AK partiýasynyň başlygynyň orunbasary Kürşad Zorlunyň TDT-e Russiýanyň synçy agzalyk teklibine beren jogaby

AK partiýasynyň başlygynyň orunbasary Kürşad Zorlu Gazagystanyň prezidenti Kasym Kömert Tokaýewiň Russiýanyň Türk döwletleri guramasyna (TDT) synçy hökmünde goşulmagy we Kremliň metbugat sekretary Dmitriý Peskowyň oňyn garaýyşlaryna baha berdi. Ankarada geçirilen TDT 13-nji döwlet we hökümet baştutanlarynyň sammitiniň ähmiýetine ünsi çeken Zorlu, Türkiýäniň prezidentlik döwründe kabul edilen kararlaryň ýerine ýetiriljekdigini we 2027-nji ýylyň türk dünýäsi üçin strategiki ýyl boljakdygyny aýtdy.

Russiýanyň synçy agzalygy baradaky haýyşyna nähili baha berilýär?

Kürşad Zorlu, Nakhivan şertnamasy bilen kesgitlenen TDT-nyň resmi agzalyk kriteriýalaryna we 2021-nji ýylda Stambulda kabul edilen gözegçilik düzgünnamasyna ünsi çekdi. Zorlu synçy agza bolmak üçin türk dilleriniň biriniň ýurtda resmi dil bolmalydygyny ýada saldy we "TDT Plus" modeli arkaly çeýe hyzmatdaşlygyň ösdürilip bilinjekdigini aýtdy. Zorlu, Russiýadan bolup biljek haýyşyň, ähli agza döwletleriň tassyklamagyna we guramanyň strategiki maksatlaryna laýyklykda baha beriljekdigini aýtdy.

TURKSOY arkaly medeni hyzmatdaşlygy nädip janlandyryp bolar?

Kürşad Zorlu, Russiýa Federasiýasy bilen taryhy we etnik gatnaşyklary bolan millionlarça adamyň bardygyny aýtdy we medeni gepleşikleriň tebigydygyny aýtdy. Zorlu, 2015-nji ýyldan bäri Russiýanyň karary bilen doňdurylan TURKSOY-nyň işine ünsi çekdi we "Geliň, TURKSOY-daky bu doňan ýagdaýa täzeden baha bereliň we iki tarapyň iň güýçli hyzmatdaşlygy bolan medeni hyzmatdaşlygy janlandyralyň"

Ykdysadyýet, syýasat we daşary syýasat ugurlarynda Ankarada geçirilen sammitiň çäginde kabul edilen 163 maddalyk Ankara jarnamasy bilen täze döwre gadam basanymyzda, Kürşad Zorlu bu gurama halkara gyzyklanmanyň artandygyny we Russiýa bilen hyzmatdaşlygyň bar bolan hukuk binýadynda we medeni esasda ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny aýtdy.

Türk döwletleriniň guramasy, umumy dil, taryh we medeniýet esasynda garaşsyz türk döwletleriniň arasynda hyzmatdaşlygy ösdürmegi maksat edinýän mehanizmdir. Guramanyň agzalyk we synçy statuslary agza döwletler tarapyndan biragyzdan kabul edilen kararlaryň we gol çekilen düzgünnamalaryň çäginde amala aşyrylýar.

Netije

Kürşad Zorlunyň aýdanlaryndan Türkiýe gönüden-göni agza bolmagyň ýerine, Russiýa bilen gatnaşyklarynda bar bolan düzgünler we "TDT Plus" ýaly çeýe hyzmatdaşlyk mehanizmlerini ileri tutýandygyna düşünilýär. Bu garaýyş, guramanyň korporatiw şahsyýetini we agzalyk kriteriýalaryny goramak kararyny görkezýär.

Mundan başga-da, TURKSOY arkaly medeni ugurda edilen çagyryş, syýasy we strategiki pikir alyşmalardan başga-da halklaryň arasyndaky gatnaşyklary berkitmek üçin "ýumşak güýç" strategiýasy hökmünde kabul edilip bilner. Bu guramanyň strategiki maksatlaryna laýyklykda medeni diplomatiýa arkaly Russiýa bilen gatnaşyklary amala aşyrmagy maksat edinýär.

Mümkin täsirler

Russiýanyň TDT-e bolan gyzyklanmasy, Gündogar-Günbatar okunda türk dünýäsiniň strategiki ähmiýetini hasam artdyryp biler diýip çaklamak mümkin. Bu ýagdaý sebitdäki geosyýasy deňagramlylygyň üýtgemegine we türk döwletleriniň halkara arenasyndaky gepleşik güýjüni ýokarlandyrmagyna goşant goşup biler.

TURKSOY-daky işleriň janlanmagy, Russiýa Federasiýasynyň çäginde ýerleşýän türk respublikalary bilen medeni gatnaşygy artdyryp biler. Şeýle-de bolsa, bu amal Russiýanyň içerki syýasy dinamikasyna we guramanyň agza ýurtlar bilen sazlaşygyna baglylykda dürli ugurlary dowam etdirip biler.