirilen üpjünçilik aladalary bilen birlikde, girdejiniň ýokarlanmagynda esasy rol oýnady.

Inflýasiýa we baglanyşyk söweşleri Energetika krizisine sebäp boldy

Saud Arabystanynyň gündelik benzin kuwwaty 7 million barrele barabar bolan "Benzin" Gündogar-Günbatar Nebit turbageçirijisiniň ýapylmagy, Yrakdan gelen hüjümler sebäpli Hormuz bogazyndaky töwekgelçiliklere alternatiwa hökmünde tabşyrdy, nebit üpjünçiligi baradaky aladalary hasam çuňlaşdyrdy. Bu möhüm ösüş, ABŞ-nyň Merkezi Bankynyň (Federal ätiýaçlyk banky) inflýasiýa garşy göreşiň çäginde has uzak wagtlap kesgitlemek bilen berk pul syýasaty ädimlerini dowam etdirer diýen umytlary güýçlendirdi. Bu güýçlendirilen garaşmalar obligasiýa bazarlarynda güýçli satuw basyşyny getirdi.

Obligasiýalardaky bu gaty satuw tolkuny bilen, global karz çykdajylarynyň esasy görkezijisi hasaplanýan ABŞ-nyň 10 ýyllyk obligasiýa göterimi 2007-nji ýylyň iýul aýyndan bäri iň ýokary dereje 5.04 göterime ýetdi.

Global bazarlarda töwekgelçilik mukdary we karz çykdajylary ýokarlanýar

Ösüşlere baha bermek, Geljekler we Haryt Bazarlary boýunça bilermen Zafer Ergezen, ABŞ-nyň 10 ýyllyk obligasiýa göterim mukdarynyň 5 göterimden ýokary bolup, dünýä ykdysadyýetleri we maliýe bazarlary üçin çynlakaý töwekgelçilikdigini aýtdy. Global maliýe ýagdaýlarynyň çaltlaşýandygyny mälim eden Ergezen, ABŞ-nyň 10 ýyllyk obligasiýalarynyň töwekgelçiliksiz girdeji nyrhlary boýunça dünýäde esasy salgylanma nokadydygyny ýatlatdy.

Töwekgelçilik baýraklarynyň ýokarlanmagynyň obligasiýa göterim mukdaryny ýokarlandyrýandygyny we munuň dünýä bazarlarynda gowşaklygy ýokarlandyrýandygyny belläp, karz çykdajylarynyň we arzanladyş nyrhlarynyň ep-esli ýokarlanandygyny aýtdy. Ergezen, 2025-nji ýylda ABŞ-nyň karz reýtingini peseltmegiň mümkinçiliginiň, ýurduň ýokary karz derejesiniň we nebitiň bahasynyň ýokarlanmagyna sebäp bolan ABŞ / Ysraýyl-Eýran dartgynlygynyň inflýasiýanyň basyşyny çaltlaşdyrandygyny mälim etdi:

"Bu ösüşleriň hemmesi dünýä bazarlarynda agdyklyk edýän näbelliligiň we töwekgelçilik gurşawynyň nyrhlarynyň bir görnüşidir. Obýektiň göterim derejesindäki bu ýiti hereket muny aýdyň görkezýär. Karz we maýa goýum çykdajylaryny ýokarlandyrmak arkaly ýokary obligasiýa göterim derejeleriniň global ykdysady ösüşi haýallatmagy gutulgysyz. Şonuň üçin dünýä ykdysadyýetiniň haýallamagy baradaky aladalaryň ýakyn döwürde has güýçli seslenýändigini görüp bileris."

Noýabr aýynda ABŞ-da geçiriljek prezident saýlawlaryna ünsi çekip, Ergezen ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň, esasanam oktýabr aýynda has ýumşak çykyş edip, göterim derejesiniň ýokary bolmagy we nebitiň bahasy sebäpli sebitdäki urşy bes etmek üçin çäreleri görüp biljekdigini çaklady.

Güýçli maliýe ýagdaýy ösýän ýurtlara howp salýar

Awstraliýada ýerleşýän KCM Söwda Global Bazar Analitigi Tim Waterer ABŞ-nyň 10 ýyllyk obligasiýa göterim mukdarynyň 5 göterimden geçendigini we 2007-nji ýyldan bäri iň ýokary derejä ýetmeginiň töwekgelçilikli aktiwler üçin aç-açan howp signalydygyny aýtdy.

Waterer: "Obligasiýalarda görlen bu girdeji nyrhlary bazarlaryň inflýasiýasynyň we göterim derejeleriniň has uzak wagtlap ýokary derejede galmagyny görkezýär. Bu ýagdaý, tutuş ykdysadyýet boýunça karz çykdajylarynyň ýokarlanmagy bilen birlikde ösüşe çynlakaý basyş eder" -diýdi. Nebit bahalarynyň bu krizisiň merkezinde durýandygyny aýtdy. Waterer, obligasiýa girdejisiniň çig nebitiň bahasynyň ýokarlanmagy bilen paralel hereket etmeginiň geň däldigini aýtdy.