Enerjidə Tam Müstəqillik Məqsədi: Nazir Bayraktar Türkiyənin Yol Xəritəsini açıqladı

Enerji və Təbii Sərvətlər Naziri Alparslan Bayraktar Gənc Diplomatiya Dərnəyi (GDD) tərəfindən "Böhranlar Çağında Humanitar Diplomatiya" ana mövzusu ilə təşkil edilən Boğaziçi Diplomatiya Forumu 2026 (BDF'26) çərçivəsində mühüm açıqlamalar verib. Forumun “Qlobal sistemin qırılma nöqtəsi: enerji diplomatiyası” adlı sessiyasında çıxış edən Bayraktar Türkiyənin enerji baxışını və xarici asılılığa son qoymaq əzmini açıq mesajlarla ortaya qoydu.

İnkişaf etməkdə olan ölkələrin enerji ehtiyaclarının günbəgün artdığını qeyd edən nazir Bayraktar, müasir dünyada enerjisiz həyatın ağlasığmaz olduğunu bildirib. Vəziyyətin Türkiyə üçün də fərqli olmadığını deyən Bayraktar artan tələbatın xarici qaynaqlar yerinə tamamilə daxili qaynaqlarla qarşılanmasının ölkə iqtisadiyyatına böyük töhfə verəcəyini vurğulayıb.

Qlobal Böhranların Kölgəsində Daxili Enerjinin Strateji Önəmi

Türkiyənin 2022-ci ildə enerji idxalı üçün təxminən 100 milyard dollar büdcə ayırdığını xatırladan nazir Bayraktar, bu resursun ölkə daxilində saxlanmasının makroiqtisadi tarazlıqlar baxımından həyati əhəmiyyət daşıdığını söylədi. Enerji sahəsində özünü təmin etmənin geosiyasi baxımdan da böyük bir güc qaynağı olduğunu bildirən Bayraktar, Yaxın Şərqdəki gərginliyin qlobal enerji xətlərinə təsirini misal çəkdi. İran mərkəzli böhranların Hörmüz boğazında neft və LNG tankerlərinin daşınmasına birbaşa təsir etdiyini bildirən Bayraktar, Türkiyənin neft ehtiyacının yalnız 10 faizini bu marşrutla təmin etdiyi üçün prosesdən mənfi təsirlənmədiyini, lakin asılılığı yüksək olan ölkələrin ciddi tədarük problemi ilə üzləşdiyini bildirib.

Nazir Bayraktar, enerji təchizatı təhlükəsizliyində problem yaşayan ölkələrin istehlaklarını azaltmağa başladığına diqqət çəkərək, enerjinin yerli və bərpa olunan mənbələrdən təmin edilməsinin strateji, geosiyasi və iqtisadi baxımdan ölkələrin gələcəyini xilas edəcək bir addım olduğunu ifadə etdi. Türkiyənin son məqsədinin xarici enerji mənbələrindən asılılığını tamamilə aradan qaldırmaq olduğunu təkrarlayan Bayraktar, bu həddi aşdıqdan sonra Türkiyənin iqtisadiyyatı və siyasi mövqeyinin çox daha sarsılmaz gücə çatacağını bildirib.

2035 Vizyon: Elektrik enerjisinə tələbat və texnoloji transformasiya

Nazir Bayraktar, enerjidə tam müstəqilliyə doğru 2035 hədəflərinə fokuslandıqlarını ifadə etdi; O, neftin kəşfiyyatı-hasilatı, enerji səmərəliliyi və bərpa olunan enerjiyə investisiyaların durmadan davam etdiyini açıqlayıb. O, Türkiyənin xüsusilə elektrik enerjisi istehsalında güclü infrastruktura malik olduğunu və istehlak tərəfində böyük transformasiya olduğunu qeyd edib. Cari kəsirin ən böyük maddələri olan neft və təbii qaz idxalını azaltmaqla bu yükü tamamilə aradan qaldırmağı hədəflədiklərini bildirdi.

Bayraktar, önümüzdəki dövrdə süni intellekt, məlumat mərkəzləri, robot texnologiyaları və elektrikli nəqliyyat vasitələrinin geniş tətbiqi ilə qlobal elektrik enerjisinə tələbatın qat-qat artacağını proqnozlaşdırdıqlarını və su qıtlığı ilə mübarizədə istifadə edilən dəniz suyu təmizləyici qurğuların da bu artımda rol oynayacağını bildirib. O əlavə edib ki, Türkiyə bu böyük tələbatı ekoloji cəhətdən təmiz, nüvə və bərpa olunan resurslarla qarşılamaq üçün hazırlıqlarını tamamlayıb.

Qabar, Sakarya və Akkuyu: Türkiyənin taleyini dəyişdirən layihələr

Ölkənin enerji gələcəyində "oyunu dəyişdirən" rol oynayan layihələrə toxunan Bayraktar; Qabar Sakarya Qaz Sahəsi və Akkuyu Atom Elektrik Stansiyasının əhəmiyyətinə diqqət çəkib. Bildirib ki, Qabar təkcə neft hasilatı ilə deyil, həm də rayon əhalisinin sosial-iqtisadi inkişafına verdiyi töhfə ilə xüsusi dəyərə malikdir. O, Sakarya Qaz Yatağının tamamilə türk mühəndisləri, geoloqları və yerli seysmik/qazma gəmiləri tərəfindən inşa edilən tarixi bir uğur olduğunu vurğuladı.

Qara dənizdə təbii qaz hasilatı ilə bağlı müjdəli xəbərlər verən Bayraktar, ilin sonunda istehsal gücünün iki dəfə artırılacağını açıqladı. O, Osmanqazi platformasının bir neçə həftə ərzində Qara dənizdəki yeni vəzifə yerinə keçəcəyini və beləliklə, hasilatın artması ilə idxal olunan qaz xərclərinin azalacağını bildirib. Hörmüz boğazındakı böhranların enerji infrastrukturlarını hədəfə çevirdiyini xatırladan o, yerli istehsalın vacibliyini bir daha təsdiqləyib.

Türkiyənin 70 illik nüvə enerjisi xəyalının Akkuyu ilə reallaşdığını ifadə edən Bayraktar, önümüzdəki bir neçə ayda ilk reaktordan elektrik istehsalına başlanacağını və Türkiyənin rəsmi olaraq nüvə liqasına addımlayacağını müjdələdi. Kiçik modul reaktorların (SMR) nüvə enerjisində ikinci dövrə başladığını ifadə edən nazir, Türkiyənin bu yeni nəsil texnologiyada öz mühəndislik gücü ilə öz qaynaqlarını istehsal etmək gücünə çatmağı hədəflədiyini söylədi. Nəhayət, nüvə texnologiyaları yarışmasının üçüncü dəfə TEKNOFEST çərçivəsində sentyabr ayında keçiriləcəyini açıqladı.