"Bosniyanın qəssabı" ləqəbli serb komandir Ratko Mladiç vəfat etdi: Srebrenitsa soyqırımının faili həyatını itirdi

1992-1995-ci illər arasında Bosniya və Herseqovinada baş verən qanlı müharibə zamanı törətdiyi qırğınlara görə dünyada "Bosniya qəssabı" kimi tanınan keçmiş serb komandir Ratko Mladiç həyatını itirib. Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi tərəfindən soyqırım, müharibə cinayətləri və insanlığa qarşı cinayətlərdə təqsirli bilinərək ömürlük həbs cəzasına məhkum edilən Mladiçin ölümü yaxın tarixin ən qaranlıq dövrlərini yenidən gündəmə gətirib.

Srebrenitsa Soyqırımı və Müharibə Cinayətlərinin Baş Memarı

1990-cı illərin əvvəllərində Yuqoslaviyanın parçalanmasından sonra Bosniya və Herseqovinada başlayan vətəndaş müharibəsində Serb Respublikası Ordusunun (VRS) baş komandanı olan Ratko Mladiç bölgədə həyata keçirilən sistemli etnik təmizləmə hərəkatının ən önəmli simalarından biri olub. Xüsusilə, 1995-ci ilin iyulunda baş verən və ən azı 8372 Bosniyalı mülki şəxsin ölümünə səbəb olan Srebrenitsa Soyqırımı birbaşa onun göstərişi ilə həyata keçirilib. Mladiç Srebrenitsada qadınları, uşaqları və qocaları vəhşicəsinə ölümə göndərməklə müasir Avropa tarixində ən böyük kütləvi qətli törədib.

Sarayevo mühasirəsi və insanlığa qarşı cinayətlər

Mladiçin komandanlığı altında olan serb qüvvələri təkcə Srebrenitsada deyil, paytaxt Sarayevoda da böyük vəhşilik törədib. Tarixin ən uzun hərbi mühasirələrindən biri olan və düz 1425 gün davam edən Sarayevo mühasirəsi zamanı şəhər ağır silahlar və snayperlərlə təpələrdən davamlı atəş altında saxlanılıb. Bu mühasirə zamanı minlərlə uşaq da daxil olmaqla 10 mindən çox dinc sakin həyatını itirdi. Mladiç Bosniyada qurulan konsentrasiya düşərgələrində sistematik zorlama, işgəncə və sürgün siyasətini şəxsən idarə edib.

16 il qaçış və ömürlük həbslə nəticələnən ədalət prosesi

Müharibə bitdikdən sonra uzun illər qaçaq həyatı yaşayan Ratko Mladiç məhkəmə qarşısına çıxarılmamaq üçün müxtəlif saxta şəxsiyyətlərdən istifadə edib. 16 il qaçdıqdan sonra 2011-ci il mayın 26-da Serbiyanın şimalındakı Lazarevo kəndində yaxalanıb. HaaqadakıKeçmiş Yuqoslaviya üzrə Beynəlxalq Cinayət Tribunalının (ICTY)tərəfindən mühakimə olunan keçmiş komandir 2017-ci ildə soyqırım və insanlığa qarşı cinayətlər də daxil olmaqla, 11 ayrı ittihamdan 10-da günahkar bilinərək ömürlük həbs cəzasına məhkum edilib. 2021-ci ildə apellyasiya şikayəti də rədd edilən və cəzası dəqiqləşən "Bosniya qəssabı" cəzasını çəkdiyi həbsxanada dünyasını dəyişib.