Yunanıstanda "Axilles Qalxanı" Böhranı: 3 Milyar Avroluq Müdafiə Sazişində "Mənbə Kodu" Çıxmaz

Yunanıstan və İsrail arasında imzalanan nəhəng hava hücumundan müdafiə sazişi bu yaxınlarda Afinada çox ciddi suverenlik və təhlükəsizlik müzakirələrinə səbəb oldu. Təxminən 3 milyard avro dəyərində olan “Axilles Qalxanı” layihəsində sistemlərin idarə olunmasını təmin edən “mənbə kodları”nın Yunanıstana çatdırılmayacağının açıqlanması müxalifətin sərt reaksiyasına səbəb olub. İsrail rəsmilərinin açıqlamaları ilə dərinləşən böhran Afina hökumətinin müdafiə siyasətində asılılıq iddialarını yenidən gündəmə gətirib.

İsrailli direktorun bəyanatı Afinanı çaşdırdı

Böhranın mərkəzində İsrailin Raketdən Müdafiə Təşkilatının direktoru Moşe Patelin Kathimerini qəzetinə verdiyi təəccüblü müsahibə dayanır. Yunanıstanın “Axilles Qalxanı” hava hücumundan müdafiə sisteminin komanda və idarəetmə infrastrukturunun mənbə kodlarına daxil olub-olmaması sualına Patel açıq şəkildə “Xeyr” cavabını verib. Bu vəziyyətin lisenziya müqaviləsi çərçivəsindən kənarda olduğunu bildirən Patelin açıqlamaları Afinada soyuq duş effekti yaradıb. Yunan mətbuatı iddia edib ki, Kathimerininin internet saytındakı bu kritik sual-cavab bölməsi əvvəlcə senzuradan keçib, daha sonra İsrail Müdafiə Nazirliyinin yeni açıqlamalarına uyğun olaraq “texnoloji transfer” və “birgə istifadə” ifadələri əlavə edilərək yenilənib.

Müxalifətdən İqtidara "Milli Maraq" blokadası

Müxalif Panhellenik Sosialist Hərəkatı (PASOK) və Yunanıstanın Sol Alyansı (ELAS) hökumətin bu prosesdə milli maraqları qoruya bilməyəcəyini əsas gətirərək parlamentə sual verib. PASOK-un müdafiə sözçüsüMihalis Katrinismüdafiə naziriNikos Dendiasın iyulun 23-də "mənbə koduna çıxışı olmayan heç bir sistemi təmin etməyəcəyik" ifadəsini xatırladaraq, hökuməti ziddiyyətdə ittiham edib. Katrinis bu milyard avroluq müqavilənin texniki və hüquqi təfərrüatlarının dərhal ictimaiyyətə açıqlanmasına çağırıb. ELAS isə Afinanın sistemə tam nəzarət etmədiyi təqdirdə ölkənin tamamilə xarici mənbələrdən asılı olacağı ilə bağlı xəbərdarlıq edib. Keçmiş maliyyə naziri Yanis Varufakis də razılaşmanı “utancverici” adlandırıb və Yunan xalqının əksəriyyətinin qarşı çıxdığı hərbi ortaqlığın imzalandığını vurğulayıb.

3 milyard avroluq "Axilles qalxanı" nəyi əhatə edir?

Avqustun 31-də Təl-Əvivdə imzalanan tarixi saziş Yunanıstanın hava məkanını çoxqatlı şəbəkə ilə qorumaq məqsədi daşıyır. Layihə çərçivəsində İsrailin müdafiə nəhəngi Rafael tərəfindən hazırlanacaq yeni milli komanda və idarəetmə sistemi ilə yanaşı, İsrail Aerospace Industries (IAI) tərəfindən istehsal edilən David's Sling və Barak MX sistemləri Yunan ordusunun inventarına daxil ediləcək. Müqaviləyə Spyder hava hücumundan müdafiə sistemləri və MMR tipli çox missiyalı radarlar da daxildir. Bununla belə, komanda və idarəetmə mərkəzinin beyni olan proqram təminatının mənbə kodlarının İsrailin əlində qalacağı ölkənin “To Vima” kimi aparıcı qəzetlərində “Axilles Qalxanında bulanıq bir şəkil” başlıqları ilə geniş işıqlandırılıb və Afinanın strateji müstəqilliyinin şübhə altına alınmasına səbəb olub.