BMT-nin baş katibi Quterreşdən kritik xəbərdarlıq: “Yaxın Şərqdə vəziyyət nəzarətdən çıxır”

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş katibi Antonio Quterres qlobal miqyasda artan gərginliyə və xüsusilə Yaxın Şərqdə dərinləşən humanitar böhrana diqqət çəkərək tarixi xəbərdarlıq edib. BMT Təhlükəsizlik Şurası çərçivəsində keçirilən “Beynəlxalq sülhün və təhlükəsizliyin qorunması” mövzusunda keçirilən sessiyada çıxış edən Quterreş dünyada münaqişələrin mürəkkəbliyi, sayı və müddəti baxımından görünməmiş səviyyəyə çatdığını vurğulayıb.

"Beynəlxalq hüquqa məhəl qoyulmur, cəzasızlıq yayılır"

Baş katib Quterreş "Mübahisələrin sülh yolu ilə həlli mexanizmlərinin gücləndirilməsi" adlı açıq müzakirə sessiyasındakı çıxışında qlobal sistemin ciddi sınaqdan keçdiyini bildirib. Beynəlxalq hüququn sistematik olaraq göz ardı edildiyinə diqqət çəkən Quterreş cəzasızlıq mədəniyyətinin qlobal miqyasda yer aldığını və hüquq pozuntularının cavabsız qaldığını bildirib.

Bu vəziyyətin ən konkret və dağıdıcı yansımalarının Yaxın Şərqdə yaşandığını bildirən Quterreş təhlükənin miqyasını bu sözlərlə açıqlayıb: "Vəziyyət nəzarətdən çıxır və ağlasığmaz bir fəlakətə doğru sürüklənir. Bütün region günü-gündən genişlənən münaqişə burulğanına sürüklənir." Siyasi mühitin getdikcə daha da gərginləşdiyini əlavə edib. Quterreş müdafiə etdi ki, Hörmüz boğazı və Bab əl-Məndeb kimi kritik su yollarında naviqasiya azadlığı təcili olaraq bərpa edilməlidir və buna nail olmağın yeganə yolu diplomatiyadır.

Qəzzada və İordan çayının qərb sahilində humanitar dram dərinləşir

Çıxışında Fələstin ərazilərində baş verən humanitar faciəyə geniş yer ayıran BMT-nin Baş katibi Qəzzadakı vəziyyətlə bağlı sərt tənqidlər səsləndirib. Sözdə atəşkəs cəhdlərinə baxmayaraq, mülki əhalinin hər gün ağır bədəllər ödəməyə davam etdiyini bildirən Quterreş insanların ən təhlükəsizi olması lazım olan evlərində və gündəlik işlərinə davam edərkən ölürlər.

İsrailin Qəzzaya nəzarətini gündən-günə gücləndirdiyini qeyd edən Quterreş, epidemik xəstəliklərin yayılması ilə yaşayış şəraitinin tamamilə dözülməz hala gəldiyini və mühüm humanitar yardım əməliyyatlarının qarşısı böyük ölçüdə alındığını açıqlayıb. İşğal altındakı İordan çayının qərb sahilindəki vəziyyətə toxunan Quterreş, İsrailin orada ilhaq siyasətini "məkrli" şəkildə irəli sürdüyünü bildirdi; qeyri-qanuni məskunlaşmaların genişləndirilməsi, geniş hərbi əməliyyatlar və kütləvi köçkünlərlə bağlı beynəlxalq ictimaiyyətə xəbərdarlıq edib.

Qlobal Böhranlara Qarşı Həlledici Diplomatiyaya Çağırış

Antonio Quterres bildirib ki, böhranlar təkcə Yaxın Şərqlə məhdudlaşmır; O xatırladıb ki, milyonlarla insan dünyanın bir çox yerlərində, xüsusən də Ukrayna, Sahel bölgəsi və Sudanda oxşar əziyyətlərlə üzləşir. Bu münaqişələrin insanların güzəranını məhv etdiyini və böyük miqrasiya dalğalarına səbəb olduğunu bildirən Quterreş həll yolunun diplomatiyada olduğunu vurğuladı.

BMT Katibliyinin vasitəçilik rolunun və xoşməramlı missiyasının gücləndirilməsini əsas gətirərək, Baş katib BMT Təhlükəsizlik Şurasına tarixi çağırış edib. Şuranın faktları yerində araşdırmalı və çox daha erkən, fəal və qətiyyətli addımlar atmalı olduğunu bildirən Quterreş, yalnız bu yolla gərginliyin azaldılması və münaqişələrin qlobal fəlakətə çevrilməsinin qarşısı alına biləcəyini əlavə etdi.