ABŞ we Hytaý Busan şertnamasyny 10-njy ýanwara çenli uzaltdy

ABŞ we Hytaý iki ýurduň arasyndaky ykdysady ýumşadyş prosesini öz içine alýan "Busan şertnamasy" diýlip atlandyrylýan şertnamanyň möhletini 10-njy ýanwara çenli uzaltmak kararyna geldi. Bessent bu kararyň Hytaýyň premýer-ministriniň orunbasary Hı Lifing bilen duşuşyklaryndan soň ykdysady ugurda görüljek ädimlere baha bermek üçin has köp wagt sarp etmek üçin kabul edilendigini habar berdi.

Fox News-a beren interwýusynda Bessent ýekşenbe güni Nýu-Yorkorkda Hytaýyň premýer-ministriniň orunbasary Hı Lifıng bilen 12 sagatlap duşuşandyklaryny, ýöne entek gutarmadyk käbir meseleleriň bardygyny aýtdy. Çarşenbe güni Waşingtonda has giňişleýin ylalaşygyň mümkinçiligine baha berýändiklerini mälim eden Bessent: "Şu gün 10-njy noýabrda tamamlanmagy meýilleşdirilýän" Busan şertnamasy "diýilýän iki ýurduň arasyndaky ykdysady desente prosesini uzaltmak barada ylalaşdyk. Ykdysady ugurda näme edip biljekdigimize has köp wagt bermek üçin bu şertnamanyň möhleti 10-njy ýanwara çenli uzaldar" -diýdi. diýdi.

Hytaý tarapynda kämil däl käbir meseleleriň bardygyny mälim eden Bessent, garaşýan zatlaryny açyk aýdandyklaryny we ýakyn aýlarda şertnamanyň durmuşa geçirilmegine has giňişleýin we joşgunly garaýyş görkezjekdiklerini görmek isleýändigini aýtdy. Bu sözler Hytaýyň prezidenti Si Szinpin ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň çakylygy boýunça resmi sapar üçin Waşingtona geleninde edildi. Mundan başga-da, Bessent özüniň sosial media hasabynda ýazan makalasynda Hı Lifing bilen geçirilen gepleşikleriň Amerikanyň işçilerini, daýhanlaryny we kärhanalaryny gorap, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň ykdysady we milli howpsuzlyk bähbitlerini öňe sürýän anyk borçnamalara gönükdirilendigini aýtdy.

Busan ylalaşygynyň çäginde kabul edilen kararlar

ABŞ bilen Hytaýyň arasyndaky gatnaşyklar, ABŞ-nyň nyrhlarynyň ýokarlanmagy we tehnologiýa çäklendirmeleri we Hytaýyň seýrek ýer elementlerine gözegçilik ädimleri sebäpli Trumpyň ikinji möhlete häkimiýet başynda bolan döwründe dartgynlaşdy. 2025-nji ýylyň oktýabr aýynda Günorta Koreýanyň Busan şäherinde geçirilen Trump we Si bilen geçirilen duşuşykda wagtlaýyn ylalaşyk gazanyldy. Şu nukdaýnazardan seredilende, iki ýurt 2025-nji ýylyň 10-njy noýabryndan başlap bir-birine salýan 24 göterim goşmaça nyrhyny bir ýyl yza süýşürmek kararyna geldi.

Ylalaşygyň çäginde Hytaý fentaniliň we ondan ozalkylaryň eksportyna gözegçilik etmegi ýüregine düwdi, ABŞ bolsa Hytaýa ulanylýan goşmaça gümrük nyrhynyň 20 göterimini 10 göterime çenli azaltjakdygyny mälim etdi. Mundan başga-da, 29-njy sentýabrda ABŞ eksport gözegçiligi sanawynda durýan daşary ýurt kompaniýalarynyň 50 göterimden gowrak paýy bolan hyzmatdaşlygy öz içine alýan düzgüniň güýje girmegini bir ýyl yza süýşürdi; Hytaý munuň öwezine seýrek toprak elementleriniň eksporta gözegçilik çärelerini 9-njy oktýabrda bir ýyl yza süýşürmäge razy boldy. Netijede, ABŞ-nyň Hytaý gämileri üçin goşmaça port tölegleri baradaky karary we Hytaýyň ar alyş çäreleri birek-birege yza süýşürildi.