ABŞ və Çin Busan sazişini yanvarın 10-dək uzadıb

ABŞ və Çin, iki ölkə arasında iqtisadi yumşalma prosesini əhatə edən "Busan Razılaşması" adlı razılaşmanın müddətini yanvarın 10-na qədər uzatmağa qərar verdi. Bessent, Çin Baş nazirinin müavini Hı Lifinq ilə keçirdiyi görüşlərdən sonra bu qərarın iqtisadi sahədə atılacaq addımları qiymətləndirmək üçün daha çox vaxt qazanmaq məqsədi ilə verildiyini açıqladı.

Fox News-a verdiyi müsahibədə Bessent bazar günü Nyu Yorkda Çin Baş nazirinin müavini Hı Lifınq ilə 12 saatlıq görüş keçirdiklərini, lakin hələ tamamlanmamış bəzi məsələlərin olduğunu bildirib. Çərşənbə günü Vaşinqtonda daha əhatəli bir razılaşmanın mümkünlüyünü qiymətləndirdiklərini ifadə edən Bessent, "İki ölkə arasında noyabrın 10-da başa çatması planlaşdırılan "Busan razılaşması" adlandırdığımız iqtisadi detente prosesinin uzadılması üçün bu gün razılaşdıq. İqtisadi sahədə bizə daha çox vaxt verə biləcəyimizi görmək üçün bu razılaşmanın müddəti yanvarın 10-a qədər uzadılacaq" dedi. dedi.

Çin tərəfində mükəmməl olmayan bəzi məsələlərin olduğunu bildirən Bessent, gözləntilərini açıq şəkildə çatdırdıqlarını və qarşıdakı aylarda razılaşmanın həyata keçirilməsinə daha əhatəli və həvəsli bir münasibət sərgiləyəcəklərini görmək istədiklərini qeyd etdi. Bu bəyanatlar Çin prezidenti Si Cinpin ABŞ prezidenti Donald Trampın dəvəti ilə Vaşinqtona rəsmi səfərə gələn zaman verilib. Bundan əlavə, Bessent sosial media hesabındakı yazısında qeyd edib ki, Hı Lifing ilə danışıqlarda ABŞ-ın iqtisadi və milli təhlükəsizlik maraqlarını inkişaf etdirərkən amerikalı işçiləri, fermerləri və biznesləri qoruyan konkret öhdəliklərin əldə edilməsinə diqqət yetirilib.

Busan Konsensusu çərçivəsində qəbul edilmiş qərarlar

ABŞ və Çin arasındakı münasibətlər Trampın ikinci hakimiyyət dövründə ABŞ-ın tarif artımları və texnologiya məhdudiyyətləri və Çinin nadir torpaq elementlərinə nəzarət addımları səbəbindən gərginləşib. Tramp və Xi arasında 2025-ci ilin oktyabrında Cənubi Koreyanın Busan şəhərində keçirilən görüşdə müvəqqəti uzlaşma əldə olunub. Bu çərçivədə iki ölkə bir-birlərinə tətbiq etdikləri 24 faizlik əlavə rüsumun 10 noyabr 2025-ci il tarixindən etibarən bir il müddətinə təxirə salınmasına qərar verib.

Razılaşma çərçivəsində Çin fentanil və onun prekursorlarının ixracına nəzarət etməyi öhdəsinə götürdü, ABŞ isə Çinə tətbiq etdiyi 20 faizlik əlavə gömrük tarifini 10 faizə endirəcəyini açıqladı. Bundan əlavə, sentyabrın 29-da ABŞ ixrac nəzarəti subyektləri siyahısında olan xarici şirkətlərin 50 faizdən çox paya malik olduğu ortaqlıqları əhatə edən qaydanın qüvvəyə minməsini bir il müddətinə təxirə salıb; Bunun müqabilində Çin oktyabrın 9-da nadir torpaq elementlərinin ixracına nəzarət tədbirlərini bir il müddətinə təxirə salmağa razılaşdı. Nəhayət, ABŞ-ın Çin gəmiləri üçün əlavə liman haqları ilə bağlı qərarı və Çinin cavab tədbirləri qarşılıqlı olaraq bir il müddətinə təxirə salındı.