Azərbaycan Prezidenti Əliyevin Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı bəyanatı: “Biz indi layihəyə daha geniş perspektivdən baxırıq”

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Azərbaycan Dövlət Televiziyasına (AZTV) xüsusi müsahibəsində Cənubi Qafqazın geosiyasi taleyini dəyişəcək Zəngəzur dəhlizi layihəsi ilə bağlı son dərəcə mühüm açıqlamalar verib. Əliyev Azərbaycan ərazisinin əsas hissəsinin Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə birləşdirilməsi məqsədinin tarixi əhəmiyyət daşıdığını vurğulayaraq deyib: "Uzun illərdir ki, Azərbaycanın əsas hissəsini onun ayrılmaz hissəsi olan Naxçıvana birləşdirmək istəyimiz olub. Biz indi məqsədimizə çox yaxınıq".

Tarixi Vaşinqton Sammiti və TRIPP Layihəsinin Başlanması

İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra imzalanmış üçtərəfli bəyannamədə Azərbaycanla Naxçıvanı birləşdirən dəhlizlə bağlı aydın müddəaların olduğunu xatırladan prezident Əliyev Ermənistanın qeyri-konstruktiv münasibətinə diqqət çəkib. Müharibədən sonrakı 5 il ərzində İrəvan administrasiyasının Zəngəzur dəhlizinin açılması istiqamətində heç bir əməli addım atmadığını deyən Əliyev düyünün son vaxtlar həll olunduğunu bildirib. 2025-ci il avqustun 8-də ABŞ-ın paytaxtı Vaşinqtonda keçirilən tarixi sammitdə məsələnin yekunlaşdığını açıqlayan Əliyev deyib: “İndi TRIPP adlı bu layihənin icrasına başlanılıb”.

Azərbaycanın bölgədə vaxt itirmədən infrastruktur işlərinə başladığını deyən Əliyev həm dəmir yolu, həm də avtomobil yollarının tikintisinin sürətlə davam etdiyini bildirib. Gələn il Azərbaycan sərhədləri daxilində dəmir yolu xəttinin Ermənistan sərhədinə çatacağını deyən prezident əlavə edib ki, Ermənistan tərəfində hələlik konkret hazırlıq olmadığı üçün öz işlərini daha da sürətləndirməyə ehtiyac hiss etmirlər.

Zəngəzur dəhlizində 15 milyon ton yükdaşıma və enerji tərəfdaşlığı hədəfləyin

Prezident Əliyev ilkin olaraq yalnız nəqliyyat və logistika dəhlizi kimi layihələndirilən Zəngəzur dəhlizinə bu gün daha geniş və strateji baxışla baxıldığını bildirdi. Layihənin ilk mərhələsində ən azı 15 milyon ton yükün daşınmasının nəzərdə tutulduğunu deyən Əliyev, dəhlizin həm də nəhəng enerji ötürücü xəttinə çevriləcəyini açıqlayıb. Azərbaycanın materik hissəsindən Ermənistan ərazisindən keçməklə elektrik enerjisinin Naxçıvana nəqlini nəzərdə tutan layihələrin hazır olduğunu deyən Əliyev işğaldan azad edilmiş Cəbrayıl rayonunda bu məqsədlə nəhəng transformator mərkəzinin tikildiyini diqqətə çatdırıb.

Əliyev Ermənistan ərazisində qurulacaq elektrik dirəklərinin koordinatlarının azərbaycanlı ekspertlər tərəfindən ciddi şəkildə müəyyənləşdirildiyini bildirib və İrəvan administrasiyasının bu məsələdə rasional addımlar atacağını gözlədiklərini deyib. Ermənistanın hazırkı enerji infrastrukturunun böyük ölçüdə köhnə AES-dən asılı olduğunu və bu vəziyyətin ciddi risklər yaratdığını deyən Əliyev xəbərdarlıq edib: "Ermənistan bunu ilk növbədə özü üçün lazım bilə bilər. Çünki bu gün onların əsas enerji mənbəyi AES-dir. Bu stansiyanın işləməsi onların əlində deyil. İkincisi, bu stansiya köhnədir və stansiyanın yaxın gələcəkdə bağlanacağı təhlükə mənbəyidir". Xəbərdarlıq etdi.

Metsamor Atom Elektrik Stansiyasının bağlanacağı təqdirdə Ermənistanın ciddi enerji böhranı ilə üzləşə biləcəyini əsas gətirən Əliyev Türkiyə və Azərbaycanın bu məsələ ilə bağlı narahatlığını tez-tez beynəlxalq platformalarda ifadə etdiyini xatırladıb. Azərbaycanın mövcud enerji xətlərinin Rusiya, İran və Gürcüstan üzərindən Türkiyəyə birləşdirildiyini deyən Əliyev Zəngəzur üzərindən çəkiləcək yeni xəttin Ermənistan üçün də xilaskar ola biləcəyini qeyd edib.

Əliyev belə qiymətləndirdi: “Ermənistan ərazisindən Naxçıvana, oradan Türkiyə və Avropaya uzanacaq enerji dəhlizi böhran vəziyyətində Ermənistanın enerji sisteminin sağ qalmasını təmin edə bilər.” Zəngəzur dəhlizinin çoxölçülü strukturuna diqqət çəkən Əliyev layihənin gələcək sərhədlərini aşağıdakı sözlərlə çəkdi: fiber-optik kabel, daha sonra elektrik xətləri, neft və təbii qaz kəmərləri gələcəkdə lazım gələrsə, keçə bilər.