Afinada "Axilles Qalxanı" Böhranı: Milyar avroluq müdafiə sisteminə kim nəzarət edir?

Yunanıstan və İsrail arasında imzalanan təxminən 3 milyard avro dəyərində olan "Axilles Qalxanı" hava və raketdən müdafiə sistemi layihəsi Afinada böyük siyasi böhrana səbəb olub. Yunanıstanın sistemin idarə olunmasını və suverenlik sərhədlərini müəyyən edən “mənbə kodlarına” daxil ola bilməməsinin üzə çıxması müxalifəti və mətbuatı ayağa qaldırıb. İsrailin Raketdən Müdafiə Təşkilatının direktoru Moşe Patelin Kathimerini qəzetinə verdiyi təəccüblü müsahibədən sonra müzakirələr daha da qızışıb.

Mənbə kodu böhranı Afina siyasətini qarışdırdı

Müxalifətdəki Panhellenik Sosialist Hərəkatı (PASOK) hökumətə təcili çağırış edib və sistemə proqram təminatının kimin nəzarətində olacağına dərhal aydınlıq gətirilməsini tələb edib.

Ancaq Katrinis, İsrail Müdafiə Nazirliyinin avqustun 31-də verdiyi rəsmi açıqlamada, yeni milli komanda və idarəetmə infrastrukturunun İsrailin müdafiə sənayesi nəhəngi Rafael tərəfindən hazırlanacağına diqqət çəkib. İsrailin Raketdən Müdafiə Təşkilatının direktoru Moşe Patelin Yunanıstanın mənbə koduna daxil ola bilmədiyini təsdiqləməsi Afinada suverenlik müzakirələrinə başlayıb. Katrinis: "Axilles Qalxanının mənbə kodu son nəticədə Yunanıstana aid olacaqmı?" sualını verib və məsələni sentyabrın 1-də parlamentə çıxardıqlarını və hökumətdən yazılı açıqlama gözlədiklərini vurğulayıb. Milyarlarla avro dəyərində olan bu layihədə milli maraqların qorunması üçün texniki və hüquqi detalların şəffaf şəkildə ictimaiyyətlə paylaşılmasının vacibliyi bildirilib.

Müxalifətin və Mətbuatın “Xarici Asılılığa” reaksiyası

3 milyard avroluq nəhəng sazişin təfərrüatları və reaksiyaları

İsrail və Yunanıstan arasında avqustun 31-də Təl-Əvivdə imzalanan və dəyəri təxminən 3 milyard avro olan "Axilles Qalxanı" sazişi ölkənin ən böyük hərbi sərmayələrindən biri kimi qeyd edilirdi. Müqavilə çərçivəsində İsrail, İsrail Aerokosmik Sənayesi (IAI) tərəfindən istehsal olunan David's Sling və Barak MX sistemləri də daxil olmaqla, Yunanıstan ərazisində çox qatlı hava hücumundan müdafiə çətiri qurmağı öhdəsinə götürdü. Layihəyə həmçinin Rafaelin Spyder sistemi və IAI-nin hava nəzarətini təmin edən təkmil MMR tipli çox missiyalı radarları daxil idi. Ən kritik element Rafaelin rəhbərliyi altında hazırlanacaq yeni milli komanda və idarəetmə sistemi idi.

Lakin Yunan müxalifəti iddia edir ki, bu nəhəng büdcə sazişi Yunanıstan vergi ödəyicilərinə böyük maliyyə yükü qoyacaq, Afinanı hərbi və texnoloji cəhətdən İsraildən tamamilə asılı vəziyyətə salacaq və ölkənin regional siyasətini İsraildən daha da asılı vəziyyətə salacaq. Yunanıstanın keçmiş maliyyə naziri Yanis Varufakis də razılaşmanı sərt ifadələrlə tənqid edərək, “Yunan xalqının əksəriyyəti soyqırım aparan aparteid dövlətinə qarşı olsa da, biz hakim sinifimizin bu utanc verici razılaşma ilə ölkəmizi ləkələməsinə icazə verdik” dedi. Layihənin yüksək qiyməti və geosiyasi riskləri Yunanıstan mediasında ümumi təhlillərdə işıqlandırılmağa davam edir.