Germaniýanyň kansleri Merzden ABŞ, Russiýa we Hytaýa sammit barada duýduryş

Germaniýanyň premýer-ministri Merz, Singapur, Ýaponiýa we Günorta Koreýa ýaly resmi saparlarynyň ilkinji duralgasy bolan Singapurda Russiýa-Ukraina urşunyň çözülmegi bilen baglanyşykly möhüm beýanatlar berdi. Merz Yusufusup Yshak institutynda eden çykyşynda ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Hytaýyň prezidenti Si Szinpin we Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin bir ýere jemlenip, 18-19-njy noýabrda Hytaýda geçiriljek Aziýa-Pacificuwaş umman ykdysady hyzmatdaşlygy (APEC) sammitinde söweş barada pikir alyşmak mümkinçiligine baha berdi.

Ukrainasyz çözgüt tapyp bolarmy?

ABŞ, Russiýa we Hytaýa diplomatik duýduryş beren Germaniýanyň kansleri Merz taraplaryň gepleşik geçirip biljekdigini, ýöne stoluň üstünde Ukraina bolmasa çözgüt kabul edilip bilinmejekdigini aýtdy. Merz "ABŞ-Russiýa-Hytaý gepleşik geçirip biler, emma Ukrainasyz hiç haçan çözgüt tapyp bilmez. Şonuň üçin Europeewropalylaryň we Ukrainanyň stoluň başynda durýan formaty zerur. Ukraineewropalylar bolmasa Ukraina bilen hiç hili karar kabul edip bolmaz" -diýdi. Ukrainanyň Europeewropanyň bir bölegidigine ünsi çeken Merz, Europeewropalylaryň howpsuzlyk kepilliklerini döretmek prosesine hökman gatnaşjakdygyny aýtdy.

Urşuň gutarmagyna kim bagly?

Uruş gidişi barada öz pikirleri bilen paýlaşan Merz, konfliktiň gutarmagynyň bütinleý Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň kararyna baglydygyny aýtdy. Merz: "Imatelyöne ahyrky netijede bu söweşiň gutarmagy bütinleý Russiýanyň prezidenti Wladimir Putine bagly. Russiýa bu urşy bes etmekden ýüz öwürse, Ukrainany goldaýarys. Sebäbi Europeanewropa yklymynyň ähli syýasy tertibini goraýarys" -diýdi. Şeýle hem Merz, Russiýanyň hüjümleriniň diňe bir Europeewropa däl, eýsem Hindi-Pacificuwaş umman sebitine-de täsir edýändigini aýtdy we täze geosyýasy döwrüň başynda durýarys we erkinlik we abadançylyk howp astyndadygyny aýtdy.

Germaniýanyň premýer-ministri Merz Singapura saparynyň çäginde Russiýa-Ukraina urşy baradaky diplomatik pozisiýasyny aýdyňlaşdyrdy we çözgüt tapgyrynda Europeewropa bilen Ukrainanyň hem aýrylyp bilinmejekdigini aýtdy. Merz, Russiýa urşy duruzmak islemese, Ukraina berilýän goldawyň dowam etjekdigini mälim etse-de, Germaniýa bilen Singapuryň arasynda goranyş, tehnologiýa we energetika ugurlaryndaky strategiki hyzmatdaşlygy giňeltmek maksatlaryny ýene bir gezek gaýtalady.

Halkara gatnaşyklarynda parahatçylyk gepleşikleri gapma-garşy taraplaryň we degişli sebit gatnaşyjylarynyň gatnaşmagynda amala aşyrylýan çylşyrymly diplomatik prosesdir. Unionewropa Bileleşigine agza ýurtlar Ukrainanyň howpsuzlygyny syýasy tertibiniň bir bölegi hökmünde görýärler we ot açyşlygy ýa-da howpsuzlyk kepilligi gepleşiklerinde esasy hukuk we zerurlyk hökmünde stoluň başynda durmagy kesgitleýärler. Şeýle sammitlerde halkara hukugy we sebitleýin howpsuzlyk arhitekturasy boýunça kabul edilen kararlaryň hökmany häsiýeti, ähli degişli taraplaryň razylygy bilen emele gelýär.

Netije

Ukrainanyň özygtyýarlylygyny goramak we Europeewropanyň howpsuzlyk arhitekturasy Germaniýanyň daşary syýasatynda ilkinji orunda durýar. Merziň aýdanlary Europeewropanyň beýik güýçleriň arasyndaky gepleşiklerde passiw synçy bolmajakdygyny, emma howpsuzlyk kepillikleri babatynda stoluň başynda işjeň partiýa bolmak kararyna gelendigini görkezýär.

Urşuň gutarmagynyň Russiýanyň garaýşyna baglydygy, diplomatik çözgütleriň häzirlikçe çäklidigini görkezýär. Germaniýa harby goldawyny dowam etdirýärkä, tehnologiki we ykdysady hyzmatdaşlygyň üsti bilen global dinamika uýgunlaşmak strategiýasyna eýerýär.

Mümkin täsirler

Bu sözler, ýakyn wagtda geçiriljek APEC sammitinde Russiýa-Ukraina urşy gün tertibine gelse, Europeanewropa Bileleşiginiň diplomatik basyşyny artdyryp biljekdigini görkezýär. ABŞ, Hytaý we Russiýa arasynda bolup biljek gepleşiklerde Europeewropanyň aýrylmagy Günbatar blogunyň arasynda diplomatik dartgynlyga sebäp bolup biler.

Mundan başga-da, Hindi-Pacificuwaş umman sebitinde strategiki hyzmatdaşlygyny güýçlendirmek, sebitdäki beýleki gatnaşyjylaryň Russiýa bolan garaýşyna täsir edip biler we dünýä derejesinde täze bileleşigiň dinamikasynyň döremegine ýol açar.