Almaniyada tarixi siyasi zəlzələ: Uzaq sağçı AfD rekord səslə seçkiləri qazandı

Almaniya siyasəti Saksoniya-Anhalt əyalətində keçirilən parlament seçkiləri ilə tarixi şok yaşadı. Seçki qutusunun exit-polllarından əldə edilən məlumatlara görə, ifrat sağçı Almaniya üçün Alternativ Partiyası (AfD) səslərin 44,5 faizini toplayaraq seçki qutusunda açıq şəkildə birinci partiya kimi çıxmağı bacarıb. Təxminən 1,7 milyon seçicinin səsvermə hüququna malik olduğu ştatda səsvermə yerli vaxtla saat 18:00-da başa çatıb və açıqlanan ilk məlumatlar ölkədə siyasi zəlzələ effekti yaradıb.

AfD hökumət qurmaq sərhədindədir: Koalisiya ssenariləri gündəmdədir

Almaniya Birinci Televiziyası ARD tərəfindən paylaşılan ilk exit-poll-a görə, AfD 5 il əvvəlki seçki ilə müqayisədə səs nisbətini 23,7 bal artıraraq 44,5 faizə çatıb. Bu rekord artım partiyanı ştatda aydın liderliyə apardı.

Lakin sorğunun nəticələri göstərir ki, AfD əyalət parlamentində təkbaşına hakimiyyətə gəlmək üçün tələb olunan mütləq çoxluğu az fərqlə əldən verib. Əyalətdə hökumət qurmaq üçün koalisiya ortaqlığı qurması lazım olan AfD-nin bütün digər partiyaların bir araya gəlməsi seçimi var. Parlamentdəki bütün siyasi aktorlar ştatda ifrat sağçıların aradan qaldırıldığı hökumət formulunun yaradılması üçün ümumi koalisiyada bir araya gəlməlidir.

Ənənəvi partiyalarda böyük çöküş: CDU və SPD qan itirdi

Seçkilərin nəticələri Almaniyanın qurulmuş partiyaları üçün ciddi məyusluq yaratdı. Federal hökumətin lokomotiv gücü olan Xristian Demokrat Birlik Partiyası (CDU) 2021-ci il seçkiləri ilə müqayisədə 18,6 bal kəskin azalma ilə 18,5 faiz səslə yalnız ikinci yerdə ola bildi.

Sol Partiya (Die Linke) isə əvvəlki seçkilərlə müqayisədə 1,5 faiz itirərək 9,5 faiz səslə üçüncü partiya oldu. Yaşıllar Partiyası 9 faiz səslə dördüncü yeri tutduğu halda, Sosial Demokrat Partiyası (SPD) 0,4 faiz və 8 faiz səslə beşinci partiya olub.

Yeni qurulan Sosial Ədalət və İqtisadi Anlaşma Alyansı (BSW) 5 faiz səs toplayaraq parlamentə daxil olmaq həddinə çatıb, lakin baryeri keçib-keçməyəcəyi rəsmi nəticələrlə bəlli olacaq. Böyük bir iflasa uğrayan Azad Demokrat Partiyası (FDP) 4,4 faizdən 2 faizə qədər səs itirərək parlamentdən çıxdı. Rəsmi nəticələrin yaxın saatlarda bəlli olacağı gözlənilir.

Almaniyada keçirilən bu tarixi səsvermə qlobal arenada çox sürətli və geniş əks-səda doğurdu. Beynəlxalq media qurumları inkişafı “fövqəladə vəziyyət” kodu ilə işıqlandırıb.

Mərkəzi ABŞ-da olan Bloomberg, ictimaiyyətin mövcud administrasiyadan narazılığının AfD-nin bu qələbəsinə yol açdığını vurğuladı. CNN, sorğuların şərq ştatlarında ifrat sağçıların qələbəsini proqnozlaşdırdığını, lakin hökumətin qurulması ilə bağlı qeyri-müəyyənliyin davam etdiyini, The New York Times və The Wall Street Journal isə bu nəticəni "tarixi qələbə" kimi qiymətləndirdiyini bildirib.

Britaniya yayımçısı BBC AfD-nin nəticəsini "böyük qələbə" kimi qiymətləndirib. Financial Times və Sky News ifrat sağçıların hədsiz yüksəlişinə diqqət çəkərkən, The Telegraph qəzeti AfD-nin əyalət parlamentində çoxluğu əldə etməyə çox yaxın olduğunu və 39 yer qazanmasının gözlənildiyini yazıb. Fransa xəbər agentliyi AFP bu inkişafı abunəçiləri üçün "böyük qələbə" kimi qiymətləndirib.

Almaniya ictimai yayımı Deutsche Welle (DW) real vaxt məlumatları ilə hadisələri xəbər verərkən, Qətər mərkəzli Əl-Cəzirə bu nəticənin Almaniyada İkinci Dünya Müharibəsindən sonra ifrat sağçı partiyanın qazandığı ilk dövlət seçkilərində qələbəsi olduğuna diqqət çəkdi.

Seçkilərin nəticələrindən sonra Rusiyadan verilən son dəqiqə bəyanatında bu siyasi qırılma"Əsl müharibənin başlanğıcı!"