Ozarbayjon prezidenti Aliyevning Zangezur yoʻlagi haqidagi bayonoti: “Biz hozir loyihaga ancha kengroq nuqtai nazardan qarayapmiz”

Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyev Ozarbayjon davlat televideniyesiga (AZTV) bergan maxsus intervyusida Janubiy Kavkazning geosiyosiy taqdirini oʻzgartiradigan Zangezur yoʻlagi loyihasi haqida oʻta muhim bayonotlar berdi. Aliyev, Ozarbayjon hududining asosiy qismini Naxchivan Muxtor Respublikasi bilan bogʻlash maqsadi tarixiy ahamiyatga ega ekanligini taʼkidlab, “Bizning uzoq yillar davomida Ozarbayjonning asosiy qismini uning ajralmas qismi boʻlgan Naxchivan bilan birlashtirish istagi bor edi. Hozir maqsadimizga juda yaqinmiz” dedi.

Tarixiy Vashington sammiti va TRIPP loyihasining boshlanishi

Ikkinchi Qorabogʻ urushidan keyin imzolangan uch tomonlama deklaratsiyada Ozarbayjon va Naxchivanni bogʻlaydigan koridorga oid aniq qoidalar borligini eslatgan Prezident Aliyev, Armanistonning konstruktiv boʻlmagan munosabatiga eʼtibor qaratdi. Urush tugaganidan keyin 5 yillik davrda Yerevan boshqaruvi Zangezur yoʻlagining ochilishi uchun amaliy qadam tashlamaganini tilga olgan Aliyev, tugunning yaqinda hal qilinganini bildirdi. 2025-yil 8-avgust kuni AQShning poytaxti Vashingtonda boʻlib oʻtgan tarixiy sammitda mavzuning yakunlanganini maʼlum qilgan Aliyev, “Bu TRIPP nomli loyihaning tatbiq etilishi endi boshlandi”dedi.

Ozarbayjonning mintaqada infratuzilma ishlarini vaqtni boy bermasdan boshlaganini tilga olgan Aliyev, ham temir yoʻl, ham yoʻl tarmoqlari qurilishi jadallik bilan davom etayotganini aytdi. Ozarbayjon chegaralaridagi temir yoʻl liniyasining kelasi yil Armaniston chegarasiga yetib borishini tilga olgan Prezident, Armaniston tomonida hozircha aniq tayyorgarlik koʻrilmagani uchun oʻz ishlarini yanada tezlashtirishga ehtiyoj sezmayotganliklarini qoʻshimcha qildi.

Zangezur koridorida 15 million tonna yuk va energiya hamkorligi maqsadi

Prezident Aliyevning maʼlum qilishicha, dastlab faqat transport va logistika yoʻlagi sifatida ishlab chiqilgan Zangezur yoʻlagi bugungi kunda yanada kengroq va strategik qarashlar bilan hal etilmoqda. Loyihaning birinchi bosqichida kamida 15 million tonna yuk tashish maqsad qilinganligini bildirgan Aliyev, koridorning ham ulkan energiya uzatish liniyasiga aylanishini maʼlum qildi. Ozarbayjonning materik qismidan Armaniston hududi orqali Naxchivanga elektr energiyasini tashishni koʻzda tutuvchi loyihalar tayyor ekanini tilga olgan Aliyev, ishgʻoldan ozod qilingan Jabrayil viloyatida shu maqsadda ulkan transformator markazi qurilganini qayd etdi.

Armaniston hududida oʻrnatiladigan elektr ustunlarining koordinatalari Ozarbayjon mutaxassislari tomonidan sinchkovlik bilan aniqlanganini maʼlum qilgan Aliev, Yerevan boshqaruvidan bu borada oqilona qadamlar tashlashini kutayotganliklarini bildirdi. Armanistonning hozirgi energiya infratuzilmasi koʻp jihatdan eski atom elektr stansiyasiga bogʻliqligini va bu holat jiddiy xavf tugʻdirayotganini bildirgan Aliyev, "Armaniston buni birinchi navbatda oʻzi uchun zarur deb topishi mumkin. Chunki bugungi kunda ularning asosiy energiya manbai atom elektr stansiyasi. Bu stansiyaning ishlashi ularning qoʻlida emas. Ikkinchidan, bu elektr stansiyasi eski va butun mintaqa uchun yaqin kunlarda yopilishi mumkin boʻlgan xavf manbaidir" dedi. U ogohlantirdi.

Transportdan energiyagacha choʻzilgan ulkan strategik chiziq

Metsamor atom elektr stansiyasi yopilsa, Armanistonning jiddiy energiya inqirozi yuz berishi mumkinligini ilgari surgan Aliyev, Turkiya va Ozarbayjonning xalqaro platformalarda bu boradagi xavotirlarini tez-tez ifoda etganini eslatdi. Ozarbayjonning mavjud energiya liniyalarining Rossiya, Eron va Gruziya orqali Turkiyaga bogʻlanganligini bildirgan Aliyev, Zangezur orqali quriladigan yangi liniya Armaniston uchun ham qutqaruvchi boʻlishi mumkinligini taʼkidladi.

Aliyev shunday baholadi: "Armaniston hududidan Naxchivanga, u yerdan Turkiya va Yevropaga choʻziladigan energiya yoʻlagi Armaniston energetika tizimining inqiroz holatida omon qolishini taʼminlashi mumkin." Zangezur yoʻlagining koʻp oʻlchovli tuzilishiga eʼtibor qaratgan Aliyev, loyihaning kelajakdagi chegaralarini quyidagi soʻzlar bilan belgilab berdi: Kelajakda kerak boʻlsa, optik tolali kabel, keyin elektr uzatish liniyalari, neft va tabiiy gaz quvurlari ham oʻtishi mumkin, shuning uchun bugun biz Zangezur yoʻlagiga kengroq nuqtai nazardan qaraymiz.”