AK Partiya sədr müavini Kürşad Zorlunun Rusiyanın TDT-yə müşahidəçi üzvlük təklifinə cavabı

AK Partiya sədr müavini Kürşad Zorlu Qazaxıstan prezidenti Kasım Cömert Tokayevin Rusiyanın Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) müşahidəçi üzv kimi daxil olması təklifi və Kremlin sözçüsü Dmitriy Peskovun bu məsələ ilə bağlı müsbət fikirlərini dəyərləndirib. Ankarada keçirilən TDT 13-cü Dövlət və Hökumət Başçıları Zirvə Toplantısının əhəmiyyətinə toxunan Zorlu Türkiyənin prezidentliyi dövründə alınan qərarlara əməl ediləcəyini və 2027-ci ilin Türk dünyası üçün strateji bir il olacağını bildirib.

Rusiyanın müşahidəçi üzvlük müraciəti necə qiymətləndirilir?

Kürşad Zorlu, TDT-nin Naxçıvan Müqaviləsi və 2021-ci ildə İstanbulda qəbul edilən müşahidə nizamnaməsi ilə müəyyən edilən rəsmi üzvlük meyarlarına diqqət çəkdi. Zorlu müşahidəçi üzvlük üçün türk dillərindən birinin ölkədə rəsmi dil olması lazım olduğunu xatırladıb və bu kateqoriyadan kənar ölkələrlə çevik əməkdaşlıq modelinin inkişaf etdirilməsinin mümkünlüyünü qeyd edib. Zorlu vurğulayıb ki, Rusiyadan mümkün müraciət bütün üzv dövlətlərin razılığı və təşkilatın strateji hədəfləri istiqamətində qiymətləndiriləcək.

TÜRKSOY vasitəsilə mədəni əməkdaşlıq necə canlandırıla bilər?

Kürşad Zorlu Rusiya Federasiyası ilə tarixi və etnik bağları olan milyonlarla insanın olduğunu bildirərək, mədəni dialoqun təbii olduğunu bildirib. Zorlu, 2015-ci ildən Rusiyanın qərarı ilə dondurulan TÜRKSOY-un fəaliyyətlərinə diqqət çəkərək, “TÜRKSOY-da bu donmuş vəziyyəti yenidən dəyərləndirək və iki tərəfin ən güclü ortaqlıqlarından biri olan mədəni əməkdaşlığı canlandıraq” çağırışı edib.

Ankarada keçirilən zirvə toplantısı çərçivəsində qəbul edilən 163 maddəlik Ankara Bəyannaməsi ilə iqtisadiyyat, siyasət və xarici siyasət sahələrində yeni dövrə qədəm qoyduğumuz vaxtda Kürşad Zorlu təşkilata beynəlxalq marağın artdığını, Rusiya ilə əməkdaşlığın mövcud hüquqi baza və mədəni əsaslar əsasında müzakirə ediləcəyini bildirib.

Türk Dövlətləri Təşkilatı müstəqil türk dövlətləri arasında ortaq dil, tarix və mədəniyyət əsasında əməkdaşlığı inkişaf etdirməyi hədəfləyən bir mexanizmdir. Təşkilatın üzvlük və müşahidəçi statusları üzv dövlətlərin yekdilliklə qəbul etdiyi qərarlar və imzalanmış nizamnamələr çərçivəsində həyata keçirilir.

Nəticə

Kürşad Zorlunun açıqlamalarından belə anlaşılır ki, Türkiyə Rusiya ilə münasibətlərində birbaşa üzvlük əvəzinə mövcud qaydalar və "TDT Plus" modeli kimi çevik əməkdaşlıq mexanizmlərinə üstünlük verir. Bu münasibət təşkilatın korporativ kimliyini və üzvlük meyarlarını qorumaq əzmini əks etdirir.

Bundan əlavə, TÜRKSOY vasitəsilə mədəniyyət sahəsində edilən çağırış, siyasi və strateji müzakirələrdən kənarda xalqlar arasında əlaqələri gücləndirmək üçün "yumşaq güc" strategiyası kimi qiymətləndirilə bilər. Təşkilatın strateji məqsədlərinə uyğun olaraq Rusiya ilə əlaqələrin mədəni diplomatiya yolu ilə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur.

Mümkün təsirlər

Rusiyanın TDT-yə marağının Şərq-Qərb oxunda türk dünyasının strateji dəyərini daha da artıra biləcəyini proqnozlaşdırmaq olar. Bu vəziyyət bölgədəki geosiyasi tarazlıqların yenidən formalaşmasına və türk dövlətlərinin beynəlxalq arenada danışıqlar qüdrətinin artırılmasına töhfə verə bilər.

TÜRKSOY-da fəaliyyətin canlandırılması Rusiya Federasiyasının tərkibindəki türk mənşəli respublikalarla mədəni əlaqələri artıra bilər. Lakin bu proses Rusiyanın daxili siyasi dinamikasından və təşkilatın üzv ölkələrlə harmoniyasından asılı olaraq müxtəlif məcralarda gedə bilər.

Fikirləriniz

Türk Dövlətləri Təşkilatının genişlənmə strategiyası və üçüncü ölkələrlə qurulacaq əməkdaşlıq modelləri haqqında nə düşünürsünüz? Rusiya ilə mədəni əməkdaşlığın canlanması regiona necə töhfə verərdi? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.