Fars körfəzində böyük böhran: 400 gəmi və 6 min dənizçi qapalı qaldı

Qlobal ticarətin ən kritik tranzit nöqtələrindən biri olan Fars körfəzi hərbi və siyasi gərginliyin artması ilə böyük logistik çıxılmaz vəziyyətin şahidi olur. Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının (IMO) verdiyi son açıqlamalar regionda humanitar və iqtisadi böhranın miqyasını ortaya qoyub. IMO-nun baş katibi Arsenio Domingueztəxminən 6 min dənizçinin vəzifəli olduğu 400-ə yaxın gəminin qarşıdurmaların başladığı gündən bu yana bölgəni təhlükəsiz tərk edə bilmədiyini açıqlayıb. Bəzi gəmilər evakuasiya oluna bilsə də, nəhəng donanma hələ də isti zonada qalıb və qlobal ticarəti təhdid edir.

Qlobal Təchizat Zənciri və İqtisadiyyatları Ağır Zərər çəkəcək

IMO-nun baş katibi Dominqes dünya ictimaiyyətinə bu böhranın qlobal bazarlara dağıdıcı təsirləri barədə xəbərdarlıq edib. Gərginliyin həm qısa, həm də uzun müddətli ciddi iqtisadi nəticələri olacağını ifadə edən Dominguez; O, xüsusilə yanacaq, gübrə və digər vacib əmtəə tədarük zəncirlərinin pozulmasının bütün dünyada cəmiyyətlər üçün birbaşa mənfi nəticələr verəcəyini vurğuladı. Qara dənizdən Qırmızı dənizə, Ədən körfəzindən Fars körfəzinə qədər qlobal miqyasda dəniz təhlükəsizliyinin azalmasından dərin narahatlığını ifadə edən baş katib, bu vəziyyətin ən böyük qurbanlarının hadisələrin ortasında yaxalanan günahsız dənizçilər olduğunu bildirib.

IMO Hörmüz boğazında sərbəst keçidin müəyyənləşdirilməsinə çağırır

Dəniz ticarətinin fasiləsiz davam etməsi üçün diplomatik addımların sürətləndirilməsi lazım olduğunu iddia edən Dominguez, IMO Şurasının ötən iyul ayında kritik dəniz zolaqlarının qorunması üçün mühüm qərar layihəsi qəbul etdiyini xatırladıb. Beynəlxalq naviqasiya nəqliyyatı üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən boğazlardan keçmə hüququnun heç bir şəkildə qarşısı alına, təhdid edilə və ya dayandırıla bilməz deyən Baş katib Hörmüz boğazında təhlükəsiz və maneəsiz keçidin bərpası üçün beynəlxalq ictimaiyyəti koordinasiyalı səy göstərməyə çağırıb. Dominqes bütün üzv dövlətləri və dəniz sektorunu Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) sistemi ilə ümumi həllər hazırlamağa dəvət etdi.

ABŞ və İran arasında güc müharibəsi diplomatiyaya mane oldu

Strateji əhəmiyyəti ilə tanınan Hörmüz boğazı mülki dəniz nəqliyyatı üçün açıq bir xətt olsa da, uzun müddətdir ki, ABŞ və İran arasında hərbi güc mübarizəsinin episentri olub. İsrail və ABŞ-ın İrana qarşı ilk hərbi hücumlarından 6 aya yaxın vaxt keçməsinə baxmayaraq, bölgədə sülhü təmin edəcək diplomatik kanallar tamamilə bağlanıb. Tehran administrasiyası böhranın həlli üçün Vaşinqtondan güzəştlər gözlədiyi halda, ABŞ prezidenti Donald Tramp “iqtisadi müharibə” strategiyası ilə İrana təzyiqi maksimuma çatdırmağı hədəfləyir. Bu geosiyasi çıxılmaz vəziyyət Fars körfəzindəki kommersiya gəmilərinin və ekipajlarının gələcəyini qeyri-müəyyənliyə sürükləməkdə davam edir.