Çin prezidenti Xi Jinping ABŞ-da: Busan sazişi yanvarın 10-na qədər uzadılıb

Çin Prezidenti Si Cinpin və xanımı Pinq Liyuen ABŞ prezidenti Donald Tramp və xanımı Melaniya Tramp tərəfindən rəsmi səfər çərçivəsində ABŞ-a getdikləri Merilend ştatındakı Endryus aviabazasında qarşılanıb. Bu qarşılanma ilə 1962-ci ildə Con Kennedinin Böyük Britaniyanın Baş naziri Harold Makmillanı qarşılamasından sonra ilk dəfədir ki, ABŞ prezidenti Papadan başqa dövlət başçısını hava limanında qarşılayır.

Ölkəyə gəlişindən sonra verdiyi yazılı açıqlamada Si Cinpin Çin və ABŞ-ın rəqib deyil, tərəfdaş olması lazım olduğunu bildirib.

Ticarət, Yaxın Şərq və Süni İntellekt Sammitin gündəmindədir

Çin prezidenti Xi bu gün ET 19:00-da ABŞ prezidenti Trampla ikitərəfli danışıqlara başlayacaq. İclasda iki ölkə arasında tariflər, texnologiya məhdudiyyətləri və nadir torpaq elementlərinin ixracı kimi ticarət mübahisələri, həmçinin Yaxın Şərqdə müharibə və süni intellekt təhlükəsizliyi məsələləri müzakirə olunacaq.

Liderlərin iqtisadi və ticarət mübahisələrində əvvəllər əldə edilmiş müvəqqəti kompromisləri saxlamaqla münasibətlərdə sabitliyin qorunmasına diqqət yetirmələri gözlənilir. Sammitin mühüm mövzularından biri olan Yaxın Şərqdəki müharibənin Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarında enerji nəqlini poza biləcəyi ehtimalı qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün narahatlıq yaradır. ABŞ-ın Rusiya və İrana qarşı sanksiyalarını genişləndirməsi də Çinlə danışıqların iqtisadi ölçüsünə təsir edə biləcək inkişaf kimi diqqəti çəkir.

Süni intellekt təhlükəsizliyi çərçivəsində iki ölkənin məlumat mübadiləsi və mümkün təhdidlərə qarşı erkən xəbərdarlıq daxil olmaqla "süni intellekt dialoqu"na başlayacağı gözlənilir. ABŞ əsas diqqətini süni intellekt təhlükəsizliyi ilə bağlı risklərə nəzarət etməyə yönəltsə də, Çin daha əhatəli qlobal AI idarəçiliyini müdafiə edir. Digər tərəfdən, ABŞ-ın süni intellekt inkişaf etdirən şirkətləri Çin şirkətlərinin “distillə” adlı üsulla öz modellərindən məlumatları oğurladığını iddia edir və Vaşinqton administrasiyasından tədbir görməsini tələb edir.

İki ölkə əvvəllər qarşılıqlı tarifləri təxirə salmaq, nadir torpaq elementlərinə ixrac nəzarətini yumşaltmaq və bəzi ticarət məhdudiyyətlərini təxirə salmaq barədə razılığa gəlmişdi. Trampın may ayında Çinə səfəri zamanı ticarət və investisiya şuralarının yaradılması, bəzi məhsullar üzrə tariflərin aşağı salınmasının müzakirəsi, Çinin ABŞ-dan sərnişin təyyarələri alması kimi məsələlərdə razılıq əldə olunub.

Busan Razılaşması Yanvarın 10-a kimi uzadıldı

ABŞ Maliyyə Naziri Scott Bessent Çinlə noyabrda başa çatacaq Busan razılaşmasının yanvarın 10-na qədər uzadılması ilə bağlı razılığa gəldiklərini açıqladı. Bessent Fox News-a verdiyi müsahibədə Çin Baş nazirinin müavini Hı Lifinq ilə bazar günü Nyu Yorkda keçirdiyi 12 saatlıq görüşdə hələ də tamamlanmamış bəzi məsələlərin olduğunu bildirib.

ABŞ və Çin arasındakı münasibətlər Trampın ikinci dəfə hakimiyyətdə olduğu dövrdə ABŞ-ın tarifləri artırması və texnologiya məhdudiyyətləri və Çinin nadir torpaq elementlərinə nəzarət istiqamətində addımları səbəbindən gərginləşib. Tramp və Xi arasında 2025-ci ilin oktyabrında Cənubi Koreyanın Busan şəhərində keçirilən görüşdə tərəflər müvəqqəti kompromis əldə ediblər.

Busanda keçirilən görüşdə iki ölkə "qarşılıqlı tariflər" çərçivəsində bir-birlərinə tətbiq etdikləri 24 faizlik əlavə tarifi 10 noyabr 2025-ci il tarixindən etibarən bir il müddətinə təxirə salmaq qərarına gəliblər. Çin fentanil və onun prekursorlarının ixracına nəzarət etmək üçün addımlar atmağı öhdəsinə götürdüyü halda, ABŞ Çinə əlavə gömrük rüsumunu 10 faiz azaldacağını açıqlayıb. faiz.

Nəhayət, sentyabrın 29-da Vaşinqton administrasiyası ixrac nəzarətini tətbiq etdiyi qurumların siyahısında xarici şirkətlərin 50 faizdən çox paya malik olduğu tərəfdaşlıqları əhatə edən qaydanın qüvvəyə minməsini bir il müddətinə təxirə saldı; Çin həmçinin nadir torpaq elementlərinin ixracına nəzarətlə bağlı oktyabrın 9-da qəbul edilmiş qərarları bir il müddətinə təxirə salmağa razılaşıb. ABŞ Çin gəmiləri üçün əlavə liman rüsumları ilə bağlı qərarını bir il, Çin isə cavab olaraq görülən tədbirləri təxirə salacağını açıqlayıb.