ABŞ-İran müharibəsində kritik kəşfiyyat: münaqişələr illər boyu davam edə bilər!

ABŞ və İran arasında Yaxın Şərqdə artan hərbi və diplomatik gərginlik qlobal tarazlıqları sarsıtmağa davam edir. Vaşinqtonun dəhlizlərindən sızan son kəşfiyyat hesabatları göstərir ki, iki güc arasında mübarizə gözlənildiyindən daha uzun sürə bilər. ABŞ prezidenti Donald Trampın ən yaxın kadrlarının Ağ Evdə keçirilən kritik sammitlər zamanı müharibənin illərlə davam edə biləcəyi barədə xəbərdarlıq etdiyi iddia edilib.

Trampın "İllərlə davam edə biləcəyi" xəbərdarlığı və Pentaqonun Uçlu Planı

Yüksək rütbəli dövlət məmurlarına əsaslanan Wall Street Journal qəzetinin xəbərinə görə; Oval Ofis və Situasiya Otağında keçirilən yüksək səviyyəli təhlükəsizlik görüşlərində Tehranın hərbi və iqtisadi müqavimət imkanları müzakirə edilib. ABŞ-ın vitse-prezidenti JD Vens və ABŞ dövlət katibi Marko Rubio da daxil olmaqla yüksək səviyyəli müşavirlər prezident Trampa deyiblər ki, İranla birbaşa hərbi münaqişə qısa zamanda yekunlaşmayacaq və bu, illərlə davam edə biləcək yıxılma müharibəsinə çevrilə bilər.

Nüfuzlu "Foreign Affairs" nəşrində dərc olunmuş cari təhlil də bu fikri dəstəkləyir. Təhlillərə görə, beynəlxalq sanksiyalar səbəbindən İran iqtisadiyyatının müəyyən sektorlarında ciddi geriləmələr olsa da, Tehranın hakim elitası uzun müddət mümkün müharibənin maliyyə xərclərini ödəyə biləcək alternativ resurslara malikdir.

Bu hadisələrin kölgəsində ABŞ Müdafiə Nazirliyi (Pentaqon) Yaxın Şərqdə hərbi yerləşdirməsini uzun müddətə genişləndirir. Mənbələr Pentaqonun bölgədəki bəzi kritik hava hücumundan müdafiə bölmələrinin xidmət müddətlərini açıq şəkildə uzatmağı planlaşdırdığını bildirir. Digər tərəfdən, Prezident Donald Tramp son açıqlamasında İranla aktiv danışıqlar prosesi aparmadıqlarını vurğulayaraq, ABŞ Konqresinə noyabrın 3-də keçiriləcək ara seçkilərdən dərhal sonra müharibənin bitəcəyini müdafiə edərək, İranın buna daha dözə bilməyəcəyini və çökəcəyini iddia edib.

İordaniyadakı bazaya hücum: ABŞ döyüş təyyarələri zədələndi

Vaşinqton administrasiyası Tehrana iqtisadi və hərbi təzyiqi ən yüksək səviyyədə saxlamaqda qərarlı görünür. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio İranın bölgədəki Amerika hərbi gəmilərini hədəfə alan hərəkətlərinə sərt reaksiya verib və deyib: "Onlar bizim döyüş gəmilərimizə atəş açmağa cəsarət edəndə bunun əvəzini öz tankerləri ilə ödəyirlər. Gəmilərimizi vura bilmirlər, lakin hər cəhddə beş tankeri itirirlər. Biz onları iqtisadi cəhətdən tamamilə boğmağa davam edəcəyik".

Digər tərəfdən, çərşənbə axşamından çərşənbəyə keçən gecə İranın ABŞ-ın İordaniyadakı hərbi bazasına cavab hücumunun təfərrüatları ortaya çıxıb. Əvvəlcə heç bir zərər görmədən xilas edildiyi deyilən hücumun əslində Amerika hava qüvvələrinə ciddi zərbələr vurduğu iddia edildi. Hərbi mənbələrdən əldə edilən məlumata görə, bazada yerləşdirilən təxminən 8 ədəd "F-15" tipli döyüş təyyarəsi hücum nəticəsində zədələnib və ətraflı baxım/təmir əməliyyatları üçün xidmət mərkəzlərinə göndərilib. Bundan əlavə, yaxın hava dəstəyi və hücum missiyalarında istifadə edilən “Warthog” ləqəbli bir“A-10 Thunderbolt” təyyarəsinin qanadının qırıldığı bildirilib. Şiddətli bombardmanlara baxmayaraq heç bir ABŞ əsgərinin həyatını itirmədiyi açıqlandı.

Regional Böhran Artır: Husilər Təhdidi və Bab əl-Məndəbdə Üçlü Alyans Xəbərdarlığı

Münaqişənin coğrafi ərazisi genişləndikcə Yəməndə İranın dəstəklədiyi husilər strateji hərəkətlərini sürətləndiriblər. Husilərin Qırmızı dənizin kritik liman şəhərlərindən biri olan əl-Muhaya nəzarəti tam ələ keçirərək Bab əl-Məndəb boğazına doğru hərbi irəliləməyə başladığı öyrənilib. Yəmənin beynəlxalq səviyyədə tanınmış qanuni hökumətinin nəzarəti altında olan Əl-Muha avqustun əvvəlindən Husilərin sıx mühasirəsindədir.

Hərbi ekspertlər bildirirlər ki, husilər bu addımla İranın Hörmüz boğazında Bab əl-Məndəb boğazında həyata keçirdiyi dəniz blokadası strategiyasını həyata keçirməyi hədəfləyirlər. Qırmızı dəniz zolağındakı adalar və liman şəhərləri husilərin növbəti hədəfi kimi seçilsə də, qrup keçən həftə Səudiyyə Ərəbistanının dəstəklədiyi Yəmən hökumət qüvvələrinə qarşı genişmiqyaslı əməliyyatlara başlayıb və Səudiyyə ərazisində bəzi strateji hədəfləri vurub.

Husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı təhdidləri artdıqca Pakistan diplomatiyası sürətli bir refleks göstərdi. İslamabad administrasiyasının Tehranla təşəbbüs göstərdiyi və regional müharibənin qarşısını almaq üçün husilərin hücumlarının dayandırılmasını tələb etdiyi bildirilir. Pakistanın müdafiə naziri Havace Asif, hücumların Səudiyyə Ərəbistanının suverenliyini təhdid edəcək səviyyəyə çatması halında Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında keçmişdə imzalanmış üçtərəfli təhlükəsizlik və müdafiə əməkdaşlıq mexanizminin dərhal işə düşəcəyini açıqlayıb. Pakistanlı nazir bu razılaşmanın həyata keçirilməsində heç bir tərəddüd etmədiklərini vurğulasa da, İran tərəfi klassik müdafiəsini təkrarlayıb və “Onların husilər üzərində birbaşa nəzarəti olmadığını” iddia edib.