ABŞ-Eýran söweşindäki tankydy aňtaw: Konfliktler ençeme ýyllap dowam edip biler!

Eastakyn Gündogarda ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky barha güýçlenýän harby we diplomatik dartgynlyk global deňagramlylygy sarsdyrmagyny dowam etdirýär. Waşingtonyň koridorlaryndan syzdyrylan soňky habarlar iki döwletiň arasyndaky göreşiň garaşylýandan has uzak dowam edip biljekdigini görkezýär. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň iň ýakyn işgärleriniň, Ak tamda geçirilen möhüm sammitlerde söweşiň birnäçe ýyllap dowam edip biljekdigi barada duýduryş berildi.

"Birnäçe ýyllap dowam edip biler" diýip Trump-a duýduryş we Pentagonyň açyk meýilnamasy

ýokary derejeli döwlet işgärlerine esaslanýan "Wall Street Journal" gazetiniň habaryna görä; Oval ofisinde we ýagdaý otagynda geçirilen ýokary derejeli howpsuzlyk ýygnaklarynda Tähranyň harby we ykdysady garşylyk kuwwaty ara alnyp maslahatlaşyldy. ABŞ-nyň wise-prezidenti JD Wans we ABŞ-nyň Döwlet sekretary Marko Rubio ýaly uly geňeşçiler Prezident Trump-a Eýran bilen göni harby çaknyşygyň gysga wagtda gutarmajakdygyny we birnäçe ýyllap dowam edip biljek çekeleşik söweşine öwrülip biljekdigini aýtdy.

Abraýly Daşary işler neşirinde çap edilen häzirki derňew hem bu pikiri goldaýar. Seljerişe görä, halkara sanksiýalary sebäpli Eýran ykdysadyýetiniň käbir pudaklarynda çynlakaý gysyşlar bar bolsa-da, Tähranda dolandyryjy elitanyň uzak wagtlap bolup biljek urşuň maliýe çykdajylaryny ýapyp biljek alternatiw çeşmeleri bar.

Beýleki tarapdan, Eýranyň ABŞ-nyň Iordaniýadaky harby bazasyna sişenbe bilen çarşenbe aralygyndaky ar alyş hüjümi barada jikme-jiklikler peýda boldy. Ilkibaşda hiç hili zyýansyz aman galandygy aýdylýan hüjümiň hakykatdanam Amerikanyň howa güýçlerine agyr zarba ulandygy öňe sürüldi. Harby çeşmelerden alnan maglumata görä, hüjümde bazada ýerleşen takmynan 8 "F-15" söweş uçary zeper ýetipdir we tehniki hyzmat / abatlaýyş işleri üçin hyzmat merkezlerine iberilipdir. Mundan başga-da, ýakyn howa goldawynda we hüjüm missiýalarynda ulanylýan "Warthog" lakamly bir "A-10 Thunderbolt" uçarynyň ganatynyň döwülendigi habar berildi. Güýçli bombalanmagyna garamazdan hiç bir amerikan esgeriniň ölmändigi mälim edildi.

Sebit krizisi ösýär: Bab al-Mandebde Huti howpy we üç bileleşik duýduryşy

Konfliktiň geografiki sebiti giňelip barýarka, Yemenemendäki Eýran tarapyndan goldanýan Hutiler strategiki ädimlerini çaltlaşdyrdylar. Hussileriň Gyzyl deňziň möhüm port şäherlerinden biri bolan al-Muha doly gözegçilik astyna alandyklary we Bab al-Mandeb bogazyna tarap harby öňe gidişlik edilendigi öwrenildi. Yemenemeniň halkara derejesinde ykrar edilen kanuny hökümetiniň gözegçiligi astyndaky Al-Muha awgust aýynyň başyndan bäri Huti gabawynda.

Harby hünärmenler bu ädim bilen Hutileriň Eýranyň Bab al-Mandeb bogazynda Hormuz bogazynda durmuşa geçiren deňiz gabaw strategiýasyny durmuşa geçirmegi maksat edinýändigini aýdýarlar. Gyzyl deňiz zolagyndaky adalar we port şäherleri hutileriň indiki nyşany hökmünde tapawutlanýan bolsa-da, bu topar geçen hepde Saud Arabystany tarapyndan goldanýan Yemenemen hökümet güýçlerine garşy giň gerimli operasiýa başlady we Saud Arabystanynyň käbir strategiki nyşanalaryna hüjüm etdi.

Pakistanyň diplomatiýasy, Saud Arabystanyna garşy Huti howpunyň artmagy bilen çalt refleks görkezdi. Yslamabat administrasiýasynyň Tähran bilen başlangyç edendigi we sebitdäki urşuň öňüni almak üçin Huti hüjümleriniň bes edilmegini talap edendigi habar berildi. Päkistanyň Goranmak ministri Hawas Asif hüjümleriň Saud Arabystanynyň özygtyýarlylygyna howp salýan derejä ýetse, Türkiýe, Päkistan we Saud Arabystanynyň arasynda gol çekilen üç taraplaýyn howpsuzlyk we goranyş hyzmatdaşlygy mehanizminiň derrew işjeňleşdiriljekdigini habar berdi. Päkistan ministri bu şertnamanyň ýerine ýetirilişinde ikirjiňlenmeýändiklerini nygtasa-da, Eýran tarapy nusgawy goranyşyny gaýtalady we "Hutlara gönüden-göni gözegçilik etmeýändiklerini" aýtdy.