ABŞ-İran xəttində Hörmüz boğazı gərginliyi: Tehranın Trampın təhdidlərinə sərt cavabı

Vaşinqton və Tehran arasında diplomatik münasibətlərdə gərginlik yenidən artdıqca, iki ölkə arasında yekun razılaşmaya ümidlər getdikcə azalır. ABŞ prezidenti Donald Trampın Hörmüz boğazı ilə bağlı iddiaları və Omana qarşı hərbi təhdidlər ehtiva edən bəyanatları İran tərəfində çox sərt əks-səda doğurub. Qarşılıqlı bəyanatlar regionda geosiyasi riskləri yenidən gündəmə gətirib.

Trampın Hörmüz boğazı və Oman çıxışı

ABŞ prezidenti Donald Tramp İranla danışıqların gələcəyi ilə bağlı bədbin mənzərə yaradıb. Mümkün yekun razılığa gələ biləcəkləri ilə bağlı sualları cavablandıran Tramp Tehran administrasiyasının kompromis axtardığını, lakin lazım bildiyi razılaşmaya yaxınlaşmayacaqlarını vurğulayıb. Tramp həmçinin strateji əhəmiyyətli Hörmüz boğazının ABŞ ərazisi kimi qəbul edilməsi ideyasını məmnuniyyətlə dəstəklədiyini bildirib və “Məncə, bu, əla ideyadır” deyib. Bölgədəki hərbi ssenarilərə də toxunan ABŞ prezidenti, Hörmüz boğazı ilə rastlaşacaqları təqdirdə Omana hücum edə biləcəkləri ilə bağlı açıqlamalara toxunaraq, bu ölkənin onlar üçün problem yaratmadığını və digər məsələlərdə olduğu kimi onlarla çox rahat şəkildə məşğul ola biləcəklərini iddia edib.

Tehran Trampa "Xəyalpərəst" göndərir

İran tərəfinin Trampın diplomatik praktikaya meydan oxuyan bəyanatlarına cavabı dərhal oldu. İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi ABŞ prezidentinin sosial şəbəkələrdəki paylaşımlarına və iddialarına çox sərt reaksiya verib. Qəribabadi açıqlamasında "Trampın Hörmüz boğazı ilə bağlı səhvi ya tezliklə düzələcək, ya da bu xəyalpərəstin səhvlərini özümüz düzəldəcəyik" deyərək Vaşinqtonu açıq təhdid edib.

"Sanksiyalar götürülənə qədər Boğaz açılmayacaq"

Gərginliklə bağlı ən aydın şərtləri İran parlamentinin sədriMəhəmməd Bakır Kalibaf bildirib. Kalibaf vurğuladı ki, ABŞ Hörmüz boğazını yenidən naviqasiya üçün açmaq üçün razılaşma çərçivəsində müəyyən edilmiş bütün şərtləri yerinə yetirməlidir. Kalibaf blokada və neft sanksiyaları tamamilə aradan qaldırılmadan boğazın açılmasının söz mövzusu olmadığını ifadə edərək, razılaşma prosesinin İran üçün faydalarına diqqət çəkib. Müvəqqəti blokadanın aradan qaldırılması və atəşkəs müddətinin verdiyi imkanlardan səmərəli istifadə etdiklərini bildirən parlament sədri bu prosesin İranın iqtisadi dayanıqlığının artırılmasına və müdafiə qabiliyyətinin yenidən qurulmasına mühüm töhfə verdiyini bildirib və əlavə edib ki, İran bu prosesdən böyük fayda əldə edib.