ABŞ-ın raket və PUA ehtiyatları həyəcan vericidir: Avropa və NATO-da Rusiya narahatlığı yaranır

Rusiya və İngiltərə arasında hərbi və diplomatik gərginlik artmaqda davam edərkən, Qərb alyansının müdafiə qabiliyyəti ilə bağlı təəccüblü iddia gündəmə bomba kimi düşüb. Associated Press (AP) xəbər agentliyinə danışan ABŞ-ın Avropadakı müdafiə rəsmisi və adları açıqlanmayan NATO rəsmisi iddia edib ki, Amerika ordusu bütün Avropada qabaqcıl raket ələ keçirən sistemlər üçün "kritik həddi aşaraq" təchizat çatışmazlığı yaşayır.

Yaxın Şərqdəki münaqişələr Avropanın müdafiə xəttini zəiflətdi

Hərbi mənbələr iddia edir ki, Avropada bu qəfil və ciddi ehtiyat azalması əsasən "ABŞ/İsrail-İran müharibəsi səbəbindən" sursat daşınması ilə bağlıdır. ABŞ müdafiə rəsmisi ən kritik çatışmazlığın xüsusilə hava hücumundan müdafiə sisteminin əsasını təşkil edən Patriot raketlərini ələ keçirən qurğularda yaşandığına diqqət çəksə də, NATO rəsmisi Avropada ABŞ və müttəfiq qüvvələrin əlində olan Patriot ehtiyatlarının qorxulu dərəcədə aşağı olduğunu təsdiqləyib.

Sözügedən müdafiə rəsmisi iddia edib ki, Avropada yerləşən Amerika ordusunun mümkün və uzunmüddətli ballistik raket hücumuna tab gətirmək üçün kifayət qədər Patriot raketləri yoxdur. Rəsmi vurğuladı ki, bu vəziyyətin yaradacağı ən böyük risklərdən biri, Ukraynadakı müharibəni yarımçıq qoyaraq, “yoldan çıxan Rusiya raketinə qarşı müdafiə qabiliyyətinin çox məhdud qalacağı”dır.

Sursat ehtiyatlarında kütləvi ərimə: CSIS məlumatları nə deyir?

Dərc edilmiş hərbi hesabatlar və təhlillər ABŞ-ın qlobal hərbi əməliyyatlarında sursat istehlakının həcmini ortaya qoyur. Əldə edilən məlumata görə, ABŞ ordusu münaqişənin ilk ayında 850-dən çox Tomaqavk raketi, 1000-dən çox Patriot və Terminal Yüksək Hündürlükdə Hava Hücumundan Müdafiə (THAAD) raketlərindən istifadə edib. Ordunun inventarında olan taktiki ballistik raketlərdən 1300-dən çoxunun atıldığı da bildirilir.

Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzi (CSIS) tərəfindən aparılan ətraflı təhlilə görə, münaqişələrdən əvvəl təxminən 2200 ədəd olan qlobal Patriot raket ehtiyatı 827-dən aşağı düşüb. Eynilə, böhrandan əvvəl 452 olan THAAD raketlərinin ehtiyatı 278-dən aşağı düşüb. Həssas raket komponentlərinin istehsal gücünü üç dəfə artırmaq üçün aviasiya nəhəngləri Boeing və Lockheed Martin ilə hərtərəfli çərçivə sazişi imzalanıb. Lakin istehsal proseslərinin vaxt aparması narahatlığı aradan qaldırmadı. Əslində Pentaqonda çalışan Hərbi Hava Qüvvələrinin yüksək rütbəli rəsmisi David Tabor may ayında Senata təqdimatında inventarda cəmi 135 PUA-nın qaldığını qeyd edib.

Siyasi Mübahisələr və MQ-9 Reaper İtkiləri

Son vaxtlar ABŞ mətbuatında tez-tez işıq üzü görən, İrana qarşı əməliyyatlarda istifadə edilən sursat ehtiyatlarının "həyəcanverici səviyyədə" azalması ilə bağlı iddialar Vaşinqtonda siyasi müzakirələrə səbəb olub. Bir çox yüksək vəzifəli məmurlar, o cümlədən ABŞ prezidenti Donald Tramp bu iddiaları qəti şəkildə rədd edib. ABŞ Müdafiə Nazirliyi (Pentaqon) MQ-9 Reaper pilotsuz uçuş aparatları ilə bağlı təfərrüat verməkdən çəkinsə də, ordunun sursat ehtiyatlarının tükəndiyi iddialarının həqiqəti əks etdirmədiyini müdafiə edib.

Prezident Tramp həmçinin ehtiyatlarda heç bir struktur probleminin olmadığını və hərbi istehsalın tam sürətlə davam etdiyini bildirib. Bununla belə, Tramp hazırkı ehtiyatların azaldılmasını keçmiş prezident Co Baydenin hakimiyyəti dövründə Ukraynaya edilən kütləvi hərbi yardımla əlaqələndirib. Məsələ ilə bağlı verdiyi açıqlamada Tramp “Əsl səbəb Baydenin Ukraynaya 300 milyard dollar dəstək verməsidir”deyərək öz varisini günahlandırıb.

Digər tərəfdən, Washington Post qəzetinin məxfi mənbələrə əsaslanaraq verdiyi xəbərə görə, İranla gərginlik zamanı Hörmüz boğazı və ətrafına intensiv şəkildə yerləşdirilən MQ-9 Reaper tipli pilotsuz uçuş aparatlarından 45-i itib. Mənbələr bildirir ki, bu itki ümumi MQ-9 Reaper donanmasının təxminən 25 faizinə uyğundur. İtirilmiş PUA-ların hamısının İranın hava hücumundan müdafiəsi tərəfindən vurulmadığı, lakin onların bəzilərinin idarəetmə mərkəzləri ilə əlaqənin kəsilməsi səbəbindən yerə düşdüyü bildirilir.