ABŞ-nyň prezidenti Trump, Eýrana garşy bolup biljek operasiýa üçin 10 minut berdi

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Floridadaky rezidensiýasynda Eýran bilen dowam edýän dartgynlyk we diplomatik gepleşikler barada baha berdi. Eýranda nyşana alnyp bilinjek desgalaryň bardygyny öňe süren Trump, mümkin bolan operasiýanyň bary-ýogy 10 minutda tamamlanyp biljekdigini öňe sürdi. Trump nyşana alynýanlaryň arasynda Kazma dagynyň bardygyny mälim etse-de, Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu bilen telefon arkaly söhbetdeş bolandygyny aýtdy.

Eýrana garşy operasiýa aýyplamalary we gepleşik etaby

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump Eýran bilen gepleşik etabynyň oňyn dowam edýändigini, ýöne Tähran administrasiýasyna doly ynanmaýandygyny aýtdy. ABŞ-nyň Döwlet sekretary Rubio Trumpyň Eýrana hüjüm etmek barada entek gutarnykly karar bermändigini mälim etse-de, Ysraýyl metbugatynda Ysraýyl goşunynyň Trumpyň kararyna garaşýandygy habar berildi. Beýleki tarapdan, Eýran mejlisiniň Howpsuzlyk komissiýasynyň agzasy Ahmed Behşaýş Erdestani, taraplaryň Türkiýede ýa-da Katarda göni gepleşikler geçirip biljekdigini öňe sürdi.

Eýranyň administrasiýasy tarapyndan harby taýýarlyk we jogap duýduryşy

Eýranyň dini lideri Mojtaba Hameneý, 31-nji oktýabrda ýokary derejeli harby işgärler bilen geçirilen duşuşygynda ýurda abanýan howplara garşy taýyn bolmagy tabşyrdy. Baş ştabyň başlygy general-maýor Ali Abdullahi, goşun generaly maýor Emir Hatami we Ynkylap goragçylarynyň baş serkerdesi general-maýor Ahmed Wahidi gatnaşan ýygnakda Hameneý duşmançylykly synanyşyklaryň geografiki serhetlere garamazdan jogap beriljekdigini aýtdy. Eýranyň Daşary işler ministri Abbas Arakçi diplomatik prosesleriň dowam edýändigini, goranmak boýunça taýýarlyk işleriniň hem dowam etjekdigini aýtdy.

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Eýrana garşy bolup biljek operasiýanyň 10 minut dowam edip biljekdigini öňe sürmek bilen dartgynlygy artdyrsa-da, Eýranyň administrasiýasy 31-nji oktýabrda harby işgärler bilen duşuşyk geçirdi we islendik hüjüme berk garşylyk görkezjekdigini aýtdy. Ysraýylyň oppozisiýasy premýer-ministr Netanýahunyň bu dartgynlygy syýasy bähbitleri üçin ulanyp biljekdigini duýdurdy.

Halkara gatnaşyklarynda döwletleriň arasyndaky dartgynlyk diplomatik kanallar we harby öňüni alyş strategiýalary arkaly amala aşyrylýar. Taraplaryň arasyndaky gepleşik prosesleri üçünji ýurtlaryň araçylygy ýa-da göni gepleşikler arkaly dowam edip biler we harby gatyşma howplary köplenç Birleşen Milletler Guramasynyň we halkara hukugynyň çäginde amala aşyrylýar. Raýatlar sebitdäki wakalary resmi daşary gatnaşyklar we halkara synçy guramalarynyň hasabatlary arkaly yzarlap bilerler.

Netije

ABŞ-nyň we Eýranyň arasyndaky dartgynlygyň, Trumpyň ýakyn wagtda geçiriljek aralyk saýlawlaryny we Netanýahunyň içerki syýasy deňagramlylygyny göz öňünde tutup hasam güýçlenendigi syn edildi. Taraplaryň harby howp abanýan dil ulanylanda diplomatik gepleşik stoluny açyk saklamagy sebitdäki näbelliligiň gysga möhletde dowam etjekdigini görkezýär.

Eýranyň harby işgärler bilen strategiki duşuşygy we "geografiki serhetlere garamazdan jogap bermek" meselesine Tähran administrasiýasynyň öňüni alyş ukybyny görkezmek üçin baha bermek bolar. Iki tarapyň hemmeler üçin uruş däl-de, syýasy we strategiki gazançlara gönükdirilendigini aýdyp bolar.

Mümkin täsirler

Mümkin bolan harby çaknyşyk sebitdäki we dünýä bazarlarynda energiýa üpjünçiliginiň howpsuzlygyna gönüden-göni täsir edip biler. Söwda ýollarynyň, esasanam Eastakyn Gündogarda howpsuzlygyň islendik bozulmagy, nebitiň bahasynyň üýtgemegine sebäp bolup biler.

Diplomatik gepleşikler kesilen halatynda sebitdäki ýurtlaryň arasyndaky ýaranlyk gurluşlary üýtgedilip bilner. Mundan başga-da, oppozisiýanyň Ysraýylyň içerki syýasatynda bildirýän "syýasy gyzyklanma" aladalary Netanýahu hökümetine garşy sosial reaksiýalaryň köpelmegine sebäp bolup biler.