Aİ tarixində bir mərhələ: qitədən kənarda olan ölkə ilk dəfə üzv olur!

Strasburqda keçirilən Avropa Parlamentinin (AP) Baş Assambleyası tarixi bir məqama ev sahibliyi etdi. Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyen illik "Birliyin Vəziyyəti" müraciətində Avropa İttifaqının (AB) sərhədlərini aşan və Kanada ilə münasibətləri görünməmiş səviyyəyə qaldıracaq strateji addımları açıqladı. Kanadanın Baş naziri Mark Karninin də iştirak etdiyi bu tarixi sessiyada iki coğrafiya arasında mədəni, tarixi və humanitar əlaqələrin sarsılmaz gücü vurğulanıb.

CETA Ticarət Həcmini 75 Faiz Artıraraq Yaşını Sübut etdi

Von der Leyen Aİ və Kanada arasında qüvvədə olan Hərtərəfli İqtisadi və Ticarət Sazişinin (CETA) yaratdığı böyük iqtisadi sürətə diqqət çəkdi. Razılaşma sayəsində ikitərəfli mal ticarətinin 10 ildən az müddətdə 75 faiz artdığını bildirən Komissiya sədri bu uğurun azad ticarət sazişlərinin qlobal iqtisadiyyatda transformator gücünü açıq şəkildə sübut etdiyini bildirib.

Gələcəyin Təhlükəsizlik və Texnologiya Alyansı yaradılır

Von der Leyen, iki gücün süni intellektdən iqlim dəyişikliyi ilə mübarizəyə, Arktika regionundan qlobal geosiyasi tarazlıqlara qədər geniş spektrli məsələlər üzrə ortaq baxışı paylaşdığını bildirdi; O, Ukraynaya dəstək, müdafiə sənayesi, kritik xammal tədarükü və təchizat zəncirlərinin təhlükəsizliyi kimi kritik mövzularda tam koordinasiyada hərəkət etdiklərini vurğulayıb. CETA-dan kənara çıxacaqlarını və gələcək üçün sarsılmaz bir ittifaq quracaqlarını açıqlayan fon der Leyen "Biz ortaq rifah və iqtisadi təhlükəsizlik sahəsi yaradacağıq" deyərək yeni dövrün parolunu təyin etdi.

Bu kontekstdə ağıllı istehsal, texnologiya tərəfdaşlığı, müdafiə infrastrukturlarının inteqrasiyası, kvant texnologiyaları, kibertəhlükəsizlik və batareya istehsalı kimi strateji sahələrdə əməkdaşlıq dərinləşdiriləcək. Qlobal rəqabətdə önə çıxacaq bu addımların heç bir üçüncü ölkəni hədəf almadığı, əksinə, iki müttəfiqin birgə gücünü gücləndirmək məqsədi daşıdığı bildirilib.

"Assosiativ Üzvlük" üçün Kanadaya tarixi Dəvət

Qlobal sabitlik üçün iki aktor arasındakı strateji əlaqələrin həyati əhəmiyyətinə toxunan fon der Leyen münasibətləri mümkün olan ən yüksək səviyyəyə qaldırmaq əzmində olduqlarını bildirib. Sessiyadan sonra Kanadanın Baş naziri Mark Karniyə müraciət edən von der Leyen, “Kanadanın Aİ-nin ilk assosiativ üzvü olmasına yol açmaq üçün sizinlə işləmək istəyirəm”deyərək beynəlxalq diplomatiyada yeni səhifə açdı.

Rəsmi Status üçün Diplomatik Proses Başlanır

Mövcud Aİ-nin təsis müqavilələrində "assosiativ üzvlük" kimi müəyyən edilən rəsmi status hələ yoxdur. Bu, fon der Leyenin təklifini Aİ tarixində tamamilə unikal təşəbbüsə çevirir. Təklifin həyata keçirilməsi üçün tərəflərin qarşıdakı dövrdə masa arxasına əyləşərək hüquqi bazanın detallarına aydınlıq gətirəcəyi gözlənilir.

Normal şəraitdə, Aİ Müqaviləsinə uyğun olaraq, yalnız coğrafi baxımdan "Avropa dövlətləri" olan ölkələr ittifaqa tam üzvlük üçün müraciət edə bilər; Kanada coğrafi mövqeyinə görə bu tərifdən kənarda qalıb. Bu səbəbdən hazırlanacaq yeni formula qlobal diplomatiya tarixində dönüş nöqtəsi olacaq.