ABŞ prezidenti Tramp İrana qarşı mümkün əməliyyat üçün 10 dəqiqə vaxt verib

ABŞ prezidenti Donald Tramp Floridadakı iqamətgahında verdiyi açıqlamada İranla davam edən gərginlik və diplomatik danışıqlarla bağlı qiymətləndirmələr edib. İranda hədəf alına biləcək obyektlərin olduğunu müdafiə edən Tramp, mümkün əməliyyatın cəmi 10 dəqiqəyə tamamlana biləcəyini iddia edib. Tramp hədəflər arasında Kazma dağının olduğunu bildirərkən, məsələ ilə bağlı İsrailin baş naziri Binyamin Netanyahu ilə telefon danışığı apardığını bildirib.

İrana qarşı əməliyyat iddiaları və danışıqlar prosesi

ABŞ prezidenti Donald Tramp İranla danışıqlar prosesinin müsbət istiqamətdə getdiyini, lakin Tehran administrasiyasına tam etibar etmədiklərini bildirib. ABŞ dövlət katibi Rubio Trampın İrana hücumla bağlı hələ yekun qərar vermədiyini bildirsə də, İsrail mətbuatında İsrail ordusunun Trampın qərarını gözlədiyi xəbəri yayılıb. Digər tərəfdən, İran parlamentinin Təhlükəsizlik Komissiyasının üzvü Əhməd Behşayeş Erdestani tərəflərin Türkiyə və ya Qətərdə birbaşa danışıqlar apara biləcəyi ehtimalını gündəmə gətirib.

İran administrasiyasından hərbi hazırlıq və cavab xəbərdarlığı

İranın dini lideri Müctəba Xamenei oktyabrın 31-də yüksək rütbəli hərbçilərlə keçirdiyi görüşdə ölkəyə qarşı təhdidlərə qarşı hazır olmağı tapşırıb. Baş Qərargah rəisi general-mayor Əli Abdullahi, ordu generalı general-mayor Əmir Hatəmi və İnqilab Keşikçiləri Korpusunun komandanı general-mayor Əhməd Vahidinin iştirak etdiyi toplantıda Xamneyi coğrafi sərhədlərdən asılı olmayaraq düşmən cəhdlərinə cavab veriləcəyini vurğulayıb. İranın xarici işlər naziri Abbas Arakçi diplomatik proseslərin davam etdiyini, lakin müdafiə hazırlıqlarının da davam etdiriləcəyini bildirib.

ABŞ prezidenti Donald Tramp İrana qarşı mümkün əməliyyatın 10 dəqiqə çəkə biləcəyini iddia edərək gərginliyi artırsa da, İran administrasiyası oktyabrın 31-də hərbi rəsmilərlə görüş keçirib və istənilən hücuma sərt cavab verəcəyini bəyan edib. İsrail müxalifəti xəbərdarlıq edib ki, baş nazir Netanyahu bu gərginlikdən öz siyasi maraqları üçün istifadə edə bilər.

Beynəlxalq münasibətlərdə dövlətlər arasında gərginlik diplomatik kanallar və hərbi çəkindirmə strategiyaları vasitəsilə həyata keçirilir. Tərəflər arasında danışıqlar prosesləri üçüncü ölkələrin vasitəçiliyi və ya birbaşa danışıqlar yolu ilə davam edə bilər və hərbi müdaxilə hədələri ümumiyyətlə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və beynəlxalq hüquq çərçivəsində həyata keçirilir. Vətəndaşlar regionda baş verən prosesləri rəsmi xarici siyasət bəyanatları və beynəlxalq müşahidəçi qurumların hesabatları vasitəsilə izləyə bilərlər.

Nəticə

ABŞ və İran arasında gərginliyin Trampın qarşıdan gələn ara seçkiləri və Netanyahunun daxili siyasi balansları nəzərə alınaraq daha da artdığı müşahidə edilir. Tərəflərin hərbi təhdid dilindən istifadə edərkən diplomatik danışıqlar masasını açıq saxlaması bölgədəki qeyri-müəyyənliyin qısa müddətdə davam edəcəyini göstərir.

İranın hərbi rəsmilərlə strateji görüşü və "coğrafi sərhədlərdən asılı olmayaraq cavab tədbirləri"nə vurğu etməsi Tehran administrasiyasının çəkindirmə qabiliyyətini vurğulamaq cəhdi kimi qiymətləndirilə bilər. Demək olar ki, hər iki tərəf bütövlükdə müharibədən daha çox siyasi və strateji qazanc əldə etməyə yönəlib.

Mümkün təsirlər

Mümkün hərbi münaqişə regionda və qlobal bazarlarda enerji təchizatı təhlükəsizliyinə birbaşa təsir göstərə bilər. Xüsusilə Yaxın Şərqdə ticarət yollarının təhlükəsizliyinin hər hansı pozulması neft qiymətlərində dalğalanmalara səbəb ola bilər.

Diplomatik danışıqlar dayandırılacağı təqdirdə region ölkələri arasında müttəfiqlik strukturları yenidən formalaşdırıla bilər. Bundan əlavə, İsrailin daxili siyasətində müxalifətin ifadə etdiyi “siyasi maraq” narahatlıqları Netanyahu hökumətinə qarşı sosial reaksiyaların artmasına səbəb ola bilər.

Fikirləriniz

Beynəlxalq gərginliyin diplomatik yollarla həllində üçüncü ölkələrin vasitəçilik rolu haqqında nə düşünürsünüz? Sizcə, hərbi təhdid dili danışıqlar prosesinə necə təsir edir? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.